Hayat Yardımlaşma kültürünün en güzel temsili Askıda Ekmek

Yardımlaşma kültürünün en güzel temsili ‘Askıda Ekmek’

Askıda Ekmek… Geçmişten günümüze, uzun yıllardır sürdürülen özellikle de son yıllarda oldukça popüler olan bu uygulama sadece Türkiye’ye özgü bir gelenek. İstanbul’un neredeyse tüm ilçelerinde görebileceğimiz ‘Askıda Ekmek’ uygulamasının en güzel yanı hiç şüphesiz mahallede yardımlaşma kültürünü pekiştiriyor olması. İstanbul’un en eski fırınından tutun da 4-5 yıllık olan bir fırında bu ‘Askıda Ekmek’ tabelası görmek. Her geçen gün yeni bir fırının uygulamaya başladığı bu geleneğin izlerini sürdük. İhtiyaç sahibine taze ve sıcak ekmek imkanı sağlayan uygulamayı fırıncılardan dinledik.

Fatma Çelik Yeni Şafak
İstanbul'un farklı yerlerinde fırıncılık yapan Erhan Uzun, Zeynel Sabahattin Özgür, Halide Salman, Yaser El Fil ve Mustafa Güzel.
İstanbul'un farklı yerlerinde fırıncılık yapan Erhan Uzun, Zeynel Sabahattin Özgür, Halide Salman, Yaser El Fil ve Mustafa Güzel.

Mahallede yardımlaşma kültürünün belki de en güzel örneği… Bir Osmanlı geleneği... Veren el ile alan elin birbirini görmediği ‘Askıda Ekmek’ uygulaması geçmişten günümüze yaşatılmaya devam ediyor. Son yıllarda oldukça popüler olan bu geleneği ata mirası olarak sahip çıkıp devam ettiren fırınlar iyilik yapmanın güzelliğini insanlara anlatıyor.

Sofraların baş köşesinde olan ekmeğe dahi ulaşamayan aileler var. O aileler için askıya asılan ekmek rahat bir gün geçirmelerini sağlıyor. Belki hiç tanımadığınız birinin ya da alt komşunuzun sofrasına katkıda bulunduğunuz ‘Askıda Ekmek’ sadece Türkiye’ye özgü bir davranış.

ASKIYA BIRAKILAN ÜRÜNLER HER GEÇEN GÜN ÇEŞİTLENİYOR

‘Askıda Ekmek’ son günlerde o kadar popüler oldu ki askıda kahve, askıda kıyafet, askıda meyve sebze gibi örneklerini görmeye başladık. Yenişafak.com olarak ‘Askıda Ekmek’ uygulamasının asıl doğduğu yer olan fırınları gezdik.

Canla başla bu uygulamayı uygulayan farklı fırınların ortak noktası ise babalarından devraldıkları bu geleneği sürdürüyor olmaları ile birlikte gönüllülerin bağışları olmasa dahi askıyı kesinlikle boş bırakmıyor olmaları. Askıda kalan ekmeği kesinlikle ertesi güne bırakmayan fırınlar, ihtiyaç sahiplerine sıcak ekmek hizmeti veriyor.

NE İSTERLERSE ONU ALABİLİYORLAR

Erhan Uzun

Üsküdar’da bulunan Ömür Fırın’ın ortaklarından Erhan Uzun, 1998 yılından beri babası ve abisi ile birlikte işlettiği dükkanlarında 6 yıl önce ‘Askıda Ekmek’ projesine başladıklarını söylüyor. İşlek bir caddede bulunan fırına genellikle arabalı müşteriler geliyor ve para üstünü ihtiyaç sahipleri için bırakıyorlar. Uzun ve abisi de gelen paraları ihtiyaç sahiplerine ekmek, simit, pide olarak takdim ediyor. Eğer o gün bağış yapılmamış ise geleni boş çevirmemek için askıda ekmek varmış gibi mahcup etmeden yolculuyorlar. Günde 30 ila 50 ekmeğin askıda tüketildiğini belirten Uzun, “Biz de müşteri ekmek alıp askıya asmıyor. Para bırakıyor biz onu ekmeğe çeviriyoruz. Askıda ekmeğin parasını ayrı tutup düşüyoruz. Ne isterlerse de onu veriyoruz. Ekmek ile sınırlamıyoruz” diyor.

