Hayır ve bereket ayı olarak ramazan

İnsanoğlunun, sahip olduğu maddi imkanların üzerine oturması ve bütün ömrünü onu başkalarından kıskanıp koruyarak geçirmesi onun ilkel tabiatından gelen vahim bir zaafıdır. Bütün dinlerin ve ahlâk sistemlerinin en çok uğraştığı sorunlardan biri insanın bu bencilliğini ve maddeperestliğini törpülemek olmuştur. Yüce Kur'an'da şöyle buyurulur: "Altını gümüşü biriktirip Allah yolunda infak etmeyenlere elem verici bir azabı müjdele! ... (Onlara şöyle denilecek:) İşte yalnız nefsiniz için biriktirip durduğunuz şeyler! Tadın şimdi biriktirdiklerinizin cezasını!" (Tevbe 9/34-35). Yeni bir iman ve ahlâk toplumu kurma ideali taşıyan Kur'ân-i Kerîm, bilhassa ilk inen sûrelerinde insanın bu bencil, dünyacı ve maddeci yönünü öne çıkarır; bunu düzeltmeyi hedefleyen ikazlarda bulunur; insanları ısrarla infak ve ihsana, yani ellerindeki imkânları yoksullarla paylaşmaya davet eder.

Peygamber efendimizin gerek tavsiyelerinden gerekse uygulamalarından Ramazan ayını bir infak ve ihsan ayı, dolayısıyla hayır ve bereket ayı olarak gördüğü ve uyguladığı anlaşılmaktadır. Abdullah b. Abbas'ın bildirdiğine göre Resûlullah insanların en cömerti idi; bilhassa Ramazanda cömertliği zirveye ulaşır, gürül gürül esen rüzgâr gibi coşardı. Ramazan ayı o günden bugüne oruç, teravih gibi ibadetlerle olduğu kadar zekât ve fitresiyle, iftar sofrasıyla, hayır ve hasenatıyla da hayır ve bereket ayı olarak hissedildi ve yaşandı. Bilhassa bizim millî-dinî geleneğimizde Ramazan, insânî ve ahlâkî hasletlerimizin en geniş bir şekilde ve en güzel bir üslupla dışa yansıdığı bir rahmet ve şefkat ayı olmuştur. Bizim Ramazan medeniyetimizi anlatan pek çok yazı vardır. Bunlardan, İbrahim Refik'in bir derlemesi olan Ramazan Medeniyeti başlıklı eserde yer alan Münevver Alp'e ait "On Bir Ayın Sultanı Ramazan" başlıklı yazıdan küçük bir alıntı yapalım.

"Eski İstanbul'da, 'On bir ayın sultanı' diye bütün müslümanlar Ramazanı dört gözle beklerlerdi. Zengin, orta halli, fakir bütün müslüman İstanbul halkı, Ramazanı iyilik etme, sevap kazanma, günahlardan kurtulma sevinci ve şevki ile karşılarlardı. Erkeği olmayan dulların, evi barkı olmayan bekârların, babasız yetimlerin gönüllerini hoş etmek, onların hayır duasını almak; tutacakları orucun, indirecekleri hatimlerin, edecekleri ibadetlerin sevabını kazanmak, günahlardan halas bulmak ancak yapılan bu iyilikler ve yardımlar sayesinde olacağı için Ramazan-ı şerif müslümanlarca içten gelen kutsal bir sevgi ve hürmetle karşılanır ve beklenirdi."

Günümüz hayat şartları ve anlayışı yeni nesillerin bu gelenekleri tam olarak sürdürmesine -ne yazık ki- imkân vermemektedir. Ama ülkemizde ramazanlar giderek daha canlı hale gelmekte, dinimizin ve kültürümüzün ruhuna uygun etkinliklerle yaşanmaktadır. Öyle görüyor ve ümit ediyoruz ki, bundan sonraki ramazanlarımız dinî ve ahlâkî özünden sapmadan, yeni dünya şartlarında yeni etkinliklerle zenginleştirilecek, yeni Ramazan gelenekleri oluşacak; ramazanlarımız ve oruçlarımız, dinî ve millî kimliğimiz açısından bizi biz yapan değerlerimiz olarak hep yaşayacaktır.