Hayalim Almanları Türk rolünde oynatmak

İnsan hayata baştan başlayabilir mi? Geçmişini yok farzedip yeni bir başlangıç yapabilir mi? Almanya'da 24, Türkiye'de 25 Eylül'de vizyona giren “Sarı Saten - Günahkarların Aşkı” filmi bu soruya cevap arıyor. Ancak oldukça çetin bir soru bu. Çünkü töre yüzünden kız kardeşini öldürmüş bir ağabey, töre yüzünden öldürülmekten kaçarak kurtulabilmiş bir kadına aşık oluyor. Üstelik bu kadın, kızını da törenin elinden kurtarabilmek için savaşmak zorunda. Filmin avantajı ise başrollerinden birini oynayan ve senaryosunu yazanlardan biri olan Hatice Balaban Çoban sayesinde, kadın bakış açısını yansıtabilmesi. Filmin yönetmeni olan Mehmet Çoban'la sarı Saten'i konuştuk.

Mehmet Çoban'a konu olarak neden töre, namus cinayetinin seçildiğini Almanya'daki Türk kadınların bu konularda sorun yaşayıp yaşamadıklarını sordum. Kadının sorununun Türkiye'de Almanya'da ya da başka bir yerde farklı olmadığını söyleyen Çoban, “Sorunlar aynı, belki şiddeti daha az ya da daha çok olabilir ama bizim kadınımızın yazgısı budur.” diyor. Filmlerinin konuya farklı bir açıdan baktığını anlatan Çoban, aslında hiç işlenmeyen bir konuya değindiklerini ifade ediyor: “Bu filmin konusu töre cinayeti, aile içi şiddet gibi gözükebilir ama biz aslında sonrasını irdelemeye çalışıyoruz. Yani ondan sonra ne oluyor? Töre cinayetinden , ölümden kurtulmuş bir kadının hayatı ya da aşkı nasıl olabilir? Bu kadın aşık olup, tekrar mutlu olabilir mi? Ayakta durabilir mi? Töre cinayeti işlemiş bir ağabey ne yapıyor daha sonra? Kız kardeş katili olarak yaşayan bir adam, yıllarca kendine bu soruyu soran ve soracak olan bir adam. Sonuçta o da bir insan duyguları insani hisleri var mutlaka. Böyle bir adam gerçekten bir kadına aşık olursa bu aşkı yaşayabilir mi? Hikaye de bunu anlatıyor zaten.”

Türkiye'deki konuşma ve tartışmalarda da bu konunun hiç irdelenmediğinin altını çizen Çoban, hep ölümü ve cinayetleri konuştuğumuzu, bu olayların arkada bıraktığı travmalara, dramlara hiç bakmadığımızı söylüyor. Filmin böyle bir konuyu ele alışı bakımından ilk olduğunu ifade eden Çoban, “Bu açıdan bakan ve böyle bir konu işleyen başka bir film yok. Bol bol töre cinayeti, aşk sloganları kullanılır. Bunlar çok ciddi konular. Ama Avrupa'da buna bir de sinema diliyle, hikaye diliyle bakmak lazım. Bizim Avrupalı bakış açımızın getirdiği tek iyi yan belki de bu. Buradan hikayeler çıkarabilir miyiz? Bu insanlık dramından neler öğrenebiliriz?” diyor.

Filmin ilk olduğu başka bir alan daha var. Film Türklerin kendi el emeğiyle çektiği ve kendi finanse ettikleri Avrupa tarihindeki ilk Türk filmi. Çoban, bunu başarmakla film tarihinde yeni bir sayfa açtıklarını anlatıyor: “İndependent dediğimiz, bağımsız, hiçbir kurumdan hiçbir TV.den ya da Alman ya da Avrupa fonlarından destek almadan çektik bu filmi. Türklerin kendi finanse ettiği bir film. Bu anlamda ilk bağımsız Türk filmi.” Bu durumun avantajları olduğunu söyleyen Çoban bağımlı olmadıkları için yapımcının, fonların bakış açısını düşünmek ve kendilerini sansürlemek zorunda kalmadıklarını ifade ediyor. Bu nedenle filmin tamamen Avrupalı Türklerin bakış açısından anlatıldığını, bunun da bütün çıplaklığı ile hikayenizi, anlatmak istediğinizi anlatmanızı sağladığını söylüyor. Çoban, “Bu Almanlar için çok yararlı bir şey çünkü sonuçta objektif ve çıplak bir şekilde Türklerin hikayesine bakabiliyorlar. Hiçbir sansüre uğramamış oluyor.” diyor.

Kadroda tanınmış ve güçlü oyuncuların olduğunu anlatan Mehmet Çoban, Almanya'nın en ünlü oyuncularının gelip destek vermek için bir dakikalık, otuz saniyelik rollerde oynadıklarını Almanların ilk bağımsız Türk filmi ile çok ilgilendiklerini ve destek olduklarını ifade ediyor. Çoban, senaryo yazım süreci ile birlikte 2.5 yılda tamamlanan filmin bütçesinin 1.5 milyon Euro olduğunu, bu miktarın Almanya için çok düşük, Türkiye için yüksek olarak görüldüğünü söylüyor. Tamamı Almanya'da Almanca çekilen film için Menderes Samancılar da Almanca oynamış. Daha sonra Türkiye'de filmin Türkçe dublajı yapılmış. Film Türkiye'de de Almanya'da da Türkçe olarak, Almanca altyazılı veriliyor. Çekimde Almanca tercihi ise festivaller ve Alman TV. Kanalları için. Filmin hikayesinin Türk ama anlatım dilinin Avrupalı olduğunu ifade eden Çoban, bu açıdan baktığınızda filmin Bir Akdeniz filmi olduğunu söylüyor. “Biz Doğu ya da Batı diye ayrım yapıyoruz ama bu film İtalyan ya da İspanyol film sanatına daha yakın. Almanlardan uzak.” diyor Çoban.

Filmin kadrosunda rol alan Alman sanatçıların bazıları Türkleri canlandırıyor. Çoban'a neden bu tercihi yaptığını ve bunun risk olup olmadığını soruyorum. “Bu benim hayalim” diyor. Çoban, “Benim hayalim Almanların en ünlü oyuncularından birini Türk rolünde oynatmak. Bütün bir Türk filmini, Alman oyuncularla ve Türk karakterleri ile çekmek istiyorum. Çünkü 45 - 50 yıldır Türkler Almanya'da Türk rollerini oynuyor. Bir türlü Alman rolünde oynatmıyorlar Türkleri. Ben de bunun tersini yapmak istiyorum ki, Avrupalı durumun farkına varabilmeli. Sanatçı her rolde oynayabilmeli. Bizim filmimizde Esra'yı oynayan kız, bir Alman. Berlin'de Türklerle büyümüş. Bir çok Türk arkadaşı var. Türkçe küfürleri bazı Türkçe kelimeleri biliyor. Gerçekten Türk gibi tepki gösterebiliyor.” diyor.