Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
39

Bildirimler

beşir ayvazoğlu''nun “peyami” isimli eserinden sonra bu sefer de tarih, biyografi ve araştırma muharriri nevzat kösoğlu''nun “peyami bey” isimli eseri çıktı.. ilk anda nevzat bey''in eserinin, sanki bir ismi, bir ünvanı tashih etmek ihtiyacının sevkiyle isimlendirildiği zehabına kapılıyorsunuz.. fakat; şinasi diyorsunuz.. nâzım diyorsunuz.. niçin “peyami” olmasın!.. şinasi, zaten tek isimdir.. hamdullah suphi tanrıöver''le konuşurken kemal atatürk “hamdullah bey” diye hitabedermiş.. yakup kadri, ismet inönü gibi yakın arkadaşları, gıyabında adı geçince onu “hamdullah” diyerek anmışlardır.. fakat bütün cumhuriyet devrinde peyami safa''dan bu polemik ustasından hep isminin bütünüyle bahsedilmiştir, diyebiliriz.. kendisine şiddetle hücumeden marksistler ve muhalifleri biraz da küçümsemek için ona sadece peyami demişlerdir.. sayın ayvazoğlu darılmasın ama, peyami safa''ya peyami diyebilmek için falih rıfkı, refik halit, nâzım hikmet, zekeriya sertel, ahmed emin gibi onunla hemayar veya aynı nesilden bir edebiyatçı olmak lazımdır.. bir edebi söyleyişte bulunmak, bir değişik tarz yakalamak için de olsa, büyük yazarın sadece ilk ismiyle anılmasını yadırgadığımızı kaydetmeden geçemiyoruz.. üstelik kitabın bu adı taşıması, muhteviyatının objektivitesi ve ciddiyeti hakkında da bazı şüpheleri davet edici olabilir.. genç yazarlardan birisi “beşir” adıyle bir kitap yazsa ve artık yazarlığının olgunluk çağında olan beşir ayvazoğlu''nun san''atını ve eserlerini tahlil etmeye teşebbüs etse: “bre nâbekâr, bre haddini bilmez, benim soyadımı niye kaldırdın, niye koparıp attın?” diyerek öfkelenmez misin?..

H

sevgili okuyucularım

peyami safa, hayatı ile yetişme şartlarıyle; kendi kendini inşa ve ibda edişiyle; fikir duygu dünyasının zenginliğiyle; siyasi, fikri ve edebi mücadeleleriyle; batıcı, milliyetçi ve muhafazakâr düşünce kategorileri içindeki faaliyet ve yaratıcılığıyle; entellektüel hüviyetiyle bir ummandır.. hayatının her parçası, kaleminin dokunduğu her problem, bâbıâli kaldırımlarında attığı her adım, türk düşünce ve kültür hayatının her sahasında, her safhasında döktüğü göznuru, sayısız eserleri, sayısız fıkra ve makaleleri; onun yaşantısının ve dehasının birer unsurudur..

bu dahinin hayatını, eserlerini, edebiyat, siyaset ve fikir dünyasındaki hizmetlerini ve mevkiini bütün tafsilatıyla veren bir kitap yayınlanmıştır.. türk kitap ve düşünce alemine kendi köşesinde sessizce çalışarak bir karınca sabır ve gayretiyle büyük eserler armağan eden nevzat kösoğlu, bu sefer “peyami bey” adıyle (ötüken kitabevi) büyük muharririmizin namını ebedileştirmiştir.. tam 500 sayfalık bir kitap...

hayatının safhaları, parçaları; sayısız anektodlarla, çok enteresan notlarla, meşhur edebiyatçıların ve yazarların yazılarından ve eserlerinden alınmış iktibaslarla, sayısız dipnotlariyle ilk 164 sayfada veriliyor.. hususi hayatındaki olaylar.. kavgalar.. sayısız mücadele.. bütün cazibesiyle hikâye ediliyor..

