Pestisit kalıntıları insan sağlığını nasıl etkiliyor? Uzmanından önemli uyarılar

Biruni Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Aslı Muslu Can, pestisit kalıntılarının insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Can, artan nüfus ve yükselen gıda talebinin tarımsal üretimde verimlilik baskısını artırdığını söyledi.

Pestisitlerin tarımsal üretimde zararlılarla mücadelede kullanılan kimyasal veya biyolojik maddeler olduğunu belirten Can, bu ürünlerin doğru kullanılmadığında sağlık ve çevre açısından risk oluşturabileceğini ifade etti.

Aslı Muslu Can, pestisitlerin farklı kullanım alanlarına göre sınıflandırıldığını belirterek şu bilgileri paylaştı:

İnsektisitler böceklerle mücadelede kullanılıyor.

Herbisitler yabancı otları kontrol etmeyi amaçlıyor.

Fungisitler ise mantar kaynaklı sorunlara karşı tercih ediliyor.

Can, bu maddelerin tarımsal üretimde verim kaybını azaltmak ve ürün kalitesini artırmak amacıyla yaygın şekilde kullanıldığını söyledi.

Pestisit kalıntılarının gıdalar yoluyla insan vücuduna geçebildiğini kaydeden Can, uygun doz ve kullanım talimatlarına uyulmaması halinde bu kalıntıların birikim gösterebileceğini ifade etti. Uzun süreli maruziyetin hormon dengesizlikleri, sinir sistemi bozuklukları, bağışıklık sisteminin zayıflaması ve bazı kanser türleriyle ilişkilendirildiğini aktaran Can, çocuklar, yaşlılar ve hamile bireylerin daha hassas grupta yer aldığını belirtti.

Pestisitlerin yalnızca hedef zararlıları değil, faydalı böcekleri ve doğal yaşamı da etkileyebildiğini vurgulayan Can, toprak mikroorganizmalarının zarar görebileceğini söyledi.

Can, pestisitlerin su kaynaklarına karışmasının uzun vadeli çevre kirliliğine neden olabileceğini belirterek, bu durumun biyolojik çeşitlilik kaybına ve ekosistem dengesinin bozulmasına yol açabileceğini ifade etti.

Türkiye’de pestisit kullanımının Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından belirlenen maksimum kalıntı limitleri çerçevesinde denetlendiğini aktaran Can, zaman zaman yapılan analizlerde limit üstü kalıntılara rastlanmasının konunun önemini ortaya koyduğunu kaydetti.

Can, tüketicilerin pestisit maruziyetini azaltmak için şu önlemleri uygulayabileceğini belirtti:

Sebze ve meyveleri bol suyla yıkamak

Mümkünse ürünlerin kabuklarını soymak

Mevsiminde ve yerel ürünleri tercih etmek

Güvenilir üreticilerden alışveriş yapmak

Organik veya iyi tarım uygulamaları sertifikalı ürünlere yönelmek

Pestisit kullanımının kısa vadede tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını ifade eden Can, entegre zararlı yönetimi, biyolojik mücadele yöntemleri ve doğru doz uygulamalarıyla risklerin azaltılabileceğini söyledi. Can, daha güvenli ve sürdürülebilir bir gıda sistemi için toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini vurguladı.