Yaz aylarının en büyük tehlikelerinden biri olan güneş çarpması, sıcak havalarda uzun süre güneş ışınlarına maruz kalmanın sonucu olarak ortaya çıkan ciddi bir sağlık sorunudur. Vücut ısısının 40°C'nin üzerine çıkması, baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, yorgunluk ve halsizlik gibi belirtilerle kendini gösteren güneş çarpması, zamanında müdahale edilmezse hayati risk oluşturabilir.
Güneş çarpması ciddiye alınması gereken bir sağlık sorunudur. Güneş çarpması, bir kişinin oldukça sıcak ve güneşli ortamlarda çalışması, egzersiz yapması veya sadece zaman geçirmesi ile meydana gelebilen bir durumdur. Sıcak maruziyetinin en ciddi seyrinde vücut sıcaklığı 40 derece ve üzerine çıkar. Bu durum özellikle yaz aylarında daha sık meydana gelir. Peki Güneş geçmesine (çarpması) ne iyi gelir? İşte Güneş çarpmasına karşı yapılması gerekenler.
Güneş Çarpmasına Karşı Önlemler:
Sıcak havalarda aşırı güneş ışınlarına maruz kalmaktan kaçının. Özellikle öğle saatleri (11:00-16:00) güneş ışınlarının en yoğun olduğu zaman diliminde gölgede kalmaya özen gösterin.
Bol su için. Sıcak havalarda terleme yoluyla vücuttan önemli miktarda sıvı kaybı yaşanır. Bu nedenle, susamadan dahi olsa bol bol su içmek ve sıvı alımını dengede tutmak önemlidir.
Hafif ve açık renkli giysiler giyin. Koyu renkli giysiler güneş ışınlarını daha fazla emerek vücut ısısının yükselmesine neden olur.
Başınızı güneşten korumak için şapka ve güneş gözlüğü kullanın.
Güneş kremi sürmeyi ihmal etmeyin. En az 30 koruma faktörlü güneş kremi kullanarak cildinizi güneşin zararlı ışınlarından koruyun.
Alkollü ve kafeinli içeceklerden uzak durun. Bu tür içecekler vücuttan sıvı atılımını artırarak dehidrasyona yol açabilir.
Güneş Çarpmasına Maruz Kalan Kişiye Yapılması Gerekenler:
Kişiyi derhal güneş ışınlarından uzak, serin ve gölgelik bir yere alın.
Rahat giysiler giydirin ve dar giysilerden kurtulun.
Vücut ısısını düşürmek için nemli bir bezle veya havluyla alnını, boynunu ve koltuk altlarını silin.
Soğuk duş alabilirsiniz.
Bol su ve elektrolit içeren sıvılar verin.
Kişinin bilinci yerindeyse ve kusma yaşıyorsa yatar pozisyonda tutun.
Belirtiler 30 dakikadan uzun sürerse veya kişi bayılırsa vakit kaybetmeden 112 Acil Servisi arayın.
Güneş Çarpması Belirtileri:
Güneş ve sıcak maruziyeti sonrasında vücutta su ve tuz kaybı meydana gelir. Bu durum sonucunda da halsizlik, güçsüzlük ve kas krampı gibi sıcak kaynaklı bitkinlik hali meydana gelebilir.
Baş ağrısı ve baş dönmesi
Bulantı ve kusma
Yorgunluk ve halsizlik
Kas krampları
Baş dönmesi
Sersemlik
Bilinç bulanıklığı veya kaybı
Ateş (38°C'nin üzerinde)
Hızlı ve zayıf nabız
Sığ ve hızlı nefes alma
Kuru cilt ve mukoza zarları
Güneş çarpması sonrası oluşabilecek diğer belirti ve bulgular şu şekilde özetlenebilir:
Terleme değişiklikleri
Bulantı ve kusma
Ciltte kırmızı renk değişikliği
Soluk alıp vermenin hızlanması
Çarpıntı
Zonklayıcı baş ağrısı
Güneş Çarpması Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Güneş çarpması tedavisinde temel olarak bireyin vücut sıcaklığının düşürülmesini ve böylelikle başta beyin olmak üzere hayati organların hasar almasının önüne geçilmesi hedeflenir. Vücut sıcaklığının ani olarak düşürülmesinde soğuk banyo yapılması oldukça etkili olabilir. Ancak ileri yaşlı ya da çeşitli kalp rahatsızlığı olan bireylerde buz banyosu tedavisi çeşitli yan etkiler doğurabileceği için dikkatli olunmalıdır.
Soğuk su tedavisinin mümkün olmadığı zamanlarda sağlık çalışanları tarafından bireyin vücut ısısını düşürmeye yönelik olarak evaporatör (buharlaştırıcı) soğutma tekniklerinin kullanılması da güneş çarpması nasıl geçer sorusunun yanıtları arasındadır. Bu uygulamalarda bireyin vücuduna soğuk su damlatılır ve ardından ılık hava akımı ile buharlaştırılır. Doğal terlemeye benzer şekilde gerçekleştirilen bu yöntemde buharlaşma ile cilt ısısının dengelenmesi sağlanır. Kasık ve koltuk altı bölgelerine buz torbası koyulması, güneş çarpması tedavisinde uygulanan bir diğer yöntemdir.