192-308. sayfalar arasındaki bölümde ise, peyami safa''nın düşünce dünyasındaki tezahürler.. akış ve seyir istikametleri.. felsefi, edebi, estetik, siyasi mahiyetteki yazılarının umumi mânâdaki özetleri, katogorileri, felsefe ve ilim disiplinlerindeki yerleri tesbit ediliyor.. sayısız makalelerdeki çarpıcı fikirler, çarpıcı hücumlar, çarpıcı cevaplar.. ilgili şahsiyetler de belirtilmek suretiyle bütün renkliliği ve bütün çekiciliğiyle tafsil ediliyor.. bu bölüm, tam 75 madde başlığı altında yazılmış.. hemen her sayfada en az iki üç tane dipnotu var.. bu dipnotlarıda tanınmış ediplerden ve onların eserlerinden alınmış kayıtlar.. yüzlerce tanınmış şahsiyet ve onların enteresan sözleriyle karşılaşıyorsunuz.. meşhurlar kafilesinin düşünen okumuş yazmış takımının cabili dikkat fikirleri, görüşleri.. ilginizi çekiyor.. kimin haklı kimin haksız olduğu hakkında fikir imal ediyorsunuz..

nevzat kösoğlu''nun kitabının 315 ile 403. sayfaları arasında peyami bey''in roman ve hikayeleri ele alınmış.. her eser ayrı ayrı tahlil ediliyor.. romanların temaları, konuları, kahramanları değerlendiriliyor, tarif ediliyor.. verdiği mesajlar, sevkettiği beyan ettiği tezler münakaşa ediliyor..

419 ile 495. sayfalar arasında ise fıkralarından, bugünkü deyimiyle köşe yazılarından bahsediliyor.. avrupa, doğu-batı, maneviyat dünyası, inkılap, irtica, milliyetçilik, türkiyenin siyasi ve iştimai problemleri, kadın ve aile konuları, edipler, şairler ve filozoflara dair, edebi ve felsefi akımlara sistemlere dair fikirler, bilgiler... gibi entellektüel meseleler hakkında yazdıkları dile getirilmiş.. bazı fıkraları da kitapta müstakil olarak veriliyor..

büyük yazarımızı bütün ve veçheleri, bütün cepheleri ile aydınlatan nevzat kösoğlu''na bu emeği ve hizmeti için teşekkür ve tebriklerimizi sunmak zevkli bir görevdir...

H

sevgili okuyucularım nevzat kösoğlu''nun eserinin ancak bir şemasını size verebildim.. bu yazının hacmi, daha fazla tafsilât vermeye müsaade etmiyor.. üstelik bu hacmin yarısını, yazar arkadaşımız beşir ayvazoğlu''nun kitabına “peyami” adını vermesine tarizde bulunmak için harcadım.. o kitabı gördüm ama henüz okuma fırsatı bulamadım.. ayvazoğlu''nun sakin, ihtiyatlı, sade üslûbunu beğenirim.. kendisi bir bakıma münekkid sayılır.. biyografi ve araştırma faaliyeti için eserlere ve şahıslara tenkid gözüyle bakmak bir ihtiyaçtır.. hattâ bir zarûrettir.. bazı cümlelerini, bazı tespitlerini ve bazı hükümlerini biraz aşırı ihtiyatlı bulduğumu hatırlıyorum.. ayvazoğlu''nun zor beğenir bir hali var gibi gelir bana.. bazen de takdir ve iltifatlarını esirgeme temayülüne giriyor.. kısmet olursa “peyami”yi dikkatli bir gözle okuduktan sonra düşüncelerimi yazacağım.. bakalım peyami bey''in nesini beğenmiş nesini beğenmemiş.. doğruları bulabilmiş mi?.. şüphesiz benim fikirlerim benim ölçülerime göre şekillenecektir.. ne olursa olsun yazar arkadaşlarımızın edebiyat vadilerinde harcadıkları emekleri döktükleri göz nurunu takdirle, teşekkürle karşılamak vazifemizdir... münekkid olmak zor iştir.. kapasite ve birikim işidir.. gerçeği yakalamak işidir.. münekkid eserlerin gerçek değerlerini tespit etmeye mecburdur.. kalem kullanan adamın borcu budur.. hem eseri yazanın hem de eseri değerlendirenin...

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...