Ramazan ayı 19 Şubat 2026 Perşembe günü başlıyor. Oruç, teravih, mukabele ve zikirlerle ihya edilen bu mübarek ayda Müslümanlar ibadetlerini artırmaya hazırlanıyor. Diyanet’in aktardığı bilgiler doğrultusunda Ramazan’da yapılacak ibadetler, çekilecek zikirler ve okunacak dualar yeniden gündemde.
Ramazan ayı, İslam dünyasında olduğu gibi Türkiye’de de oruç, ibadet ve manevi arınma ayı olarak karşılanıyor. 11 ayın sultanı olarak anılan Ramazan’da oruç ibadeti, teravih namazı, Kur’an tilaveti, tesbih ve zikirler öne çıkıyor. Diyanet kaynaklarında yer alan bilgiler, bu mübarek zaman dilimini daha bilinçli değerlendirmek isteyenler için yol gösterici nitelik taşıyor.
Ramazan’da hangi ibadetler öne çıkıyor?
Ramazan, yalnızca gündüz tutulan oruçla sınırlı bir dönem değil; geceleri de ibadetle değerlendirme ayı olarak kabul ediliyor. İslam geleneğinde Cebrail’in her yıl Ramazan’da Peygamber Efendimiz ile buluşarak karşılıklı Kur’an okuması, bugün camilerde ve evlerde sürdürülen mukabele geleneğinin temelini oluşturuyor. Türkiye genelinde Ramazan boyunca gerçekleştirilen hatim ve mukabele programları bu uygulamanın devamı niteliğinde.
Sahabe rivayetlerinde, Hz. Peygamber’in özellikle Ramazan’ın son on gününü yoğun ibadetle geçirdiği aktarılıyor. Bu çerçevede Kur’an okumak, zikir ve tefekkürle meşgul olmak, ilimle ilgilenmek ve kişinin kendini muhasebeye çekmesi Ramazan gecelerinin önemli unsurları arasında yer alıyor. Ramazan’da kazanılan manevi hassasiyetin korunması da ibadetin bir parçası olarak görülüyor.
Ramazan ayında neler yapılır?
Vahiy Meleği Cebrail(a.s), her yıl Ramazan ayında Sevgili Peygamberimizle buluşur,karşılıklı olarak birbirlerine Kur’an okurlardı. Ramazanda camilerimizde ve evlerimizde okunan mukabele ve Kur’an hatimleri Cebrail ile Peygamberimiz arasında yapılan mukabele uygulamasının bir devamıdır.
Ramazan ayı, Allah’ın kullarına lütfettiği çok mübarek bir aydır. Fakat asıl olan bu kıymetli zaman dilimini gereği gibi ihya etmektir.
Hz. Aişe, Hz.Ali, Hz. Zeynep ve Ebû Hureyre gibi sahabe, Hz.Peygamber’in Ramazan gecelerini ibadetle geçirdiğini özellikle son on gününe çok önem verdiğini bildirmektedirler.
Görüldüğü gibi Ramazan gecelerini ihya etmek, son derece önemlidir.Ancak
gecenin ihyasından maksat; sadece teravih namazı kılmak değildir. Başka hayırlı ve güzel ameller de yapılmalıdır. Kur’an okumak, zikir ve tefekkürle meşgul olmak, Hz. Peygamberin hayatını okumak, ilimle meşgul olmak… Ramazan gecelerinde yapılması gereken işlerden olmalıdır.
Oruç tutan kişinin, Ramazan gecelerini, gündüzleri tuttuğu orucun sevabını yok edici davranışlardan uzak olarak geçirmesi de, ihya anlamı taşımaktadır. Bu itibarla insan, Ramazanda her bakımdan kendini hesaba çekmeli, kazandığı güzellikleri korumalı, işlediği günahlardan dolayı da tevbe etmelidir. Deyim yerinde ise yeniden doğmak için Ramazanı bir fırsat bilmelidir.
Belirttiğimiz gibi Ramazan gecelerinin ihyasında en verimli ibadet teravih namazıdır. Hz. Peygamber bu namazı kılmış ve ashabına da kılmalarını tavsiye etmiştir. Hz. Ömer döneminden sonra ise teravih namazı İslam’ın bir şiarı haline gelmiş ve Müslümanlar bunu devamlı kılmışlardır. Bu sebeple, mümkün olduğu kadar teravih namazını camide ve cemaatle eda ederek Ramazan gecelerini değerlendirme gayreti içinde olmalıyız.
Teravih namazını kılarken de diğer namazlarda olduğu gibi usul ve erkanına riayet ederek acele etmeden kılmalıyız. Burada bir hususu belirtmek istiyorum. Bazı kişiler, teravih namazını kılıp kahvehanelere koşmakta, sabahlara kadar buralarda boş vakit geçirmektedirler. Bu ise son derece yanlış olup ibadet ve tatla, aile yuvalarında huzur ve saadet içerisinde geçirilmesi gereken an ve saatlerin heba edilmesinden, boşa harcanmasından başka bir şey değildir.
