ünlü başmuharrirler
00:00, 07/10/2013, Pazartesi • Yeni Şafak Haber Merkezi
cumhuriyet devrinde 1950"li hatta 1960"lı yıllara kadar bir başmuharrirlik kavramı vardı.. yazma gücünün, siyasî mezhep ve meşrebinin o makama getirdiği başmuharrir, gazetenin âdetâ mânevî hükümdarı sayılırdı.. aslında başyazar bir iki istisnası ile gazetenin maddeten de sahibi ve hükümdarı idi..
zekeriya sertel 1920"li yıllardan itibaren sol tandanslı, cesur, polemikçi bir başyazar olarak görünmüştür.. halil lütfi dördüncü ile birlikte çıkardığı tan gazetesinde sosyalist fikirlere ve nâzım hikmet, şefik hüsnü gibi marksist kalemlere ev sahipliği yapmıştır.. hüseyin cahit ve peyami safa gibi polemikçilerle kavgalara girişmiştir.. tan"ın başmuharriri hüseyin cahit yalçın"ın akıcı ve keskin bir kalemi vardı.. hattâ atatürk"e bile kafa tutacak bir cesaret göstermiştir.. mahkûm edilmiş, sonra da affedilmiştir.. ikinci dünya harbi"nde ingiliz taraftarlığı yapmış, 1940"lı yılların sonundan itibaren de chp"nin gazetesi ulus"un başmuharrirliğini deruhte etmiştir.. antikomünist ve demokrat bir dünya görüşüne sahipti.. cumhuriyet"in başmuharriri yunus nadi, istiklâl harbi başından itibaren hep m.kemal atatürk"ün yanında, onun fikirlerini ve siyasetini müdafaa etmiştir.. ikinci dünya savaşı"nda alman taraftarlığıyle tanınmıştır.. tâ 1945"te vefat edinceye kadar.. ahmet emin yalman"la (vatan başyazarı) yaptığı polemik bir ara o kadar şiddetlenmişti ki, atatürk müdahale etmek zorunda kalmıştı.. ahmet emin yalman"a cesareti kaleminin gücü bakımından ikinci bir hüseyin cahid denilebilir.. çarşaf çarşaf makaleler yazardı.. daima ingiliz-amerikan siyasetini desteklemiştir.. bir ara atatürk, yazı yazmasını menetmişti.. sonradan affedildi, yazmaya başladı.. 1945"ten sonraki çok partili siyasî hayatta, demokrat parti"nin kuvvet bulması için sayısız başmakale yazmıştır.. 1950"den evvel ve sonra büyükdoğu sahibi necip fazıl kısakürek"le şiddetli kavgalara girmiş, kısakürek"i mahkûm ettirmiştir.. bir ara büyükdoğu"yu günlük gazete halinde çıkaran kısakürek, sadece ahmet emin"le değil, cumhuriyet başyazarı (1945"ten sonra) nadir nadi ve ulus başyazarı falih rıfkı atay"la da uzun münakaşa ve mücadelelere girmiştir.. 1950"den sonra ankara"da çıkan zafer gazetesinde mümtaz faik fenik"in akıcı bir üslubu vardı.. fenik"ten sonra zafer başyazarı olan bahadır dülger"in ise uzun cümleli ve fakat dolgun fikirli bir ifadesi mevcuttur.. sontelgraf başmuharriri etem izzet benice romancı idi.. evvelâ halk partisi"ni tutmuş, daha sonra tarafsızlığı tercih etmiştir..
namık kemal"in arkadaşlarından tevfik ebüzziya"nın ahfadından olan velid ebüzziya, talha ebüzziya ve zeyyad (ziyad) ebüzziya; tasviri efkâr, daha sonra da tasvir gazetelerinin ihlaslı ve sağtandanslı başmuharrirleri olarak vazife görmüşlerdir.. 1940 lı yılların sonları ile 1950 li yıllarda ziyad ebüzziya ile birlikte cihad baban tasvir gazetesinin başyazarlığını beraberce yürütmüşlerdir.. cihad baban önceleri demokrat parti ile aynı siyasi anlayış istikametinde kalem kullandıysa da, demokrat partinin son devirlerinde menderes"le fikir ihtilafına düşmüş evvelâ hürriyet partisine katılmış daha sonra da halk partisine (chp) iltihak etmiştir.. bâbıâlîde cihad baban için birçok gazeteci, "menderes"in tipi değilsin, onun için bakan olamıyorsun" tarzında değerlendirme yapmışlardır..
yeni sabah"ın başmakalelerini ekonomi profesörü şükrü baban yazmıştır.. bu gazete 1965"te kapandı.. 1948"de hürriyet"i çıkarmaya başlayan sedat simavi, modern gazeteciliğin kurucusu sayılır.. kısa başmakale modasını getirmiştir.. 1956"ya kadar milliyet"in başyazarlığını yapan ali naci karacan"ı, sonposta"nın münavebeli başyazarları selim ragıb emeç ve ali ekrem uşaklıgil"i de unutmamak lâzımdır.. ali naci tarafsızlığı tercih etmiştir.. son postacılar ise demokrat parti taraftarlığını takibetmişlerdir..
1950 li yıllarda, ulus ve halkçı gazetelerinde başyazarlık yapan nihat erim"in polemikçi üslubu ile demokrat parti organı zafer"de kısa bir müddet başmakale yazan burhan apaydın"ın sağlam dilli başmakalelerini zikretmeden geçmemek gerekir...
Sitemizde çerezlerle kişisel verileriniz işlenir. Zorunlu çerezler dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri yalnızca açık rızanızla kullanılır. Ayrıntılar: Çerez Aydınlatma Metni.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.