Artık genç kızlar evin bir köşesine özenle yerleştirilmiş sandıkların içini el emeği göz nuru dökülen çeyizlerle doldurmak istemiyor. Yani bir zamanlar değerlerini yaptıkları çeyizle ortaya koyan genç kızlar şimdilerde pek yok. Günümüz kızları için mikrodalga fırın, iğne oyalı bir yazmadan daha önemli. Ama söz annelere gelince onlar kızlarıyla aynı fikirde değil. "Kız beşiğe, çeyiz sandığa" sözü ile büyüyen anneler, kızlarının çeyiz yapmamalarına ses çıkarmasalar da evden onları çeyizsiz gelin etmeye razı değiller. Durum böyle olunca bir zamanlar genç kızların elinden düşmeyen kanaviçeler, danteller, iğne oyaları şimdi annelerin hamaratlı ellerinde şekilleniyor.
Bilkent Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Özlem Sandıkçı, yaptığı araştırmada günümüzde çeyizin giderek önemini yitirdiğini belirtiyor. Araştırmaya göre, modernleşme her alanda olduğu gibi çeyiz geleneğinde de değişimlere ve yeniliklere yol açtı. Günümüzde çeyiz, kişilerin geleneksel ve modern yaşam tarzlarına yakınlık ve uzaklığına göre değişiyor. Farklı sosyal gruplar arasında çeyizin anlamı, hazırlanışı ve seçimi çeşitlilik gösteriyor. Köylüler çeyizi geleneksel anlamına en yakın şekilde uygulamaya devam ederken, gecekondu sakinleri ve şehirli orta/orta-üst sınıflarda genel olarak çeyiz geleneği değişiyor. Evlilik ve aile konularında oldukça liberal görüşler taşıyan şehirli ve üst sosyo/ekonomik sınıftan küçük bir kesim ise çeyizi günümüzde anlamını kaybetmiş eski bir gelenek olarak değerlendiriyor. Köylerden şehirlere gittikçe çeyiz adetlerinin yeni yorumlara açıldığı görülüyor. Bunda hem kadınların daha uzun süre eğitim alması ve ev dışında çalışması, hem de piyasa faktörlerinin etkisi bulunuyor.
Büyükşehir Belediyesi'nin açtığı meslek edindirme kursu İSMEK'te Mefruşat Kursu'na giden öğrencilerin yaş ortalaması 40. Çünkü çeyizleri artık genç kızlar değil, anneler yapıyor. Kızlarının çeyiz yapmaması onlara göre normal. Ama okumayan kızın kendi çeyizini yapmamasını hepsi ayıplıyor. Üniversite öğrencisi kızı olan İnci Aksoy, kızının ders çalışmaktan çeyiz yapacak vakti olmadığını bu yüzden işin başa düştüğünü söylüyor. Üç kız annesi Fatma Yaşar iki kızını evlendirmiş. Şimdi üçüncü kızını evlendirme telaşında. Yaşar,"Diğer kızlarım okumadı oturup kendi çeyizlerini yaptılar ama üçüncü kızım okudu, şimdi ise çalışıyor. Çeyizinin bir kısmınıparayla akrabalara yaptırdım. Eksikleri de ben yaptım" diyor. Sevim Saldemir iki kız annesi. Kızları okumuş şimdi de çalışıyorlar. Durum böyle olunca onların çeyizini hazırlamak Sevim Hanım'a düşmüş. Çeyiz geleneğinin bugün değiştiğini söyleyen Sevim Hanım, yedi yaşında iken annesinin teşvikiyle çeyiz yapmaya başlamış. Ama o kızlarını bu konuda hiç zorlamamış. Çeyiz yapmayı seven Sevim Hanım, bir yandan kızlarına çeyiz hazırlarken bir yandan da yaptıklarından satıyor. Müşterilerinin genç kızlar değil anneleri olduğunun altını önemle çiziyor.
Peki çeyiz konusunda genç kızlar ne düşünüyor? "Mağazalarda herşey var" diyen kızlar anneleri gibi vitrin örtüsü istemeselerde yemek masasının üstüne güzel bir örtü alma taraftarılar. Ama çeyiz onlar için asla sandıktan çıkan el emeği göz nuru ürünler değil. Son model bir laptop, dijital bir fotoğraf makinası, mikrodalga fırın ya da basıncı yüksek iyi bir ütü onlar için kadama işi kadife bir bohçadan çok daha değerli. Tabii, aralarında annelerinin el emeği birkaç parçayı 'hatıra' diye saklamayı düşünenler de yok değil.
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.