Reformda yürürlüğe giren hükümler

Sosyal Güvenlik Reformu süreci, primsiz ödemeler ayağı hariç, yasalaşma boyutuyla önemli ölçüde tamamlanmak üzere. 5510 sayılı SSGSSK'yı değiştiren 5754 sayılı Kanun, 08.05.2008 tarihli Resmî Gazete'de yayınlandı. Son olarak 5763 sayılı İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun da bu süreci kapsayan hükümler içeriyor. Ancak bu kanun, yazının hazırlandığı sırada henüz Cumhurbaşkanı Abdullah GÜL tarafından onaylanmamıştı. Bu nedenle öncelikle 5510 sayılı Kanun'un 5754 sayılı Kanun'la değişik 108. maddesinde yer alan hükümlere göre, bu kanunun,

a) Geçici 20'nci maddesinin son fıkrası 1/1/2008 tarihinde,

b) 72'nci ve 73'üncü maddeleri, geçici 6'ncı maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendi, geçici 7'nci maddesinin son fıkrası, geçici 9'uncu maddesinin bir ilâ dördüncü fıkraları ile geçici 17'nci maddesi, geçici 20'nci maddesinin onikinci fıkrası 30/4/2008 tarihinde, yürürlüğe girmiştir.

Bunları açarsak, şu hususları vurgulayabiliriz:

I- 1/1/2008 tarihinde yürürlüğe giren geçici 20'nci maddesi, “506 sayılı Kanun'un geçici 20'nci maddesi kapsamındaki sandıklar ve ilgili hükümler” başlığını taşımaktadır. Son fıkrasında ise “5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 58'inci maddesi hükümleri bu madde kapsamında yapılacak devir ve diğer işlemler hakkında uygulanmaz” hükmünü içermektedir.

II- 30/4/2008 tarihinde yürürlüğe giren olan hükümleri şöyle özetleyebiliriz:

a)“Sağlık hizmetlerinin ödenecek bedellerinin belirlenmesi” başlıklı 72'nci maddesi,

b) “Sağlık hizmetlerinin sağlanma yöntemi ve sağlık giderlerinin ödenmesi” başlıklı 73'üncü maddesi, bütün hükümleriyle 30/4/2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

c) “506 sayılı Kanun'a ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 6'ncı maddesinin yedinci fıkrasının (b) bendinde, “28'inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen 5400 günlük süre ilk defa; 1) 30/4/2008 tarihi ile 31/12/2008 tarihleri arasında sigortalı sayılanlar için 4600 gün olarak, 2) 1/1/2009 tarihinden itibaren sigortalı sayılanlar için ise her takvim yılı başında 4600 güne 100 gün eklenmek suretiyle 5400 günü geçmemek üzere, uygulanır” düzenlemesi yer almaktadır.

d)“506, 1479, 5434, 2925, 2926 sayılı kanunlara ilişkin ortak geçiş hükümleri” başlıklı geçici 7'nci maddesinin son fıkrası, “30/4/2008 tarihinden sonra 506, 1479, 5434, 2925 ve 2926 sayılı kanunlara göre ilk defa sigortalı veya iştirakçi olanlar hakkında bu kanunun 28'inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır. Geçici 2'nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin son cümlesi hükmü bunlar hakkında uygulanmaz” hükmünü içermektedir.

e) “Emeklilik yaşına ilişkin bazı geçiş hükümleri” başlıklı geçici 9'uncu maddenin bir ilâ dördüncü fıkraları şöyledir:

“4'üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar; kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve 7000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla veya kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve 25 yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 4500 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.

(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/70 md.) 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması veya kadın ise 60, erkek ise 62 yaşını doldurması ve en az 15 tam yıl malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemesi şartıyla kısmi yaşlılık aylığından yararlanırlar.

(Ek fıkra: 17/4/2008-5754/70 md.) 4'üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta primi ödemiş olması veya 61 yaşını doldurması ve en az 15 tam yıl malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemesi şartıyla kısmi yaşlılık aylığından yararlanırlar.

17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olup da 8/9/1999 tarihinden 30/4/2008 tarihine kadar ilk defa sigortalı sayılanlar; kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve onbeş yıldan beri sigortalı olup 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.”

f)Geçici 17'nci maddesi, “Kendi adına ve hesabına çalışanların sigortalılıklarının durdurulmasına ilişkin hükümler” başlığını taşımaktadır. 5754 sayılı Kanun'un 73. maddesiyle yapılan değişiklik sonrasında maddenin metni aşağıdaki şekli almıştır: “Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 sayılı kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunanların, bu sürelere ilişkin prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ilişkin kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden aybaşından itibaren 6 ay içerisinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin kurum alacakları takip edilmeyerek, kurum alacakları arasında yer verilmez. / Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80'inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. / Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.” Bu hükmü Bağ-Kur'a prim borçlarının yeniden yapılandırılarak ödenmesi sırasında, 5763 sayılı Kanun'un “Sosyal güvenlik prim yapılandırılması bozulanlara ilişkin hükümler” hakkındaki 26. maddesi ve “Sosyal güvenlik alacakları” başlıklı 27. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 23 ve 24. maddelerle birlikte yapacağım değerlendirmeyi Cumhurbaşkanı'nın onayı sonrası daha sonra yazacağım.

g) Geçici 20'nci maddesinin onikinci fıkrasında “30/4/2008 tarihinden itibaren, sandıklarca bağlanmış/bağlanacak olan gelir veya aylıklara yapılacak artışlar, 506 sayılı Kanun'a göre bağlanan gelir veya aylıklara yapılan artışlardan fazla olamaz” hükmü yer almaktadır.

Reformun yürürlüğe giren hükümleri kısaca böyle. Bunlardan başka Temmuz 2008 başında yürürlüğe girecek hükümleri de ayrı bir yazıda ele alacağım.