Şanlı bir şarkı yazılıyor Ortadoğu'da

Gazze'ye insani yardım taşıyan Mavi Marmara Gemisi'nin yolunun kesilmesinin ardından Ortadoğu sorunu hiç olmadığı kadar çok tartışılacak bir noktaya geldi. Hakan Albayrak'ın işaret ettiği o köklü değişimin bir an önce gerçekleşmesini murad ederken, tarihi kanla yazılmış Ortadoğu'yu, umutla anlatan yazarların kitaplarından bahsetmek istiyoruz. Bu kitaplardan ilki “Filistin Şiirleri Antolojisi”. Şair Nurettin Durman tarafından 2001 yılında yayınlanan kitap, Kudüs ve Filistin temalı şiirleri bir araya getiriyor. Kitapta yer alan 72 şairin şiiri, şairlerin doğum yılları baz alınarak, kronolojik olarak sıralanmış. Bu yöntem, Filistin sorunu da tarihi seyri içinde görmeyi mümkün kılıyor. Kitabın ilk sözü Nuri Pakdil ustanın Bir Yazarın Notları”ndan iktibasla başlıyor: Kudüs”ü düşünme saatiniz gelince hep böyle olursunuz. Katı, yalın ağırlığı ne kadar da somut duyarsınız. Oh be! Ülkeme, Ortadoğu”ya, tüm yeryüzüne öğretisel bakabiliyorum, dersiniz. Adeta tarihi yaşıyor gibi; onurlu ama şimdi suçlu; başınız dimdik bir an sonra yerde; kalakalırsınız öylece. Yasa batmış Kudüs bu!

“Şairlerin Gazzesi /Geride Kalanların Türküsü” ise yakın bir dönemde yayınlanan önemli bir Gazze şiirleri antolojisi. 70 kadar şairin Filistin'in özgürlüğü için haykırdığı kitabı Adem Turan hazırladı.

İlke Yayınları arasından çıkan kitap, farklı dünya görüşlerine sahip şairleri, dünyanın vicdanı olarak tek ses halinde duymamıza olanak sağlıyor. Hakan Albayrak'tan Mürsel Sönmez'e, Mevlana İdris'ten Nurettin Durman'a, Cahit Koytak'tan Ahmet Mercan'a, Haydar Ergülen'den Şaban Abak'a, İbrahim Tenekeci'den Alper Gencer'e, Onur Caymaz'a kadar pek çok şair, Filistin'e sahip çıkıyor bu kitapla… Ortadoğu meselesini derinden duyumsamak, acılara ortak olmak isteyenlerin mutlaka sahip olması gereken bir çalışma “Şairlerin Gazzesi”.

Özcan Ünlü'nün hazırladığı “Savaşa Direnen Şiirler Antolojisi” de 2003 yılında Birey Yayınları arasından yayınlanan önemli bir çalışma. Sadece yerli şairlerin değil, F. G. Lorca, J. L. Borges, Mihalis Stasinopulos, Paul Eluard gibi şairlerin dünya şiirinden örnekleri var kitapta. Tüm şiirler Filistin'e yazılmamış tabii ama savaşı istemeyen bu şiirlerin hepsinin dokusunda aynı özlem dikkat çekiyor. Metin Önal Mengüşoğlu “Sabanın ucundan savrulan taş/ Umduğumuz menzile erişmese de/Siz haklısınız çocuklar” diyor kitapta yer alan “Filistinli Çocuklar” şiirinde. Recep Garip ise “Ortadoğu Şiiri”nde “biliyorum/ şanlı bir şarkı yazılıyor ortadoğu'da, kudüs'te/ binlerce dua gönderiyorum gecelerde/ binlerce milyarlara ulaşan/dualar gönderiyorum” diye haykırıyor. Özcan Ünlü “Ve değiştirecekse tarihini Filistin'in/ Doya doya ağlarım kanatarak gözyaşlarımı…” diyor 'Kalbim Kudüs'te Kaldı' şiirinde büyük bir ümitle.

