Yarışmalar yarışıyor

Acun Ilıcalı, kameramanı Feridun'la Hawai sahillerini gezmekten sıkılarak önce Survivor'la bayrak gösterdi yarışma programı alanında. Yaklaşık iki aydır ise "Var mısın Yok musun?" yarışmasıyla hem tam bir fenomene dönüştü, hem de koskoca bir sektörü peşine taktı. Kimi hesaplamalara göre televizyonlardaki yarışmalarda haftada yaklaşık 10 milyon YTL dağıtılıyor, en azından vaat ediliyor. Kim 1 Milyon İster, Pasaparola, Şansa Bak, Hayatımın Fırsatı, Uzman Avı, Bir İş İçin Lazım, Süper Aile Bu Kimin Hikayesi, Çarkıfelek, Söyle Söyleyebilirsen… ekranlardaki yarışmalardan bazıları. Bunlar, bugünlerin "normal" formatlı yarışmaları. Bir de, yakın döneme damgasını vuran "amorf" organizasyonlar vardı: İner misin Çıkar mısın, Ünlüler Çiftliği, Gelinim Olur musun, Kader Anı, Benimle Dans Eder misin, BBG.

"Yarışmalar Tarihi"nde; eğer kastedilen ekranda yapılan bir yarışma ise İTÜ'nün Maçka'daki stüdyosunda 1965-1968 yılları arasında düzenlenen "Talih Kuşu", Türkiye'nin ilk TV yarışmasıydı. Liselerarası bilgi yarışmasının renkli, sesli ve de canlı bir ödülü vardı: Serinofil (Kanarya Sevenler) Derneği'nin verdiği bir kanarya! TRT'nin Halit Kıvanç'la Türk halkına tanıttığı diğer bir yarışma ise bilgi değil, Türk erkeklerinin en az üçte ikisinin "uzman" olduğu futbol üzerine bir yarışmaydı. Yarışmacılar, futbol topunu küçük bir delikten geçirmeye çalışırlardı.

Sonra Tele Kutu boy gösterdi Tele Pazar programında. Elektrikli soba, rende, saç kurutma makinesi, kürk, havan, el lambası, leğen, portatif radyo, kriko, bisiklet vs dolu stüdyoda yarışmacılar, merhum Cenk Koray'a açtırdıkları kutuda yazan hediyenin sahibi olurlardı. "Yardım edin Mehmet Ali Beeey"in o zamanki versiyonu, "Cenk Abi kutuyu biraz açamaz mısınız"dı. Zaman içerisinde sağlık sektörünün önemi dikkate alınarak mı bilinmez, "büyük İkramiye" kalemine "tepeden tırnağa ücretsiz chek-up" da konulmuştu. Bir diğer önemli ödül ise devre mülk haklarıydı. Sadece bir kutu açtırmakla bazen birkaç yıllık devre mülk kazanmak, o dönem için "astronomik bir ödül" anlamına geliyordu.

TRT'deki yarışma programlarının bir çoğunun ortak özelliği, uzun soluklu olmalarıydı. Joker, Bingo, Tamam mı Devam mı, Ben Bilirim ve elbette Bir Kelime Bir İşlem bu yarışmalardan en akılda kalanlarıydı. Bir Kelime Bir İşlem, 2007-2008 sezonuna da ulaşıp otuzuncu yılını görebilmek gibi, belki de dünyada örneği olmayan bir özelliğin sahibi olacaktı. Yıllar önce bir yarışmacı 10 hafta üst üste birinci olunca ve yarışmadan çekilmeyince yönetim aslında olmayan bir "kural"ı hatırlayıp, "On hafta limitini aştınız, artık yarışamazsınız" diyerek elemanı zar zor ekrandan sökebilmişti. Tek ekran dönemi yarışmalarının bir başka özelliği ise çok mütevazı ölçekteki para ödülleriydi. Öyle ki, yarışmayı kazanıp devrin asgari ücreti kadar bir parayı TRT'den kopartabilenler kendilerini mutlu addederlerdi.

Şimdilerde ortalık, "yarışma ünlüsü"nden geçilmiyor. Tek ekranlı günlerin de bir "yarışma ünlüsü" vardı. Dönemin sakinliğine, ağırbaşlılığına uygun olarak bilgi yarışması Banko'da beş hafta üst üste şampiyon olan görme engelli Hale Bacakoğlu, bir film, müzik yıldızı kadar tanınan birisi haline gelmişti. Çok okumaktan 16 yaşındayken gözlerini kaybeden Hale Bacakoğlu'na yarışmadan sonra dönemin Başbakanı Turgut Özal sahip çıkmış, yurtdışına göndermiş, ancak tedavi sonuç vermemişti. Daha sonra psikoloji okuyan Dr. Hale Bacakoğlu, şimdilerde kurduğu "Parıltı Görmeyen ve Az Gören Çocuklara Destek Derneği"'nde görme engelli çocuklara yardım eli uzatıyor.