Ezberlenmiş söylemler yaşananları açıklayamıyor

Türkiye'de siyasi tartışmalar ezberleşmiş söylemler üzerine kuruludur.

Siyasi kültürümüz yılların birikimi ile hemen her konuda bir iki cümle de olsa ezberleşmiş söylem üretmeyi başarmıştır. Değişen gündeme göre bir ezber rafa kaldırılırken, yenisi raftan alınıp ortaya sürülür ve bu olay döngüsel olarak devam eder.

Bu ezberlerin en çok karşılaşılanlarından biri, özellikle her seçim gecesinin ardından birkaç hafta süresince dillendirilen “cahil çoğunluk”, “bilinçsiz oy” söylemleri ve “benim oyum çobanın oyu ile bir mi olacak?” sorusudur. Bu söylemler belirli bir partiye oy verenlerin eğitimli, diğer bir partiye oy verenlerin ise eğitimsiz olduğu ön kabullenmesi üzerinden yürütülmektedir. Bunlar belkide ezberleşmiş söylemler içinde en ilginci ve en araştırılmaya değer olanıdır.

Bu söylemlerin, gerek bunları dile getirenlerin özellikleri gerekse bizatihi söylemlerin kendisi bağlamında incelenmesi gereklidir.

Kendi oyunun bir çobanın oyu ile aynı ağırlıkta olmasından kaynaklı bir şikâyeti dile getiren bir söylemin bizatihi kendisi incelenmelidir, çünkü ortada genel oy hakkının sebepleri ile ilgili ciddi bir kafa karışıklığı mevcuttur. Her şeyden önce genel oy hakkı (universal suffrage) bağlamında temel alınan kriter politik bilgi birikimi değildir. Oy verme hakkına sahip olanlar bu hakkı, politikadan anladıkları, devlet kuramını çok iyi bildikleri ya da siyaset felsefesi üzerine kafa yordukları için elde etmezler. Genel oy hakkının sebebi, yönetenlerin politik kararlarından herkesin eşit olarak yarar ya da zarar görmesidir. Yani bir siyaset bilimi profesörü ile dağdaki çoban iktidarın politikalarından aynı oranda etkileneceği için, her ikisinin iktidarın seçiminde eşit söz hakkına sahip olması gerekir. Politik kararlardan etkilenen tüm seçmenler, politik karar alma süreçlerine aday olan partiler arasında hür bir seçim yaparlar, nasıl yönetilmek istiyorlarsa o yönde iradelerini beyan ederler. Oy verme, bir irade beyanıdır.

“Benim oyum çobanın oyu ile bir olamaz” söylemi, tam aksine bir cahillik göstergesidir. Bu söylemi dile getirenlerin birçoğunun ne İngiltere'de kabul edilen Magna Carta'dan haberleri vardır, ne de Fransa'da kabul edilen İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi'nden (La Déclaration des droits de l'Homme et du citoyen). Biraz Anglosakson tarihi okusalar, ya da mesela Fransız İhtilali'ni şöyle üstünkörü inceleseler, Batı'daki siyasal mücadelelerin tam aksine çobanın oy verme hakkını tesis etmek üzerine kurulu olduğunu göreceklerdir. Batı'da yıllardır sürdürülen demokrasi mücadeleleri, toplumdaki her kesimin oy hakkının garanti edilmesi adına yapılmıştır.

Diğer taraftan partiler arası oy dağılımları ile seçmenlerin bilinç düzeyleri arasında ilişki kurma amacındaki söylemler, bizzat bu söylemleri dile getirenler açısından incelenmelidir, çünkü bu söylemi dile getirenler, kendileri ile aynı doğrultuda oy vermeyen kişilerin bilgi birikimleri ile ilgili tespit yapmaya çalışırken kendi bilgi birikimleri ile ilgili en ufak bir sorgulama içine girmemektedirler.

Bir kere hepsi resmi ideolojinin tek tip insan fabrikaları olan okullarda yetişmiş, torna tezgâhlarında şekle girmişlerdir. Birçoğu ilkokula başladığı 6 yaşından beri resmi tezler dışında hiçbir şeyi görmemişlerdir. Çoğunun yakın tarih bilgileri ortaokul ve lisedeki tarih derslerinde öğrendiklerinden ibarettir.

