"Vali" yerinde, "Bakan" sosyolojiye merak sardı, Metin Toker "öteki"nin polisini açıklıyor...

Biz insan hakları ihlallerinin "sosyolojisi"yle ilgilenmiyoruz ki... İçişleri Bakanı''ndan beklediğimiz insan hakları ihlallerinin sınıflandırılması gibi teorik bir gayret de değil.

TBMM İnsan Hakları Komisyonu''nun İstanbul''da bir karakolda "Filistin Askısı" bulmasının yankılarına medya hak ettiği yeri esirgemedi. Gazeteler olayı manşetlerden başlayarak ayrıntılarıyla haber yaptı; başta Radikal''den Mehmet Y. Yılmaz olmak üzere birçok köşe yazarı "skandal" niteliği taşıyan açıklamasından dolayı İstanbul Valisi''ni günlerce teşhir edip (İstanbul Emniyet Müdürü''nü epeyce kolladıysalar da...) hemen görevden alınmasını istedi. Bizler de her gün gazeteleri elimize aldığımızda ilk iş olarak bu "müjde"yi aradık. Ama ne gezer... Koskoca İstanbul basını, işkenceyle ilgili apaçık bir "suçüstü"yü örtbas etmek isteyen bir Vali''yi bir milim geriletemedi. Biz de sanıyorduk ki, bu ülkede az buçuk bir "Medyakrasi" de vardır!

Göreve geldiği zaman yine medya tarafından yerlere göklere sığdırılamayan İçişleri Sadettin Tantan''a bağlanan son umutlar da sanırım artık bu son gelişmeler (daha doğrusu "gelişememeler") dolayısıyla tamamen ortadan kalkmıştır. (Sadece insan hakları ihlalleriyle ilgili değil; "Kurban derileri" ile ilgili olarak yayınlanan son genelge de son hayal kırıklığının son örneği değil midir?) Sadettin Tantan''ın TBMM''de işkence "iddiaları" ile ilgili yaptığı konuşmayı ekranda izledim ve inanın hiçbir şey anlamadım. Ertesi gün sözkonusu konuşmayı birkaç gazetede birden karşılaştırmalı olarak okudum, ama inanın yine bir şey anlamadım. Radikal gazetesi Tantan''ın konuşmasını, çok yerinde bir başlıkla, "İşkencenin sosyolojik açıklaması" olarak veriyordu. Ne kadar doğru bir tespit; gerçekten de Tantan insan hakları ihlallerinin sosyolojisini yapıyor! Tantan''ın konuşması o derece "sosyolojik" ki, Hürriyet''in Ankara temsilcisi Sedat Ergin bile ("bile" dememin nedeni, bu yazarımızın da ülke gerçeklerini çoğu zaman "sosyolojik" açıdan incelemesi) daha fazla dayanamamış: "Tantan''ın işkence konusunda kuvvetli bir çizgi almamasının en önemli göstergelerinden biri, geçen hafta TBMM''de yaptığı konuşmadır. Emniyet örgütünün çalışmalarını ve sorunlarını geniş bir şekilde anlattığı bu konuşmasında, Tantan, işkenceden yalnızca iki cümleyle söz etmektedir." Ergin''in bu satırlarının altına (ama ancak bu satırlarının!) ben de imzamı atarım...

Tantan, TBMM''de yaptığı konuşmada "İnsan haklarını sadece karakollarda işkence olarak anlatırsak hataya düşmüş oluruz. İnsan haklarını sadece güvenlik güçlerinin uyguladığı ihlaller olarak algılarsak yanlış yaparız" diyor. Ne münasebet! Niçin "hataya düşmüş" ve "yanlış yapmış" olalım? Biz insan hakları ihlallerinin "sosyolojisi"yle ilgilenmiyoruz ki... İçişleri Bakanı''ndan beklediğimiz insan hakları ihlallerinin sınıflandırılması gibi teorik bir gayret de değil.

Bizi doğrudan ilgilendiren olay çok açık: İçişleri Bakanı''nın sorumluluğundaki teşkilatın bir karakolunda "Filistin Askısı" denen bir işkence âleti bulunmuş; karakolun bulunduğu ilin valisi (O da Bakan''a bağlı) "Takmayın... Önemli değil" diyor. Bu durumda Bakan kamuoyunu ikna edici bir girişimde mi bulunacak, yoksa bize insan hakları ihlalleri konusunda bilgimizi geliştirmemizi mi tavsiye edecek? Tantan''ın olup biteni anlamak için "sosyoloji"ye başvurulması görüşünde olduğunu TBMM''de yaptığı bir başka konuşmadan da çıkarabiliyoruz. Bir uyuşturucu kaçakcısı hakkında şöyle konuşuyor: "Örfi Çetinkaya 1977 yılında sokaklarda tombalacılık yapan biriydi. Şimdi ise uluslararası bir uyuşturucu kaçakçısı... Bu noktaya nasıl geldiğini araştırmak gerekiyor. Bu kaçakcılığı doğuran, besleyen sebebleri araştırmalıyız."(!) Evet, hadi bakalım araştırılalım... Kaçakçılığı besleyen nedenler, polisi işkenceye iten nedenler, Vali''nin olayı örtbas etmesinin nedenleri, İstanbul Valisi ve Emniyet Müdürü hakkında şimdiye kadar niçin soruşturma başlatılmadığının nedenleri... Hepsini araştırmak gerek.

İsterseniz yazıyı, "polis" konusuna "sosyolojik" açıdan yaklaşmayı tercih eden bir köşe yazarının Milliyet''ten Metin Toker''in "Ne oluyor bu polislere?" başlıklı yazısından birkaç satırla bitirelim: "''Bizim polis'' meselesi ele alınırken ''bizim polis''in -bir takım dolduruşlara getirilip- ''öteki polis''lerden kötü olduğu peşin hükmü tuzağına düşmemek lazımdır. Çünkü bu, doğru çareyi bulandırır. Eğer ''teke tek ilişki'' sözkonusu edilirse ''bizim toplum''un polisi ''öteki toplumlar'' polisinden eski ''babacanlık vasfı''nı daha bile fazla korumaktadır."(!) İşte böyle, bir "bizim polis" "öteki polis" karşılaştırması eksikti!