Yaşı bekleyenin kıdem tazminatı hakkı

Okurlarımdan İbrahim CİLASİN ve Hulusi YAYLA'nın sorularını cevaplamak için, geçen hafta yayınlanan yazım, SGK uygulamasını anlatıyordu. Görüşlerim ise aşağıdadır.

SGK, "kıdem tazminatı alabilir" yazısını, kademeli emeklilik ilkelerine göre, 08.09.1999 tarihinden önce işe giren kadın sigortalıların 20 yılını, erkek sigortalıların da 25 yılını doldurması ve geçici 81. maddede öngörülen prim gün sayısını da tamamlaması koşuluyla, sadece yaşını bekleyenlere vermektedir. 08.09.1999 tarihinden önce işe giren sigortalılardan 15 yıl ve 3600 günü doldurup emeklilik için 50, 52, 54, 56 ve 58 yaşını doldurmayı bekleyen kadınlarla; 55, 56, 57, 58, 59 ve 60 yaşını bekleyen erkeklere kıdem tazminatı alabileceğine ilişkin yazı verilmiyor.

Bilindiği üzere, emeklilik için gereken prim ödeme süresi, sigortalılık süresi ve yaş şartlarından ilk ikisi gerçekleşmiş ise işçi, işyerinden kıdem tazminatı alarak ayrılabilmektedir. 'SGK'dan kıdem tazminatı alabilir' yazısı ile işyerinden ayrılınması hakkında, mülga İş Kanunu'nun yürürlükteki 14. maddesinde bir hüküm bulunmadığından, geçen yazıda açıkladığım üzere, kanımca SGK'den yazı alınması şart değildir. İşçinin sadece işverenliğe emeklilik için gerekli sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısı şartlarını yerine getirdiğini, yaş şartını bekleme nedeniyle iş sözleşmesini kendi isteğiyle feshettiğini yazılı olarak belirtmesi gereklidir. İşverenlikçe fesih iradesini bu şekilde açıklayan işçi hakkında araştırma yapılabileceği gibi, işçiden bu hususu kanıtlaması da istenebilecektir.

Sigortalılar, SGK uygulamasındaki yukarıda belirtilen olumsuzluğu yargıya taşırlar ve davayı kazanırlarsa, kıdem tazminatı verilmesine ilişkin yazıyı, mahkeme kararına istinaden alabilmektedir. SGK'nın vatandaşı mahkeme kapılarında süründürüp hukuki yenilgiye uğradıktan sonra, istenen bu yazıyı vermeye başlayacağı anlaşılmaktadır. Çünkü "en erken emeklilik yaşı kuralı" İş Yasası'nda ve başka hiçbir yasada yok. Burada kural, bulunulan tarih itibariyle, sigortalının elde ettiği sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısı şartlarının sigortalının lehine olanının işleme esas alınmasıdır. İş Hukukunda "işçi lehine yorum" ilkesinin hâkimce uygulanması nedeniyle, kanımca, iş davaları, sigortalılar lehine sonuçlanacaktır. Bu nedenle okuyucularımın çözüm için dava açmalarını öneriyorum. Kıdem tazminatı davalarında geriye dönük talep – dava süresi, 10 yıldır. Konu hakkında emsal yargı kararı, Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 25.05.2004 tarihli, E.2004/2111 ve K. 2004/4700 sayılı kararıdır. Yargıtay, bu kararında, Manisa İş Mahkemesi'nin 2003/143 esas ve 2004/15 sayılı 09.02.2004 tarihli kararını aynen onamıştır: "Hüküm; davacının kendi isteğiyle işten ayrıldığı 21.02.2003 tarihi itibarıyla, 506 sayılı Yasanın 81. maddesinin 4759 sayılı yasa ile değişik (C) bendinden öngörülen yaş şartı dışındaki en az 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartına haiz olduğundan, 1475 sayılı yasanın 14. maddesine 4447 sayılı yasanın 45. maddesiyle eklenen 5. bendi hükmü uyarınca, kıdem tazminatı yazısının verilmesi gerektiğine karar verildi." Bu ve benzer Yargı Kararlarına rağmen, yanlış idari yorum ve uygulama hatasının SGK tarafından yüksek tutarda yargı masrafları oluşmadan terk edilmesi ve sigortalı lehinde uygulamanın benimsemesi gerekmektedir.

Önemli Not: Bu akşam SAAT 21:00'de TvNET'te "Çalışanın Sesi" programında konuğum SGK İstanbul Sigorta İl Müdürü Harun SERTBAŞ'la "sosyal güvenlik sorunları"nı ele alacağız