Şiddetle çözülmesi gereken bir konu: Kadına karşı şiddet

Düğüne on beş gün kala nişanlısı tarafından terk edilen Eylem, evlenince yerleşmek için aldığı eve tek başına taşınır. Yaşadığı depresyonda imdadına koşan komşularıyla zaman içerisinde aralarında yakın bir dostluk oluşur. Komşu kadınların tümü hayatlarındaki erkeklerden muzdariptir ve sorunlarının üstesinden hep birlikte gelmeyi başaracaklardır.

Doğrusu oldukça keyifli bir yapım Kurtuluş Son Durak. Son dönemde sık sık gündeme gelen kadına şiddet konusuna mizahi bir üstupla yaklaşıyor, bol bol da güldürüyor. Güldürürken pek laçkalaşmıyor ama ailece seyredin de diyemeyiz. Filmde yavaş yavaş tanıdığımız kadın karakterler, toplumun son zamanlarda girdiği kötü gidişatın karikatürize edilmiş sembolleri. Hayatındaki eksiklikleri, ilaç ve içki şişelerinin dibinde arayan bu kadınlar, günlerini afyon niyetine kadın programlarının karşısında geçiriyorlar. Onun saçı, bunun kocası, falancanın koltuğu derken uyku vaktine kavuşan ve son bir hapla güne veda eden benzer karakterler artık maalesef ülkemizin acı gerçeği haline gelmeye başladılar. Meydanlara dökülüp bağıran kadınlardansa, kurmaca bir anlatımla mesaj vermenin sorunu gündeme getirme açısından çok daha yapıcı bir tutum olduğunu düşünüyorum.

Teşhis noktasında duyarlı bulduğum Kurtuluş Son Durak'ta toplumu temsil edecek kadın modelleri, toplumun sınırlı bir kesiminden seçilmiş. Yani filmdeki kadınlar arasında toplumun geleneksel aile yapısını temsil eden bir kadın karakterine rastlamıyoruz. Onun yerine evlilik dışı ilişkiler, aldatmalar, pavyon insanları toplumun tipikleşen modelleri olarak servis edilmiş. Bunun iki nedeni olabileceğini düşünüyorum. Birincisi; geleneksek aile yapısı filmi üreten ekibin zihnindeki toplum algısının dışında kalıyor olabilir. İkinci seçenek ise, geleneksel aile modelinin, bu tip sorunları olmadığı gibi bir algı verme maksadıyla dışarıda tutulma eğilimi olabilir ancak filmde buna dair bir mesaj göremedim. O bakımdan ilk seçeneği daha akla yatkın buluyorum. Hatta daha ileri gidip zaman zaman Desperate Hausewives dizisini anımsadığımı söyleyebilirim.

Bu bakımdan filmin teşhis aşamasında yakaladığı performansı, tedavi noktasında bulamadığımı belirtmeliyim. Finalde meselenin 'kadın meselesi' haline getirilmesi ve adeta feminist bir harekete dönüştürülmesi, toplum olarak içinden çıkamadığımız şiddet probleminin bu şekilde uzunca bir süre daha çözülemeyeceğinin göstergelerinden. Nitekim mesele 'kadın' değil de, 'aile' meselesi olarak gündeme alınsa varılan noktanın çok daha çözüme yakın olacağını düşünüyorum. Eylem'in gelinliği bir savaş bayrağı edasıyla apartmanın terasında sallanırken, kadınların boyunlarına bağladıkları fularların bir tür silaha dönüşmesi de meselenin karşılıklı bir çatışmaya dönüştüğünü işaret ediyor. Filmdeki kadınların meselenin çözümü için çiçeklerle yola çıkıp, farklı bir şekilde kurtuluşa ulaşmaları yine bu işin kolay kolay tatlıya bağlanamayacağı mesajını veriyor adeta. Belki filmde böyle bir art niyet yoktur ama olay akışı ister istemez seyirciye bunları düşündürüyor –ya da "düşündürebilir" diyelim- çünkü gülerken bu kısmını düşünmeden es geçmek kuvvetle muhtemel. Bu anlamda filmin finalinde olayı bir ayaklandırmaya dönüştürmek yerine, doğru bir rol model aile kullanılsaydı kadınların ayaklanma gayelerine çok daha uygun bir çözüm olurdu.

Yönetmenlik dilinin, senaryoyla uyumlu olduğu yapımda söylem zaman zaman sloganlaşıyor, karakterler kartonlaşıyor. Mizah yoluyla meşru hale getirilen şiddet filmde sorgulanması gerekilen noktalar arasında yer alıyor. Kurtuluş Son Durak açılış rakamlarıyla olmasa da önümüzdeki haftalarda gişede kendini hissettirecek yapımlar arasına girecektir.

Yönetmen: Yusuf Pirhasan

Senaryo: Barış Pirhasan

Tür: Komedi

Yapım: Türkiye, 2011

Oyuncular: Belçim Bilgin, Demet Akbağ, Nihal Yalçın, Asuman Dabak, Ayten Soykök, Damla Sönmez, Yavuz Bingöl, Ahmet Mümtaz Taylan, Mete Horozoğlu