Hayat Ayasofyanın 86 yılı Darbecilerin ilk işi ezanı susturmak olmuştu

Ayasofya müzeyken yapılanlar neler?

Ayasofya'nın 86 yılı: Darbecilerin ilk işi ezanı susturmak olmuştu

Ayasofya 24 Kasım 1934 günü camiden müzeye çevrilmişti. Aradan 46 yıl geçtikten sonra ilk ezan okunurken yapının içerisinde yer alan Abdülmecit Mesciti de ibadete açılmıştı. 1980 darbesi ile hem ezan susturulurken hem de mescit kapatılmıştı. Müze olduktan sonra geçen 86 yılda Ayasofya ile ilgili yaşananları haberimizde derledik.

Haber Merkezi Yeni Şafak
Arşiv
Arşiv

25 Ağustos 1934.

Eğitim Bakanı Abidin Özmen aldığı bir emri Başbakanlığa bildiren bir yazı yazdı....

  • “Aldığım büyük şifahi emir üzerine Ayasofya Camii’nin müze haline konması için icap eden tetkikata başlanması hakkında verilen emrin bir suretini arz eylerim efendim.”

'Sultanahmet kütüphane oluyor'

Sultanahmet’in de kütüphane yapılacağı iddiası ortaya atılmıştı.

Cumhuriyet gazetesinin 7 Eylül 1934 nüshasında Sultanahmet Camii’nin de müzeye çevrileceği iddiası dile getirilmişti.

Sultanahmet Camii'nin de kütüphaneye çevrileceği iddia edilmişti.

24 Kasım 1935 günü altında Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve Başbakan İsmet İnönü’nün imzalarının olduğu Bakanlar Kurulu kararıyla Ayasofya müzeye çevrildi.

  • “Eşsiz bir mimarlık sanat abidesi olan İstanbul’daki Ayasofya Camisi’nin tarihî vaziyeti itibarıyla müzeye çevrilmesi bütün Şark âlemini sevindireceği, insanlığa yeni bir ilim müessesesi kazandıracağı cihetle bunun müzeye çevrilmesi...”

10 Aralık 1935 günü Ayasofya’nın dış parmaklıklarına da bir levha asıldı:

Müze tamir ve tasnif sonuna kadar kapalıdır...

Ayasofya'nın kapısına levha asıldı.

Müze olarak 1 şubat 1935 günü açılırken Ayasofya’nın ilk gün ziyaretçi sayısı 833 kişi olmuştu. Bunların 370 kadarı ise yabancı turistlerdi.

Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin yazdığı levhalar müze olduktan sonra çıkarılmıştı. Levhaların geri gelmesi 1949 yılında oldu.

Levhalar tekrar yerine konuldu.
  • Bu 8 adet levhada "Allah", "Muhammed", "Ebubekir", "Ömer", "Osman", "Ali", "Hasan" ve "Hüseyin" isimleri yazılıdır.


1965 yılında Suat Hayri Ürgüplü’nün başbakanlığını yaptığı koalisyon hükümeti konuyu Diyanet İşleri Başkanı Tevfik Gerçeker’e sordu.

Suat Hayri Ürgüplü

Gerçeker; ‘Müze halinde olmasına rağmen içinde ibadete mani bir durum yoktur’ şeklinde fikrini sundu.

1970’li yıllarda ise Milliyetçi Cephe hükümetinin iktidarı sırasında İslam Konferansı Örgütü’nün Dışişleri Bakanları zirvesinde namaz Ayasofya’da kılındı.

Milliyetçi Cephe Hükümeti'nin liderleri sırasıyla: Necmettin Erbakan, Süleyman Demirel, Alparslan Türkeş

Milli Selamet Partisi’nden seçilen dönemin Devlet Bakanı Hasan Aksay Başbakan Demirel’den Ayasofya’nın cami olarak açılmasını talep etti.

  • Aksay mektubunda;
  • “Sayın Süleyman Demirel, Başbakan, Ankara.
  • Şehitlerin taleplerini dile getiriyorum.
  • İstanbul’umuzun fethinin sembolü olan Ayasofya’nın eskiden olduğu gibi ibadete açılmasını temin bakımından, ilgili Devlet Bakanı olarak yaptığım müracaatı daha fazla geciktirmeden kanunları uygulamanızı ve caminin ibadete açılmasına mani olmamanızı son bir defa talep ediyorum. Gereğine tevessül edeceğinizi umarım.
  • Saygılarımla.” ifadelerini kullandı.

46 yıl aradan sonra ilk ezan okundu

1980 yılında Ayasofya’dan ezan okundu. Dönemin Kültür Bakanı Tevfik Koraltan tarafından Abdülmecit mescidi ibadete açıldı ve bazı İslam ülkelerinin büyükelçilerinin katılımıyla Cuma namazı kılındı.

Ayasofya'da bulunan Hünkar mahfili

Darbe ile mescid kapatıldı

1980 darbesi ile Ayasofya’daki mescid ibadete kapatılıp minarelerden okunan ezana son verildi.

  • 10 Şubat 1991 gününde darbeciler tarafından kapatılan Abdülmecid Mescidi dönemin Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek tarafından tekrar ibadete açıldı.

Dönemin Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek

13 Nisan 1994 gününde DYP Isparta Milletveki Ertekin Durutürk Ayasofya Camimin ibadete açılmasıyla ilgili kanun teklifinin (2/30) doğrudan gündeme alınmasına ilişkin kanun teklifini meclise sundu.

Ayasofya'nın dirilişi: Seksen altı yıllık sürgün bitti
GÜNDEM
Ayasofya'nın dirilişi: Seksen altı yıllık sürgün bitti

Abone Ol Google News

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki amaçlar ile sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerezler kullanılmaktadır. Detaylı bilgi için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.