İnkar yasası AİHM'e gidebilir

Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu'nun (USAK) uluslararası hukuk uzmanı ve Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Kaya, Türkiye'nin Fransa'ya karşı kullanabileceği hukuk yollarını Yeni Şafak'a değerlendirdi. Yasayı Fransa Cumhurbaşkanı Nicholas Sarkozy'nin onaylaması ve Anayasa Konseyi'nin iptal etmemesi durumunda AİHM'e başvuru yolunun açılacağını belirten Kaya, Türkiye'nin devlet olarak başvuruda bulunmasının 'süre bakımından' daha avantajlı olacağını vurguladı. Bireysel başvuru için yasanın yürürlüğe girmesinin yeterli olmadığına, uygulamaya konma sürecinin de tamamlanması gerektiğine dikkat çeken Kaya, “Uygulamaya konulması lazım ki, kişilerin hakları ortadan kaldırılsın, ihlal edilsin. Kişiler mağdur duruma düştükten sonra AİHM'e bireysel başvuru mekanizması gündeme gelebilir” dedi.

Fransız hukukuna göre yasanın uygulanabilmesi için ilgili yönetmeliğin çıkarılması gerektiğini ifade eden İbrahim Kaya, “Yönetmelik olmazsa insanlara ceza verilemez” diye konuştu. Bireysel başvuru için kişinin öncelikle, bu yasayı ihlal etmesinden dolayı para veya hapis cezasına çarptırılması, ardından da tüm iç hukuk yollarını tüketmesi gerektiğini belirten Kaya, bu sürecin yıllar alabileceğine işaret ederek şunları söyledi: “Önce yönetmelik hazırlanması, sonra bireyin yargılanma safhası var. O yönetmelikten dolayı birey ceza alacak. Ceza için de mahkeme önüne çıkması lazım. Mahkemenin verdiği kararı kişi temyiz edecek. Bizde olduğu gibi Fransa'da da Yargıtay var. Oraya müracaat edecek. Temyiz aşamasında Fransa'da da en az bir yıllık süreç var. Daha sonra karar düzeltme denilen ayrı bir mekanizma sözkonusu. Dolayısıyla kararın yürürlüğe girdikten sonra uygulanması en az iki üç yıl gibi bir süreyi alacaktır ki, o da 2015'e tekabül ediyor. Türkiye, bunu beklemeden doğrudan devlet başvurusunda da bulunabilir.”

AİHM'e devlet başvurusu yapmak için yasanın yürürlüğe girmiş olmasının yeterli olduğunu kaydeden Prof. İbrahim Kaya, “İhlalin ortaya çıkmasına ihtiyaç yok. Yasa uygulanmamış, insanlar ceza almamış olsa bile, Türkiye, Fransa aleyhine, 'devlet başvurusu' yoluyla müracaat edebilir” dedi. Kaya, Avrupa Konseyi'nin savunduğu en temel konulardan birisinin 'düşünceyi ifade özgürlüğü' olduğunu hatırlatarak “Eğer AİHM bu konuda Fransa'yı haklı bulursa, artık Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ortaya koyduğu mekanizmanın, Avrupa Konseyi'nin hiçbir önemi kalmamış demektir. O zaman Türkiye'nin o sistemin dışına çıkması gerekir. Çünkü Avrupa Konseyi artık Ortaçağ Avrupası, Engizisyon Mahkemesi olmuş demektir” diye konuştu. Kaya, Fransa'ya karşı kullanılabilecek bir başka hukuk yolunun ise Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) başvurmak olduğunu kaydetti.