30 Ekim 1974 sadece boks dünyası için değil yirminci yüzyıl spor tarihi için unutulmaz günlerden biriydi. Kimileri için yüzyılın müsabakası o gün gerçekleşen sekiz raundluk boks maçında gerçekleşmişti. Bir tarafta son dünya ağır sıklet boks şampiyonu 25 yaşında, 1.91 boyunda ve 100 kilo ağırlığındaki George Foreman, diğer tarafta ise boks sporunu kendine has tekniği, “kelebek gibi uçan, arı gibi sokan,” Vietnam Savaşı ile ilgili sözleri nedeniyle tüm ünvanları alınmış, 3 yıl boyunca ringlerden uzaklaştırılmış ve şimdi yeniden şampiyon ünvanını almak için arenaya çıkan, 1.91 boyunda, 98 kilo ağırlığında ve 32 yaşındaki Muhammed Ali vardı. Foreman 1970'li yılların başında demir yumruğu ile tüm rakiplerini bulldozer gibi eziyordu. Muhammed Ali ise hakkı olan ünvanı yeniden alarak tüm dünyaya “En Büyük” olduğunu ispat etmek ve belki de ondan alınan yılların acısını çıkarmak istiyordu. Maç gecesine kadar iki rakip arasında büyük bir sinir harbi ile geçen, Muhammed Ali için aynı zamanda bir iç hesaplaşma ve manevi mücadeleyi de içeren gerilimli süreç, 30 Ekim günü, “Muhammed Ali başardı. Bu büyük adam başardı. Boks tarihinde görülen en coşkulu an bu. İnanılmaz bir sahne. Herkes çılgına döndü. Muhammed Ali kazandı.” Rumble in the Jungle'ı Kinşasa'dan sunan David Frost'un sözleriyle dünyaya duyuruluyordu. Muhammed Ali'nin bir kez daha dünyaya “En Büyük” olduğunu ispat ettiği, dünya spor tarihine geçen dövüşün hikayesi, ABD'li ünlü roman, biyografi yazarı ve gazeteci, iki kez Pulitzer Ödüllü Norman Mailer'ın dövüş kitabında anlatılıyor.
Kitapta, Ali ile Foreman'ın kaderini belirleyen sekizinci raundu anlatan “Celladın Öyküsü” başlıklı bölüm Mailer'ın daha önceki yıllarda yayınlamış olduğu bir şiirin başlığı hem de 1979 yılında Pulitzer ödülü kazandığı kitabının adı olması nedeniyle de dikkat çekici.
Dövüş'ün bir başka ilginç özelliği ise, Mailer'ın kitapta kendisini, Muhammed Ali ve George Foreman ile birlikte kitabın üç kahramınından biri olarak konumlandırması. ve maçın hikayesi ile birlikte tecrübelerini dışarıdan anlatması. Adeta Mailer, spor tarihinin bu önemli anına sadece şahit olmakla kalmıyor, kendini o hikayenin asli öznelerinden biri haline getirerek, unutulmaz hale getirmek istiyor.
Kitap, Kinşasa, Zaire'deki karşılaşma tarihinden yedi hafta önce, Muhammed Ali'nin Deer Lake Pensilvanya'daki kampında başlıyor. Mailer, Muhammed Ali'nin fiziksel görnüşününden ruh haline kadar geniş bir tahlile giriştiği bu bölümde, dünyanın gelmiş geçmiş en ünlü spor figurine dair ilginç ayrıntılar ile metni besliyor. Ali'nin antremanlardaki tekniğinden, “Boksta hiçbir şey ona yabancı değil”de ifadesini bulan mottosuna kadar geniş bir yelpazede değerlendirmelerde bulunuyor. Öyle ki Ali'nin ruh haline ilişkin, onun ürkek yapısını tahlil eden, “Muhammed'in ruhuna yaklaşırken, bir sincaba yaklaşır gibi dikkatli olması gerektiğini çok geç farketmişti” gibi şahsi gözlemlere satırlarda rastlamak mümkün.
İlerleyen bölümlerde, öykü Afrika'ya, Rumble in the Jungle'ın yaşanacağı Kinşasa'ya odaklanıyor. Bu bölümlerde hem iki sporcunun antremanlarına odaklanırken, hem Afrika felsefesi hem de dönemin Afrika'sının sosyolojik ve siyasi görünümüne dair notlara da rastlanıyor. Mailer, metinde Ali'nin maçtaki en büyük avantajlarından birinin Afrika'da olmasını da çizdiği bu felsefi, siyasi ve sosyolojik çerçeve içinde ele alıyor. Kitabın bir yerinde buna, Norman'a atıfla, '”Eğer Ali Afrika'da kazanmazsa,” demişti “hiçbir yerde kazanamaz'” cümlesiyle işaret ediyor.
Mailer her ne kadar, Foreman'a metindeki betimlemesiyle daha çok şans verse de, psikolojik anlamda Muhammed Ali'yi ön plana çıkarıyor. Mailer için Muhammed Ali hayranlık uyandıran bir figür ve metinde bu sıklıkla hissediliyor. Buna karşın yazar, ABD'li Afro Amerikalılara karşı duyduğu öfkeyi/nefreti, “Amerika'daki hayatının en pis sırrı” olarak belirtmekten de geri durmuyor.
Dövüş, 3 Haziran 2016 tarihinde vefat eden, insanlığın en önemli değerlerinden ve İslam dünyasının modern kahramanlarından Muhammed Ali'nin kişisel kronolojisindeki önemli dönemeçlerden birini öncesi ve sonrasıyla anlatması açısından önemli bir kitap. Bununla beraber yazarın kullandığı teknik ile dönemin ruhuna, boksör/sporcu psikolojisine, Afrika'ya dair de dikkat çekici bilgi ve değerlendirmelere sahip olması ile okunabilecek bir eser ile karşı karşıyayız. Muhammed Ali'ye dair böylesi bir kitabın ancak vefatından sonra yayınlanmış olması ise üzücü. Ülkemizde Muhammed Ali külliyatına katkı yapan yapan “Dövüş'ü ilgili diğer eserlerin de izlemesi dileğiyle. Bu büyük insanı anlamak ve hatırlamak için bu eserlere ihtiyacımız var.
• • •
Dövüş
Norman Mailer
Everest Yayınları
Aralık 2016
232 Sayfa
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.