Ramazan ayında hangi tesbih ve zikirler çekilir?
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın verdiği bilgilerde Ramazan'da çekilecek tesbihlerle ilgili doğrudan bir bilgi yer almıyor. Ancak, zikir konusunda görüşü şu şekilde;
Kelime-i tevhid sözlük anlamı ile “Allah’ı birleme cümlesi” demektir. “Lâ ilahe illallah” sözünden ibarettir ve “Allah’tan başka ilah yoktur.” anlamına gelir. Bu cümlenin ifade ettiği mana İslam’ın temel ilkesini oluşturur. Hz. Peygamber (s.a.s.), “Kıyamet gününde benim şefaatim sayesinde en mutlu olacak insan, kalbinden içtenlikle, Lâ ilâhe illallah diyendir” (Buhârî, İlim, 33; Rikâk 51) buyurmuştur.
Zikir, hatırlamak ve hatırlatmak demektir. Kelime-i tevhidi zikir olarak okumak, okuyana ve dinleyenlere Allah’ı hatırlatacağı için sevap kazandıran bir ameldir, zikirlerin en güzelidir. Resûlullah (s.a.s.), “En faziletli zikir ‘Lâ ilahe illallah’; en faziletli dua da ‘Elhamdülillah’ demektir.” (İbn Mâce, Edeb, 55) buyurmuştur.
Bunun yanında günde yüz defa “Lâ ilâhe illallah” diyenin çeşitli şekillerde mükâfatlandırılacağı yönünde hadisler bulunmaktadır (İbn Mâce, Edeb, 54). Sahih hadislerde belirtilenler dışında dua veya zikirlerin belli sayılarda yapılması gerektiğine inanıp bunu iddia etmek doğru değildir.
Ramazan ayında okunabilecek dualar
"Allahım! Bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme. Bize tarafından rahmet bağışla. Şüphesiz sen bağışlaması bol olansın." (Âl-i Imran Suresi, 8. ayet)
"Ey Allahım! Bizi ve bizden önce gelip geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla.
Kalplerimizde, iman edenlere karşı hiçbir kin bırakma! Ey Allahım! Şüphesiz ki sen çok şefkatli, çok merhametlisin." (Haşir Suresi, 10. ayet)
"Allahım! Ancak sana dayandık, içtenlikle yalnız sana yöneldik. Dönüş de ancak sanadır. Ey Allahım! Bizi, inkâr edenlerin zulmüne uğratma. Bizi bağışla. Ey Allahım! Şüphesiz sen mutlak güç sahibisin, hüküm ve hikmet sahibisin." (Mümtehine Suresi, 4-5. ayetler)
"Allahım beni bağış la, bana merhamet et, rızanı kazandıracak işler yaptır, bana afiyet ve ha yırlı rızk ver." (Müslim, "Zikir", 35)
"Ey Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma. Ey Rabbimiz! Bize, bizden öncekilere yüklediğin gibi ağır yük yükleme. Ey Rabbimiz! Bize gücümüzün yetmediği şeyleri yükleme. Bizi affet, bizi bağışla ve bize acı. Sen bizim mevlâmızsın. Kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et.” (Bakara, 285-286)
"Rabbimiz! Bize dün ya da ve ahirette iyilik ver, bizi ateş azabından koru." (Bakara Suresi, 201. ayet)
"Ey Rabbimiz, dünyada yaptıklarımızdan hesaba çekileceğimiz gün beni, anamı, babamı ve bütün inananları bağışla." (Ibrahim Su re si, 41. ayet)
"Allahım! Bana iyi işler nasip eyle. Işlerimi senin rızana mahsus kıl. Içine gösteriş ve yalan karış masından sakındır." (Hz. Ömer)
Allahım! Bütün güzellik ve iyiliklerin hepsini senden isterim. Bütün çirkinlik ve kötülüklerin hepsinden sana sığınırım." (Hz. Ayşe)
"Rabbim! Gerçekten bana mülk verdin ve bana sözlerin yorumunu öğrettin. Ey gökleri ve yeri yaratan. Dünyada ve ahirette yardımcım sensin. Benim canımı Müslüman olarak al ve beni iyi insanlar arasına kat." (Yusuf Suresi, 101. ayet)
"Ey Rabbim! Beni ve kardeşimi bağışla. Bize rahmet et. Sen, merhametlilerin en merhametlisisin." (Araf Sure si, 151. ayet)
"Ey Rabbim! Beni; bana, anne ve babama verdiğin nimetlere şükretmeye ve razı olacağın iyi ameller işlemeye sevk et. Beni rahmetinle iyi kullarının arasına kat." (Neml Suresi, 19. ayet)
"Rabbim bize dünyada da ahirette de iyilik ver. Çünkü biz sana varan doğru yola yöneldik." (Araf Suresi, 156. ayet)