Türkiye'nin jeostratejik önemini kavramaları ise Milli Güvenlik dersleri aldıkları döneme rastlar. Bu derslerde sözde tüm iç ve dış düşmanlarımızı öğrenmişler, tüm tehditlerin

bilincine varmışlardır. Ömürleri boyunca bu öğrendiklerini sorgulamadıkları gibi, bu bilgilerin üstüne tek bir şey koymamışlardır.

Genelde gazetelerin büyük başlıklarını ve magazin kısımlarını okurlar. İlkokul kompozisyonu tadında üç satırlık yazılar yazıp tüm köşesini üç noktalar ve ünlemlerle dolduran, okunması topu topu on saniye süren köşe yazarları en çok takip ettikleri yazarlardır.

Uzun yazan yazarları okumazlar, çünkü onların köşe yazarlarını okuma amacları zaten bir şeyler öğrenmek değildir. Bildikleri birtakım ezberlerin, ezberleri dile getirerek ekmek parasını kazanan yazarların onayından geçmesidir temel amaç. Daha net bir ifadeyle söylemek gerekirse, ilkokul çocuğu seviyesindeki sosyal çıkarımların, siyasi analizlerin büyük büyük gazetelerde yer alması, bunların ciddi analizlere, derin bir bilgi birikimine dayandığı şeklinde bir algılamaya neden olmaktadır. Yani “Bakın koskoca gazetenin yazarı da benimle aynı doğrultuda düşünüyor, öyleyse doğru bir noktadayım” diyebilmektir amaç. Kendilerini bu kadar kültürlü ve bilgili sanmalarının, dahası kendi bulundukları pozisyonu asla sorgulamaya yanaşmamalarının temelinde tam olarak bu yatmaktadır.

Biraz sıkıştırsanız “Ben okuyorum, araştırıyorum da öyle konuşuyorum” diyeceklerinden emin olabilirsiniz. Bizatihi kendilerinin cahil olduğunu asla kabul etmeyeceklerdir.

Sakın onlardan aslında çokda bir şey bilmedikleri gerçeğiyle yüzleşmelerini, bu yüzleşme neticesinde daha çok şey öğrenmelerinin, daha çok araştırmalarının, kendilerine ezberletilen resmi tarih bilgileri dışında da üç beş satır okumalarının gerekliliğini kendilerine itiraf etmelerini beklemeyin. Bunu beklediğiniz anda büyük bir pişkinlikle onlar sizi cahillikle suçlayacaktır. “Yavuz hırsız ev sahibini bastırır” misali, tam aksine onlar sizin beyninizin zararlı bilgilerle yıkandığını, biraz okuyup araştırmanızın elzem olduğunu, cahilliğinizden kurtulmanız için daha çok fırın ekmek yemeniz gerektiğini belirteceklerdir.

Kendilerini muhakkak sokaktaki vatandaştan farklı görürler. Üstelik kendilerinin de o küçümsedikleri kitlenin bir ferdi olduklarını unuturlar. Bu kişilerin söylemlerini duyan bir yabancı, bu kişileri İngiliz aristokratı falan zannedebilir. Oysa kabul

etseler de etmeseler de, kendileri de sokaktaki milyonlarca kişiden biridir.

Kendileri gibi düşünmeyen insanları bilinçsiz ve cahil olarak algılayan kitlenin değişme gibi bir niyeti yoktur. Hiçbir zaman bulundukları yeri sorgulamayacak, pozisyonlarının doğruluğuna yönelik inançla yine karşı tarafı cahil olmakla suçlayacaklardır. Yine Facebook videoları ile aydınlanacak, ilkokul kompozis- yonu tadında yazılarla kendilerinden geçecek, hayatlarında bir kitabını bile okumadıkları Friedrich Nietzsche'nin sözleri ile insanlara ders vermeye kalkacaklardır. İçlerinde hiçbir zaman kamu şirketi olmamış Finansbank'ın özelleştirildiğini iddia edenler de çıkacaktır, Avrupa Birliği'nin yalnızca Türkiye'yi bölme ve parçalama misyonuyla kurulduğunu, başkaca bir misyonunun olmadığını iddia edenler de çıkacaktır.

Bu söylemlerden ne kadar sıkılırsanız sıkılın, her seçim sonrası duymaya mahkûmsunuz. Bu kadar ezberi bünyesinden barındıran siyasi kültürümüzden dolayı ağıt yakmaktan başka elden bir şey gelmiyor elden ne yazık ki.