İş mevzuatında para cezalarına itiraz

İdari Para Cezaları, Kabahatler Kanunu'ndan sonra, Haziran 2005 tarihinden itibaren oldukça tartışıldı. Bilhassa İş Kanunu'ndaki ve Sosyal Sigortalar Kanunu'ndaki cezai müeyyideler, ekseriyetle İdari Para Cezası niteliği taşıdığı için bu tartışmalarda yeterince aydınlık sağlanması gerekiyor. Eskiden beri yerleşmiş cezalandırma mantığından oldukça ayrılan İdari Para Cezası uygulaması, birçok safhada Anayasa Mahkemesi incelemesine konu oldu ve bu mahkemenin kararlarından etkilenen uzun bir yasal düzenleme süreçleri önümüze geldi. Ve biçimleyici oldu.

İşte bu anlamda İş Müfettişi - Kamu Yönetimi Uzmanı Arif TEMİR'in Yaklaşım Dergisi'nin Nisan 2007'de yayınlanan 172. sayısında yer alan makalesinde bu konu ele alınmıştır. Bu makalede de vurgulandığı üzere, iş mevzuatına göre uygulanan idari para cezalarının itiraz mercii değişmiştir.

Çalışma mevzuatında yer alan idari para cezalarının mükelleflere uygulanması durumunda bu cezalara karşı itiraz da bulunulabilmektedir. İdari para cezalarına karşı itiraz, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu öncesi her kanunda belirtilen usule göre yapılmaktaydı. Ancak bu Yasa'nın 3.maddesinde yer alan “Bu Kanunun genel hükümleri diğer kanunlardaki kabahatler hakkında da uygulanır.”hükmünü Anayasa Mahkemesi iptal etmiştir. Anayasa Mahkemesinin Esas 2005/108, Karar 2006/35 sayılı ve 01.03.2006 tarihli kararı ile iptal edilen madde hükmünden kaynaklanan boşluk doğmaması için iptal kararı, anılan kararın Resmi Gazete'de yayımlanma tarihinden yani 22.07.2006 tarihinden itibaren 6 ay sonra, 23.01.2006 tarihinde yürürlüğe gireceğini belirtmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, henüz yürürlüğe girmeden önce yasa koyucu bu konuda boşluk doğmaması için “5560 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun” ile düzenleme yapmıştır

5560 sayılı “Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun”, 19.12.2006 tarih ve 26381 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sözkonusu Yasa'nın 31.maddesiyle 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3 üncü maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

a)İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,

b)Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır."

Yasanın bu hükmü gereğince iş mevzuatında yer alan cezalara karşı itiraz ve başvuru yolu aşağıdaki şekilde oluşmuştur:

4857 sayılı İş Kanunu'nda, 5953 sayılı Basın İş Kanunu'nda ve 854 Sayılı Deniz İş Kanunu'nda idari para cezalarına karşı başvuru yolu ile ilgili hükümler olduğundan bu konudaki cezalara karşı 7 gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilmesi gerekmektedir.

4817 sayılı “Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkındaki Kanunu”nda, başvuru yolu olarak, sulh ceza mahkemesi öngörüldüğü için, bu kanunla ilgili uygulanan para cezalarına karşı mevcut durumda olduğu gibi yine adli mahkemelere yani sulh ceza mahkemelerine 7 gün içerisinde itirazda bulunulması gerekmektedir.

3713 sayılı “Terörle Mücadele Kanunu”ndaki idari para cezalarına karşı ise 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri aynen uygulanacaktır. Çünkü 3713 sayılı Kanunda idari para cezalarına ilişkin itiraz ile ilgili bir düzenleme yapılmamıştır. Buna göre mükellefler, idari para cezalarına karşı İkibin YTL'na kadar (İkibin YTL dahil) idarî para cezalarına karşı başvuru üzerine sulh ceza mahkemesince, Sulh ceza mahkemesinin İkibin YTL'nın üzerindeki idarî para cezalarına ilişkin verdiği son karara karşı, mahkemenin yargı çevresinde yer aldığı ağır ceza mahkemesine kararın tebliği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde itiraz edebilirler.

İdari para cezalarına karşı itiraz mercii farklı olsa da Kabahatler Kanunu'nun aşağıda belirtilen hükümleri bütün idari para cezaları hakkında uygulanacaktır: İdarî Para Cezasının Taksitlendirilmesi, İdari Para Cezalarının Tahsili, Kanun Yoluna Başvurmadan İdari Para Cezasının Ödenmesinde İndirim, İdari Para Cezalarının Artışı, İdari Para Cezaları Hesabında Dikkate Alınmayacak Miktar, Kabahatlerde Soruşturma Zamanaşımı.

Kanımca idari para cezaları hakkında temel düzenlemeleri yapmaya çalışan Kabahatler Kanunu, Anayasa Mahkemesi Kararları açısından sağlam bir uygulama zemini sağlamakta halen yetersiz kalmaktadır. Adil cezalandırma felsefesine dayalı ceza hukuku üretebilmek için, idari para cezalarında, idari yargının bu alandaki görevi daha da sağlam esaslara dayandırılmalıdır.