Eski vekiller öyle diyor...

Futbol, pek çok defa olduğu gibi bu kez de gündemi darmadağın etti. Ergenekon da, petroldeki artış da, ÖSYM'nin yanlış soruları da meşin yuvarlağın çalımıyla oyundan düştü. Ama ülkemizde futbol her zaman bu kadar şanslı olmadı. Bugün, mesaisini maç saatlerine göre ayarlayan milletvekillerine karşılık mazideki vekiller, futbola, haniyse demediklerini bırakmamışlar. Futbol muhaliflerinin sesi oldukça gür çıkmış, “topa sert girmişler”...

Meclis'te futbola uzun süre kayıtsız kalınmış, temas edildiğinde ise eni konu aşağılanmış. Kayıtlara bakılırsa TBMM'deki ilk “futbol”, o günkü telaffuzuyla “fütbol” bir olumsuzlamayla yer alıyor. Dersim Vekili Feridun Fikri Bey, 17 Nisan 1921'deki konuşmasında, eğitime önem verilmezse çocukların “fütbol” oynayacağından sözediyor. Yani karşıtlık, bu derece! Futbol bu tarihten sonra iki yıl kadar Meclis gündemine gelmiyor. Çorum Milletvekili Dursun Bey ise 10 Ocak 1923'de Milli Mücadele'yi anlatırken, “futbolun basitliğine” göndermede bulunuyor: “Biz Anadolu'da futbol oyunu oynamadık, kanlar döktük efendiler.” Meclis tarihinin belki de en sıkı futbol muhalifi merhum Kâzım Karabekir ise ilk çıkışını 26 Şubat 1925'de yapıyor. Savunma amacıyla gençlerin atıcılığa yönlendirilmesini öneren Karabekir, özellikle Doğu'da kayak ve at sporlarının geliştirilmesini istiyor, futbolu ise “gayri sıhhî” buluyor: “10 - 15 yaşındaki çocuklar bir topun arkasından koşuyorlarsa işte bunlar terbiye-i bedeniye değil, bilâkis gayri sıhhî şeylerdir. “ İlginç bir biçimde futbol, bir daha 15 yıl boyunca Meclis'te konuşulmuyor. Konuşulduğunda ise Karabekir Paşa yine sahnede. 1 Temmuz 1940 tarihli oturumda, sporun katılımcı olmasını istiyor: “Müçtemi spor meselesi çok mühimdir. Bugün futbol sahasında binlerce halk toplanıyor ama orada nihayet bir düzine insanın koşmasından başka bir şey yoktur.”

Aynı oturumda “Beden Terbiyesi Direktörlüğü” için 1941 yılı bütçesine 160 milyon lira konulacağı duyumunu alan Konya Milletvekili Osman Şevki Uludağ ise futbola harcanacak paralardan yana dertliydi: “Sorunca, 'Biz bu parayı 100 senede harcayacağız' dediler. Ya, yarın yeni kanaatler mevcud stadyomları belki de muzır bularak ortadan kaldıracak, o zaman ne yapacaksınız? Hem futbol yerine paraşütçülüğü teşvik etmeliyiz” Garbde toplanan kongrelerde boğa güreşine benzetilen, bizde ise üst plânda bir spor olarak ehemmiyet kazanan futbol bu paranın mühim bir kısmını yiyecektir. Çocuklarımızın sıhhati namına ben buna 'afiyet olsun' diyenlerden olamam. Karlı bir havada otuz kilometre yürüyen bir tek Türk, bir futbol timinden ziyade memleket için faydalıdır.”

Önce ilgisizlik, sonra da ağır eleştiri ile Meclis'te var olan futbol, 1942'ye gelindiğinde ise artık destekçi de bulmaya başlayacaktı. “Hadise çıkıyor denilerek futbola karşı olunuyor. Halbuki ekmek bıçağıyla da adam öldürülebiliyor. Tedbir alın ama bu sporu da geliştirin” diyen Abidin Daver, “futbol aleyhtarı cereyanı” eleştiriyordu. Fazıl Ahmet Aykaç da, II. Meşrutiyet'ten beri futbolun gelişmesi için çaba gösterdiğini hatırlatarak, “Futbol, yalnız topu kovalamak değildir, pek çok atletizmi içinde barındırır” diyordu. Karşı görüşten Şevki Uludağ ise futbola olan ilgiye tepki göstererek, “Herhalde yakında devlet kapısında, 'Futbol oynuyor musunuz, oynamıyor musunuz?' diye bir şahadetname aranacak” derken; Emin Sazak da, kafa terbiyesi olmadan yapılan sporlar sonucu “gençlerin sahalarda israf edileceğinden” sözediyordu.

Fenerbahçe'nin efsanevî golcüsüydü. 332 maçta 470 gol atmış, bunların 35'ini Galatasaray ağlarıyla buluşturmuştu. Atatürk'ün verdiği soyadla Zeki Sporel, 1946'da DP'den milletvekili seçilmiş ancak Millî Mücadele'den kaçtığı gerekçesiyle vekilliği düşürülmüştü. CHP'li Muhittin Baha Pars, bu görüşmelerde Zeki Sporel'e ağır hücumlarda bulunmuştu: “Zeki Sporel'e söylenen, 'vatan tehlikede, gel bize yardım et' ama o, 'hastayım gelemem' diyor. Futbolda muvaffakiyetler göstermiş. Gazeteler Sporel'i hemen de kahraman yaptılar. Bunları birbirine karıştırmayalım. Onun arkadaşlarının birçoğu bugün mezarda, bir kısmı sefalet içinde dolaşırken kendisi zengin olmuştur. Spor sahasındaki muvaffakiyet insana Meclis'te mevki vermez. Beyler burası futbol sahası değildir.”

Meclis'te futbola dair ateşli tartışmalardan biri de Spor Toto yasası görüşmelerinde yaşanmıştı. DP'nin 1959 yılında Meclis'e getirdiği tasarıya, CHP, “Yazıktır, günahtır, milleti kumara alıştıracaksınız” diye karşı çıkmıştı. CHP'li Kâmil Boran, “Ahlâka aykırı, beşerî zaafları geliştiren hiçbir fiile meşruiyet kazandırılamaz. İdare âciz midir ki, gençliğin bir eğitim vasıtası olan sporu bir kumar vesilesiyle kazanç sahibi yapmak istiyor?” DP'li Vacid Sena ise “Kumarmış! İspatla diyorum, öyle bir kaçıyor ki tabanları görünüyor” diyor; bir yandan da, “Tayyare Piyangosu'nu çıkaran CHP şimdi bize muhalefet ediyor” diyerek, CHP'yi eski icraatından vurmaya çalışıyordu. Sonuçta, sert muhalefete rağmen yasa çıkacaktı.