Ölümden sonra da paylaşım: Meta’dan tartışmalı yapay zeka patenti

Business Insider’ın haberine göre Meta’ya Aralık 2025’te verilen patent, büyük dil modelleri kullanılarak bir kullanıcının sosyal medya davranışlarının “simüle edilmesini” öngörüyor. Patentte, yapay zekanın; yorum yapma, beğenme, mesajlara yanıt verme gibi faaliyetleri, kullanıcı adına sürdürebileceği ifade ediliyor.

Patent metninde, bu sistemin kullanıcının uzun süre sosyal medyadan uzak kalması ya da hayatını kaybetmesi durumunda devreye girebileceği belirtiliyor. “Kullanıcının vefat etmesi durumunda, platforma bir daha dönme ihtimali olmadığı için etkiler daha kalıcı ve ağırdır” ifadeleri yer alıyor.

Patent başvurusunun ana yazarı olarak Meta’nın CTO’su Andrew Bosworth gösteriliyor. Meta sözcüsü ise konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Bu örnekle ilgili şu aşamada ilerleme planımız bulunmuyor. Patent almak, bu teknolojinin mutlaka uygulanacağı anlamına gelmez” dedi.

Dijital klon tartışması

Patente göre sistem, kullanıcının geçmiş paylaşımları, yorumları ve etkileşimleri üzerinden eğitilerek dijital bir “klon” oluşturabiliyor. Bu klon, başkalarının içeriklerine yanıt verebiliyor ve hatta video ya da sesli görüşmeler simüle edebiliyor.

Meta, bu teknolojinin özellikle içerik üreticileri veya uzun süreli dijital molalar veren kullanıcılar için faydalı olabileceğini savunuyor. Ancak uzmanlar, vefat eden kişilerin dijital olarak “taklit edilmesinin” ciddi etik ve hukuki sorunlar doğurabileceği görüşünde.

Uzmanlardan etik uyarı

Birmingham Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde görev yapan Prof. Edina Harbinja, bu tür teknolojilerin yalnızca teknik değil, aynı zamanda sosyal ve felsefi sorunlar da barındırdığını belirtti. Harbinja, “Bu mesele, dijital miras, mahremiyet ve yas süreci gibi çok hassas alanlara dokunuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Meta’nın dijital miras konusundaki çalışmaları yeni değil. Facebook, yaklaşık 10 yıl önce kullanıcıların ölüm sonrası hesaplarını yönetmesi için “miras kişisi” belirlemesine imkân tanımıştı. Şirketin CEO’su Mark Zuckerberg, 2023’te podcaster Lex Fridman’a verdiği röportajda, vefat eden kişilerin sanal avatarlarıyla etkileşim fikrine değinmişti.

“Yas sürecini zorlaştırabilir”

Virginia Üniversitesi’nden sosyoloji profesörü Joseph Davis ise bu tür uygulamaların yas sürecini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.

Davis, “Yasın en önemli aşamalarından biri kaybın kabullenilmesidir. Ölüleri dijital olarak ‘geri getirmek’ bu süreci karmaşık hale getirebilir” dedi.

Daha önce Microsoft da vefat eden kişileri simüle edebilen bir yapay zeka sohbet botu için patent almıştı. Uzmanlara göre Meta’nın bu alandaki adımı, “yas teknolojileri” olarak adlandırılan bu alanın ana akım teknoloji dünyasında daha fazla yer bulacağının işareti.