Serserileri seçkinler eğitir

Filmin başlarında tv karşısında Robinson Crusoe seyrederken gördüğümüz John'un öyküsü, bir nevi Crusoe'un öyküsüyle örtüşmektedir. John'un yalnızlığı, bir adada tek başına kalmış seçkin bir adam olan Crusoe'un yalnızlığına benzer adeta. Ayyaş bir baba, serseri bir abi ve umursamaz bir anneden oluşan alt sınıf bir aileden gelen John, çevresi için fazlasıyla kaliteli bir çocuktur. Derslerinde başarılı, ağzı iyi laf yapan, zor durumların altından zekâsıyla kalkmasını bilen karakteriyle tanıdığımız John, iyi bir geleceği hak etmektedir. Ancak dâhil olduğu sosyo-kültürel sınıfta müstesna bir karakter olan John'un doğuştan şanssızlığı sık sık ayağına dolanır. Derslerindeki başarısına rağmen okulda fazla parlak olmayan çocuklarla aynı sınıfa yerleştirilmesi, en yakın arkadaşının ailesi tarafından yok yere dışlanması gibi olaylar John'un talihsiz tabakanın mensubu oluşunun en bariz etkileridir. Böylesine bir dışlanmışlık psikolojisi onu kötü alışkanlıkların kucağına itecektir.

Filmi çözümlerken İngiliz bir yönetmen ve senaristin elinden çıktığını gözden kaçırmamak önemli. Çünkü filmdeki sınıf farkına dayalı ilişkiler İngiltere'de önemli bir rol oynuyor. Aristokrasinin egemen olduğu İngiliz kültüründe toplumun bir kesimini “saygın” insanlar olarak konumlandırmak ve bir kısmını da “alt tabaka” olarak küçümsemek meşru bir neden olarak kabul ediliyor. Her ne kadar günümüzde dünyanın pek çok toplumunda olduğu gibi İngiltere'de de adı konulmuş bir sınıf sistemi var olmasa da sosyal statüler hala üstü örtülü bir sınıf farkını işaret ediyor. Filmin bir sahnesinde gördüğümüz hastalıklı bir grup genç arasında yalnızca iki tanesinin sağlıklı oluşuna dair söylenen “insan ırkının geleceği size bağlı sözü” meselenin ırksal yönüne dikkat çekiyor.

Seçkinlerin kendilerine layık görüp, alt tabakaya layık görmediği imkânlar, altta kalanları daima orada kalmaya mahkûm ediyor. Örneğin alt sınıfın iyi eğitimden mahrum bırakılması, bu sınıftakilerin herhangi bir sıçrama yaşaması önünde önemli bir engel. Aynı şekilde alt sınıftakileri durmadan tehdit olarak görme eğilimi de yine bu sınıfı suça sürükleyen unsurların nedenleri arasında. Yani seçkinler kendileri dışındakileri dışlayarak bir nevi onları suça mahkum etmiş oluyorlar. Filmdeki serseri çocukların isimlerini yazmaktan aciz halleri bu eğitimsizlik ve suç ilişkisini tek cümleyle özetliyor. Zaten filmin orijinal adı “Neds” sözcüğü “non-educated delinquents” ifadesinin kısaltması. Yani “eğitimsiz suçlular” anlamına geliyor.

Serserilerde net bir şekilde otoriteyle çatışma düşüncesine de yer verilmiş. Bu çatışma sosyal, tanrısal ve aile otoritesini kapsayan geniş bir kapsama sahip. Hz. İsa heykeliyle boğuşma, baba-oğul arasındaki şiddet (Hıristiyan inancına göre Tanrısal otoriteyi de kapsıyor), sık sık dayağa başvuran öğretmenler otoriter eleştiriden nasibini alanlar. En sadist öğretmenin de dini formasyondan geçişini de hesaba kattığımızda tanrısal otorite eleştiri piramidinin en tepesinde yer alıyor.

Senaryodaki bazı hızlı geçişler filmde anlatılmak istenen düşüncenin yer yer yüzeysel kalmasına neden olsa da Serseriler'i görmekte fayda var. Filmdeki yoğun argo kullanımı ve olumsuz davranışlar gençler üzerinde yıkıcı tesir bırakabilir ancak ebeveynlerin kendi hatalarını ve çocuklarını bekleyen olası tuzakları görmeleri bakımından Serserileri seyretmelerini öneriyorum.

Yönetmen: Peter Mullan

Senaryo: Peter Mullan

Yapım: İngiltere, Fransa,İtalya / 2010

Oyuncular: Conor McCarron, Peter Mullan, Greg Forrest