Kuraklığa, sellere, savaşlara göçlere hazır mısınız?

Sıcaklığın 42 dereceyi geçtiği günlerin sayısı her geçen gün artıyor, yazlar sekiz ay sürüyor. Kar artık hiç yağmıyor, yağmurlarsa bir iki günle sınırlı. İçme suyu az, barajlar bir türlü dolmuyor. Verimli topraklar kuraklık yüzünden yok olduğu için milyonlarca insan daha serin bölgelere akın ediyor. Kıyı şeridindeki kentler sulara gömülmüş. Tuzlu sular yeraltı kaynaklarına karışıyor... Bunlar hiçbir önlem alınmadığı takdirde 40 yıl sonra başımıza gelecek olan felaketler. Nereden mi biliyoruz? Geçtiğimiz hafta yaşadığımız bunaltıcı sıcaklar da 40 yıldır doğaya bırakılan sera gazlarının bir sonucuydu. 45 dereceye kadar yükselen sıcaklık, insanlığı nasıl bir geleceğin beklediğini haber verdi.

Açık Radyo'dan Ömer Madra, İTÜ Meteoroloji Mühendisliği Bölümü ve Afet Yönetim Merkezi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, Greenpeace Enerji ve İklim Kampanyası Sorumlusu Hilal Atıcı ve Tükiye Yeşilleri'nin İlkim Değişikiliği Sözcüsü Ümit Şahin'le küresel ısınma sonucu 40 yıl sonra gerçekleşebilecek felaketleri konuştuk. 2047 yılının haberlerini bugünden yazdık.

Ömer Madra'ya göre dünya 12 bin yıldır devam eden istikrarlı iklim çağının sonuna geldi. 12 bin yılda insanlık, yollar, köprüler, binalar inşa etti, çok geniş bir alt yapı oluşturdu, kültürü geliştirdi, imparatorluklar kurdu, demokrasiye geçti… Tüm bunlar uygun iklim koşulları içinde gerçekleşti. Dünyanın en prestijli bilim kuruluşlarının haber verdiği iklim değişikliği, uygarlığın yerini büyük bir kaosun alacağı anlamına geliyor. Peki bu nasıl olacak?

Yüzyılın sonuna yaklaşırken, yeryüzündeki sıcaklsar dayanılmaz bir hale gelecek. Bugünün verilerine göre, 42 dereceye ulaşan ve 3 gün süren sıcaklar, sıcak hava dalgası olarak kabul ediliyor ve kitlesel ölümlere yol açabiliyor. Yaklaşık 40 yıl içinde sıcak hava dalgası yılda ortalama 62 gün sürebilecek.

Tüm önlemler alınsa bile dünyanın 1 derece ısınmasının kaçınılmaz olduğunu söyleyen Madra'ya göre, alınacak önlemler dünyanın 2 derece ısınmasını engellemek için. Eğer bu da engellenmezse 3 derecelik bir ısınma kaçınılmaz olacak. Dünyanın ortalama ısısının 3 derece artması, Amazonlar gibi uçsuz bucaksız ormanların birkaç on yıl içinde National Geographic'te izlediğimiz, içinde çitaların koşturduğu ağaçsız çalılıklara dönüşmesi anlamına geliyor. Böyle bir durumda uygarlığımızın neye benzeyeceğini tahmin etmek için Afrika'nın ağaçsız düzlüklerinde yaşayan yerlileri gözlerinizin önüne getirebilirsiniz.

İklimin bütün medeniyetleri kontrol ettiğini söyleyen Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu da ani iklim değişikliğinin bugünkü uygarlığı ortadan kaldırabileceği görüşünde. İklim değişikliği ile ilgili öngörüler komplo teorisi ya da kehanet değil. Örnek mi? Çok sıcak bir zamanda Roma İmparatorluğu doğdu küçük bir buzul çağında yok oldu. Tarihte okuduğumuz iklim olaylarıyla birçok sosyo-ekonomik olay da çakışıyor. Mesela, Fransız Devrimi'nde Fransızlar ekmek bulamayınca neden pasta yemek zorunda kalmışlar? Ekmek neden yok? Çünkü buzul çağında yaşıyorlardı, buğday üretimi durmuştu. Kadıoğlu'na göre, tarihte yaşanmış bu tür olayların gelecekte de yaşanması mümkün.

Kadıoğlu'na göre, iklim değişikliğiyle ilgili tüm senaryolarda Türkiye en şanssız ülkeler arasında yer alıyor. En kötü senaryoya göre, kışın ve yazın sıcaklıklar dünya ortalamasından daha fazla artacak. Sıcaklığın artıyor olmasının bize büyük zararları olacak. Hani bizim bir tekerlememiz vardı; Türkiye'deki iklim Akdeniz iklimi, kışları ılık ve yağışlı ve yazları kurak ve sıcaktır” diye. Artık kışları da sıcak ve kurak olma tehlikesi var; yazları ise çok daha sıcak ve kurak. Bu Anadolu'da tarımın bitmesi ve kuzeye doğru amansız bir göçün başlaması anlamına geliyor.

Kuraklık su taşkınları ve toprak kaymaları sonucu kitlesel göçler savaşları da beraberinde getirecek. Ümit Şahin, iklim değişikliği sonucu yaşandığı BM raporlarında da belirtilen Darfur ve Ruanda soykırımlarının gelecekte yaşayabileceklerimizin bir prototipi olduğunu söylüyor. Yakın bir gelecekte bu tür BM raporlarının artacağını söylemek çok zor değil. Şahine'e göre en yakın gelecekte bir başka ciddi sosyal patlama da Hindistan, Pakistan ve Bangladeş'te olacak. Yaklaşık 1,5 milyar insanın yaşadığı bu üç Asya ülkesi yükselen deniz seviyeleri ve şiddetlenen muson fırtınaları nedeniyle yaşanabilir topraklarının bir kısmını kaybedecekler.

Ayrıca Tibet platosundaki buzulların erimesi sonucu bu ülkeleri besleyen Ganj, Brahmaputra gibi büyük nehirler kuruyacak, susuzluk ve kuraklık yüz milyonlarca insanı etkileyecek. Bu ülkelerin dahil olacağı bir bölgesel savaş ihtimali, Hindistan ve Pakistan'ın nükleer güçler olduğu düşünüldüğünde pek iç açıcı görünmüyor.

Türkiye'nin demografik yapısının hızla değişebileceğini söyleyen Hilal Atıcı'ya göre, başta İç kesimler olmak üzere Anadolu'nun birçok bölgesi kuraklık tehlikesiyle yüz yüze. Karadeniz bölgesi kuraklıktan etkilenmiyor ancak seller ve toprak kaymaları bu bölgenin de yaşam koşularını değiştirecek. Karadeniz bölgesinde yağış miktarının çok ciddi şekilde artması bekleniyor.

Artın sıcaklıklar salgın hastılakları da beraberinde getirecek. Çünkü dünyanın güneyinden kuzeyine doğru başlayacak olan göç, balıklar, kuşlar tropikal bitkilerle birlikte hastalıkları da taşıyacak. Atıcı'ya göre, kırsal bölgelerdeki kene baskınlarıyla birlikte ortaya çıkan Kırım Kongo gribi tehlikesi henüz bir başlangıç.