Mavi Marmara'daki İHH gönüllülerinden yazar Demet Tezcan'ın “Anne/ Üşürüm Yokluğunda” kitabı yakın zamanda yayınlanmış kadın-aile odaklı bir çalışma. Filistin ya da Ortadoğu merkezli olmasa da, katledilen çocuklar, ana yüreklerine düşen kor ve merhamete çağrı, duyarlı yüreğin kaleminden dökülen satırlarda sıklıkla karşımıza çıkıyor: “Dünyanın çeşitli yerlerinde yaşanan ne katliamlar, ne işkenceler, yüreğimizde bir şeyleri kabartmıyorsa, bir sızı duymuyorsak ya da dayanamıyorum bahanesine sığınıp hiç gündemimize almıyorsak, o zaman en çok kendimize acıyıp kendimize merhamet etmeli.”

Joe Sacco'nun, Edward Said'in sunumuyla yakın dönemde İthaki Yayınları tarafından yayınlanan “Filistin” çizgi romanı, sıradışı bir okuma deneyimi sunuyor. Sacco, işgal altındaki topraklardaki gündelik hayatı, Filistinlilerin mücadelelerini ve mahrumiyetlerini gözler önüne seriyor. Yazar, 1991-92 yıllarında Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilerle yaşadığı deneyimleri çizgiromana dönüştürüyor.

Filistin'in en büyük şairi sayılan Mahmud Derviş'in denemelerinden oluşan "Gazze İçin Sessizlik/ Alışılagelmiş Hüznün Günlüğü" ise geçtiğimiz yıl Türkçe yayınlanmıştı. Özgür Yayınları'ndan çıkan kitap, 1942-2008 yılları arasında yaşamış Filistinli şairin, 6 yaşındayken tanıştığı İsrail zulmüne odaklı. Bu satırlar 37 yıl önce yazılmış ama bugünü anlatıyor gibi: "Gazze belagat süslü laf nedir bilmez. Gazze'nin gırtlağı yok... Teninin gözenekleri konuşuyor damarla, kanla ve ateşlerle. O yüzden düşman ondan ölümünü isteyecek kadar nefret eder, ama bir de ölüm kadar korkar ondan."

Gazze Risalesi

Gazze Risalesi'nde, kendini 'yaşlı Filistin şairlerinden biri' olarak tanımlayan Cahit Koytak , Gazzeli Yusuf'a sesleniyor:

evet, her gün onlarca defa

katlediyor

Filistin'de peygamber

katilleri,

her gün onlarca defa

Musa'yı,

onlarca defa İsa'yı,

onlarca defa

Muhammed'i katlediyorlar,

ve yakıyorlar İbrahim'i,

fosforlu bombalarla,

ama yine aynı Filistin'de her gün

ve her yerinde yeryüzünün,

diriliyor, on günden beri

onlardan yüzlercesi, onlardan binlercesi…

…

Gazze'de, dünyanın bu en güzel isimli

şehrinde

sabah erken iş başı yaparken ölüm,

burada İstanbul'da,

dünyanın bu en yufka yürekli

ve sulu göz şehrinde,

çarmıhta çivi yarası gibi açılıyor

her gün sabahın gözü.

ve insanlığın körelen vicdanı gibi

kabuk üstüne kabuk bağlıyor

her gün akşamın yarası.

(Cahit Koytak/Şâirlerin Gazze'si)

Filistin

Yenişehir'de bir akşam vakti,

Kudüs'e en son tren ne zaman kalktı

Hücrelerimde İsrail buldozerleri

Ölü ölü dirilmekteyim

Aranızda ben bir 'dünya sürgün'üyüm

Kudüs'e tren en son ne zaman kalktı

Yanıp tutuşuyor Ortadoğu

Ölü ölüp dirilmekteyim

Acıların da sabah serinliği vardır elbet

Açılırken pencrere umuda ve bahara

Filistin'li çocukların taş atan eliyim

Hasret kasrgasıdır ruhumu alt üst eden

Sevgilim Kudüs, Bağdat, Semerkant,

Buhara

Yeni Şehir'de akşam kerahat vakti

Dilimde eski Mısır şiirinden bir dize:

"Başımı alıp Filistin'e mi gitsem?"

Kudüs'e en son tren ne zaman kalktı

Bir bilebilsem.

(Arif Ay - Şâirlerin Gazze'si)