Aksaray'ın Tac Mahal'i

Aksaray'ın merkezinde yer alan Karamanoğlu Cami önündeki havuzla birlikte Şah Cihan tarafından yaptırılan Tac Mahal'i andırıyor.

Aksaray merkezde bulunan ve dış görünüşüyle Tac Mahal'i andıran Karamanoğlu Camii, bazı araştırmacılara göre Karamanoğlu Mehmet Bey tarafından yaptırılarak oğlu İbrahim Bey tarafından tamamlanmış. Bazı araştırmacıların görüşlerine göre ise yapı ilk defa Sultan 1. Mesud zamanında 1116- 1155 yılları arasında inşa edilmiş, 2. Kılıçarslan döneminde ise onarılmış olarak kabul ediliyor.

Aksaray merkezdeki yapı, Karamanoğlu Camii olarak da biliniyor. Önündeki havuzla birlikte Tac Mahal'i andıran caminin bânisi ve yapım yılıyla ilgili farklı görüşler var. Bazı araştırmacılara göre, Karamanoğlu Mehmet Bey tarafından yapımı başlatılmış, oğlu İbrahim Bey tarafından da 1431 yılında tamamlanmış. Bazı araştırmacılara göre de Anadolu Selçuklu eseri sayılan yapının ilk defa Sultan 1. Mesud zamanında 1116- 1155 yılları arasında inşa edildiği, 2. Kılıçarslan döneminde (1116- 1192) de onarıldığı kabul ediliyor. Minberi de bu ilk yapımdan kalmış.

Karamanoğlu Cami, Karamanoğlu 2. Mehmet Bey zamanında Mimar Mehmet Firuz Bey tarafından yenilenmiş. Çeşitli dönemlerde tamirler görmüş. Batı ve kuzey cephelerinde birer girişi bulunan caminin ana girişi havuza bakan batı cephesinde bulunuyor. Bu cephe ve ortasında bulunan gösterişli tac kapı, bezemeleriyle diğerinden ayrılıyor. Duvarları dıştan payandalarla desteklenen caminin iç mekânı ibadet nizamına göre enlemesine dikdörtgen plânlı ve beş sahınlı olarak tasarlanmış. Birbirine kemerlerle bağlı sütunların ayırdığı bölümler çapraz tonozlarla örtülmüş. Kadınlar mahfili olarak kullanılan ikinci kattaki bölümler de yine tonozlarla kapatılmış. Caminin ikinci katında ilginç bir tasarım bulunuyor. Kuzey giriş kapısı üzerine denk gelen ikinci kat tavanına, dışarıdan gelen yabancı sesi süzmek, içerideki sesin de dağılmasını önlemek amacıyla yukarıdan sarkan mukarnaslı bir sistem yapılmış. Günümüzde televizyon, radyo stüdyolarında ve ses yalıtım odalarında kullanılan kabartmalı uygulamalar, buradaki taştan yapılmış dev bir arı peteğini andıran kabartmalı düzeneğin benzeridir. Bu akustik düzenek yüzyıllar önce Aksaray Ulu Camii'nde uygulanmış.

Batı ve kuzey cephelerinde birer girişi bulunan caminin ana girişi havuza bakan batı cephesinde bulunuyor. Bu cephe ve ortasında bulunan gösterişli tac kapı, bezemeleriyle diğerinden ayrılıyor.

Batı cephesinin ortasında yer alan tac kapı, dikdörtgen formlu ve cepheden taşkın şekilde tasarlanmış. Mukarnaslı kavsaraya sahip sivri kemerli girişin iki yanında birer niş bulunuyor.

Portal, Anadolu Selçuklu Beyliklerinin tipik süslemeleriyle bezenmiş ancak yapılan onarımlar sonrasında özgünlüğünü yitirmiş.

Abidevî tac kapının mukarnaslı bir kavsarası ve bitkisel bezemeli üçgen bir alınlığı var.

1706 yılında yapılan, 1925 yılındaki onarımda da yenilenen minare, caminin güneybatısında, yapıdan bağımsız olarak konumlandırılmış.

İbadet mekânı birbirine sivri kemerlerle bağlanan on iki pâyeyle yirmi beş birime ayrılmış. Bu birimlerin üzeri mihrap önünde ve müezzin mahfilinde kubbe, diğer yerlerde tonozla örtülmüş.

Geçirdiği tamirler neticesinde dış cephesinde orijinalliğini kaybeden cami, iç plânıyla özgünlüğünü koruyor.

Caminin kuzeyi iki katlı olarak düzenlenmiş.

Caminin ikinci katında ilginç bir tasarım bulunuyor. Kuzey giriş kapısı üzerine denk gelen ikinci kat tavanına, dışarıdan gelen yabancı sesi süzmek, içerideki sesin de dağılmasını önlemek amacıyla yukarıdan

sarkan mukarnaslı bir sistem yapılmış. Günümüzde televizyon, radyo stüdyolarında ve ses yalıtım odalarında kullanılan kabartmalı uygulamalar, buradaki taştan yapılmış dev bir arı peteğini andıran kabartmalı düzeneğin benzeridir. Bu akustik düzenek yüzyıllar önce Aksaray Ulu Camii'nde uygulanmış.