Halep’e gece indik. Aydın Ünal ve İsmail Kılıçarslan ağabeylerle İstanbul’dan saat 01.30’da kalkan uçaktan iner inmez valizlerimizi otele bırakıp hemen sokağa çıktık. Saat dört olmuştu.
Şehir uyumamıştı.
Sokaklarda açık çok sayıda bakkal ve kahveci vardı. Sabah namazına daha vakit vardı. Halep Kalesi’nin etrafında dolaştık, açık mekânlardan birinde çaylarımızı içtik. Sonra yolumuzu Emevi Camii’ne çevirdik.
Sabah namazını orada kılmayı çok istiyorduk
. Bu niyetimizin bir hikâyesi var.
İki yıl önce, Halep’in özgürlüğüne kavuştuğu ilk günlerde de üçümüz buradaydık. Sokaklarda kutlamalar sürüyordu ama Emevi Camii kapalıydı. Yıllarca süren bombardıman duvarları, kubbeleri, revakları harabeye çevirmişti. 1090’dan beri şehrin silüetinde yükselen Selçuklu minaresi 2013’te yerle bir olmuştu.
İçeri giremedik. Mahzun olduk. O günkü yayınımızı caminin enkazı önünde çektik.
İşte dün sabah o kapıdan girdik.
Halep Emevi Camii, 715 yılında Emeviler döneminde inşasına başlanan, şehrin en eski mabetlerinden biri. Bin üç yüz yıllık ömründe nice istila, nice deprem görmüş ama hiçbiri son savaşın bıraktığı tahribat kadar ağır olmamış.
Rejimin başlattığı göstermelik restorasyon yıllarca sürüncemede kaldı. Ahmed Şara yönetimiyle hız kazanan çalışmaların ardından cami geçen ay,
tam 13 yıl sonra bütünüyle ibadete açıldı.
Avluya ayakkabıyla girilmiyor. Halep işi taş ustalarının kare kare döşediği siyah-beyaz taş zeminde çıplak ayakla yürüdük. Gece yağan yağmurla ıslanmış taşlar ayna gibi parlıyordu. O tatlı soğuk, sabahın mahmurluğunu üzerimizden aldı.
İçeride uzunca iki saf cemaat vardı.
İlk rekâtta
Tahrîm Suresi’nden
uzun bir kıraat dinledik. “Allah, Cebrail ve salih müminler onun dostudur” diyen ayetten Müslüman, mümin, itaatkâr, tövbekâr kadınları sayan ayete uzanan bir okuyuş. İkinci rekâtta
Ahzâb Suresi’nin
ayetleri yankılandı taş kemerlerin altında: Müslüman erkekler ve kadınlar, mümin erkekler ve kadınlar, sabreden, sadaka veren, oruç tutan erkekler ve kadınlar…
Namazın ardından uzun bir tesbihat yapıldı ve Gazze’nin kurtuluşu için dua edildi.
Yarası henüz kapanmamış bir şehir, kardeşi için el açıyordu.
Camiden çıkarken Aksaraylı bir baba ile oğluyla tanıştık. Onların hikâyesini Aydın Ünal ağabey yazacak. Mutlaka okuyun; Türkiye ile Suriye arasındaki bağı bundan daha güzel anlatan bir hikâye az bulunur.
Halep’te olma sebebimiz, Bülbülzade Vakfı ile Anadolu Federasyonu’nun düzenlediği
“Türkiye Yüzyılı ve Sivil Diplomasi”
toplantısıydı. Türk ve Suriyeli sivil toplum temsilcileri, akademisyenler, gazeteciler aynı masanın etrafındaydık. Burada aramıza Sumuıd Filosu’ndan yoldaşım, “Suriyeli yetimlerin babası” olarak anılan Yaşar Yavuz da katıldı.
Toplantının önemi şuydu: Devletler arasındaki kanallar işliyor; bakanlar gidip geliyor, anlaşmalar imzalanıyor. Ama
iki halkı birbirine kalıcı biçimde bağlayacak olan, sivil toplumun ilmek ilmek ördüğü bağlardır.
Bülbülzade Vakfı Başkanı Turgay Aldemir bunu Hz. Musa ile Hz. Harun üzerinden anlattı:
“Bu yeni süreçte siz Musa’sınız, biz Harun olarak yanınızdayız.”
Halepli devrim komutanlarından Abdulcabbar el-Ukeydi’nin sözü ise meselenin ne kadar derin olduğunu gösterdi:
“Biz Suriyeliler birbirimizi tanımıyoruz.
Aynı şehrin evlatlarıyız ama Müslüman Hristiyanı, Alevi Sünniyi tanımıyor.”
On beş yıllık savaş, göç edenle kalanı, devrimciyle rejim bölgesinde yaşayanı birbirine yabancılaştırmış.
Aydın Ünal ağabey söze net bir cümleyle başladı: “Biz Türkiye olarak ağabey değiliz.
Suriye ve Türkiye iki kardeş devlet.”
Sivil toplum kavramının Batı’dan hazır kalıp olarak ithal edilmesine de itiraz etti. Avrupa’da sivil toplum yokken bu topraklarda o görevi vakıfların gördüğünü hatırlattı. Ünal’ın uyarısı açıktı: Yabancı fonlarla kurulan dernekler Türkiye’de ne yaptıysa, Suriye açıldıkça orada da yapmaya kalkacak.
Sivil toplum yerli olmalı.
İsmail Kılıçarslan ağabey ise sivil diplomasiyi, zaten var olan kültürel geçişkenliği doğru yönetmek diye tanımladı ve şöyle bağladı:
“Sivil diplomasi, bir Türk’ün Suriye’ye, bir Suriyelinin Türkiye’ye âşık olabilme kabiliyetini geliştirmesidir.”
Ben de söz aldım.
Önerim, iki ülke arasında medya alanında somut bir iş birliğiydi:
Türk ve Suriyeli gazetecilerin ortak bir platform kurması.
Türkiye’de eğitim görmüş, iletişim fakültelerinde okumuş, hatta Türk medyasında çalışmış çok sayıda Suriyeli gazeteci var. Yeni Suriye’nin sivil medyasını onlar kurmalı. Bu platformun çatısı altında bir de eğitim akademisi olmalı.
Yarım asrı aşkın tek sesli bir medyayla yaşamış bir ülke, yeni sesini kendi gençleriyle bulmalı.
Şimdi Şam yolundayız.
Önce Maarretünnuman yakınlarındaki Deyr Şarkî köyünde,
Ömer bin Abdülaziz’in türbesine
uğrayacağız. “Beşinci Râşid Halife” diye de anılan Emevi halifesinin kabri 2020’de rejime bağlı milislerce yakılmıştı. Ankara merkezli Kalem Vakfı’nın gayretiyle geçen yıl yeniden ihya edildi.
Güne Emevilerin yaptırdığı camide başladık. Emevilerin en adil halifesinin kabrinde devam ediyoruz.
Yeni Suriye’ye en çok lazım olan da bu:
Ömer’in adaleti, cesareti ve Emevi’nin taşları gibi kare kare yeniden inşa edilen güçlü, birbirine kenetlenmiş bir toplum…
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.
Canlı
Çerez tercihleriniz
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.