İnsan hakları erkekler, kadın hakları kadınlar içindir

1968 yılında İngiltere Dagenham'da bulunan Ford fabrikasında çalışan kadın işçiler vasıfsız muamelesi görmekte ve erkeklerden daha düşük maaş almaktadır. Bu durumdan rahatsız olan kadınlar eşit hak talepleri için kimsenin onlardan beklemediği çapta bir hak arama mücadelesine girişirler. Bu mücadelede sadece Ford yetkilileri değil, dâhil oldukları sendika, eşleri hatta hükümet bile önlerine birer engel olarak çıkacak, ancak kadınlar hak taleplerinden vazgeçmeyeceklerdir.

Orijinal adı Made in Dagenham olan Kadının Fendi filminin Türkçe afişine baktığınızda, coşkuyla koşan bir grup mini etekli kadın fotoğrafının altındaki “We want sex” ifadesini görüp, bunun filmin orijinal adı olduğu gibi bir yanılgıya kapılabilirsiniz. Hâlbuki filmin orijinal afişindeki isim ve görsel farklı olduğu gibi, filmde anlatılacak şey de kadının cinselliğiyle pazarlanmasının çok daha ötesinde ve derinlikli bir konu. Filmi bu şekilde pazarlayarak belki üç kuruş daha fazla kazanmayı uman firmalar böylesine yanlış bir sunumun filmin esas hedef kitlesine ulaşması noktasında bir engel olduğunu gözden kaçırmamalı. Hedef kitlenin kayması demekse filme farklı bir beklentiyle gelip memnuniyetsiz şekilde ayrılan seyirciler ve filmi beğenmesi muhtemel seyircilerin görmeye tenezzül etmemesi anlamına gelmektedir.

Bu ifade filmde grev sırasında yarım açılmış bir pankarttan geliyor. Tam açılmış hali “we want sex equal”, yani cinsel eşitlik istiyoruz şeklinde. Hak talebi, eşitlik, işçi sınıfı, grev derken filmde hafif bir sosyalist söylem olduğunu göreceksiniz ancak bu abartılı ve didaktik bir propagandaya dönüşmüyor. Özellikle işçi kadınların lideri Rita karakteri duyarlı anne, çalışkan işçi, sorumlu eş tablosuyla ideal bir kadın portresi olarak resmediliyor. Bence filmin en yapıcı yanı da bu. Çünkü maalesef kadınların özgürleşme ve hak elde etmesi gibi konular, kadının aile bağları ve sosyal sorumluluklarından sıyrılması şeklinde sığ bir bakış açısıyla resmediliyor.

Ford reklâmında rol alan kadınlarla başlayan film, reklam kadınlarını bir yana bırakıyor ve işçi kadınların hikâyesine odaklanıyor. Çünkü işçi kadınların uğradığı haksızlık, bir nevi tüm kadınları içine alıyor. Zengin fabrikatörün Cambridge birincisi ev hanımı eşi, saygı duyulacak ama örnek alınmayacak kadın portresi olarak resmedilirken, birbirinden farklı karakterlerdeki işçi kadınların her biri kadınlığın farklı yönlerini işaret ediyor.

Filmde bir araya geldiğinde laçkalaşan kadın portreleri çok sempatik gelmese de, tespitin sahiciliğine pek de bir şey diyemeyiz. Hele ki kadınların her durumda birbirleri ile giydikleri giysiler üzerine konuşabilmesi, kadınları çözmüş senaristi alkışlatacak bir teşhis. Özellikle 20. yüzyılda kadınların kamusal alanda var olmasıyla birlikte ortaya çıkan tartışmalar maalesef bugün hala devam etmekte. Film konuyu kadınlar üzerinden anlatsa da, kadın ile erkeği birlikte resmederek ve mağdurlar-galipler cephesine cinsiyetten bağımsız yaklaşarak konuyu insani yöne çekiyor. Başarılı senaryo üstüne sade ve yerinde anlatımı eklediğinizde Kadının Fendi görülmeye değer filmler listesinde yerini alıyor.

Orijinal adı: Made in Dagenham

Yönetmen: Nigel Cole

Senaryo: William Ivory

Tür: Dram / Komedi

Yapım: 2010, İngiltere

Oyuncular: Sally Hawkins, Rosamund Pike, Miranda Richardson