  • FIRINCILAR BUNU ZATEN YAPIYORDU
  • Zeynel Sabahattin Özgür
  • İstanbul’un hiç şüphesiz en eski fırınlarından biri Kuzguncuk’da bulunan Gül Ekmek. Fırıncılık mesleği dedelerinden miras kalan Zeynel Sabahattin Özgür, askıda ekmek uygulamasını aslında tüm fırıncıların uyguladığını şimdi ise insanların katkıda bulunduğunu söylüyor. Yaklaşık 10 yıl önce bir öğrenci grubunun ödevi olarak ‘Askıda Ekmek’ uygulamasını başlatan Özgür, sonra ise uygulamayı sürdürmeye devam etmiş. “Günlük olarak 5-10 tane ekmek bağışlanıyor. Kimi zaman daha fazla oluyor. Bazen hiç olmayabiliyor” diyen Özgür, “Talep fazla olduğunda ise ihtiyaç sahiplerine biz veriyoruz tabii. Askıda ekmek başlamadan önce de biz yani fırıncılar ihtiyaç sahibi insanlara bunu veriyorduk” ifadelerini kullanıyor.

OSMANLI GELENEĞİNİ DEVAM ETTİRİYORUZ

Mustafa Güzel

12 yaşından beri fırıncılık yapan ve 5 yıl önce kardeşleriyle birlikte Esenler’de Ekmekcim Unlu Mamülleri’ni açan Mustafa Güzel ise ‘Askıda Ekmek’ uygulamasını belediye ile ortaklaşa yürütüyor. Belediyenin belirlediği yoksul ailelere bağışçıların yardımlarını ulaştırdıklarından bahseden Güzel,

“Bu bir Osmanlı geleneği ve biz de onu sürdürüyoruz. Fırının açılması ile uygulamayı başlatmıştık zaten. Belediye sayesinde daha fazla talep oldu. Belediyenin belirlediği vatandaşların günlük alması gereken ekmek sayısı var. Her gün gelip onu alıyorlar. Onların dışında da gelene veriyoruz.

Bazıları var ekmeği istemeye bile utanıyor. ‘Onların halinden anladığımız için hemen yardımcı olmaya çalışıyoruz. Günlük 80 ile 100 arası değişiyor askıda ekmek sayısı. Bunun 50 tanesi bizim cebimizden gidiyor diyebiliriz. Bu işin suistimal edilme durumu da var ne yazık ki. Mesela biri 100 ekmek bağışladı. Ben art niyetli biri olsam 100 ekmeği ayırıp bitene kadar verebilirim ama ihtiyaç sahiplerine bayat ekmek değil taze ekmek veriyoruz” şeklinde konuşuyor.

HER GÜN ASKIYA EKMEK ASAN İNSAN VAR

Zeki Azgın

Kendisi 30 yıllık fırıncı olan ve 23 yıldır Gaziosmanpaşa’da bulunan Trabzon Ekmek Fırını’nı kardeşleriyle beraber işleten Zeki Azgın, tıpkı birçok fırıncı gibi baba mesleğini devam ettiriyor. Askıda ekmek uygulamasını babasının, dedesinin de yaptığını söyleyen Azgın,

“Biz aslında Osmanlı geleneğini devam ettiriyoruz. Yeni bir oluşum değil bu. Çok eskiden gelme. Doğal bir ortamda gelişti. Vatandaş bırakıyordu parayı “Şunu benim için askıya as”

diyordu. Biz de onu veriyorduk” diyor. Diğer fırınlarda uygulanan elektronik tabelanın aksine gerçekten ekmekleri askıya asan Azgın, “Günde 60-70 ekmek askıdan alınıyor. Müşteri gelmediği zaman o ekmeği satıyoruz. Yarın devam ediyoruz. Taze bir şekilde veriyoruz” ifadelerini kullandıktan sonra konuşmasını şu şekilde sürüyor:

“Irk ayrımı yok bizde. Önemli olan ihtiyaç sahibi olsun. Birisi gelip “Şurada bir vatandaş var. İhtiyaç sahibi” dediğinde “Askıdan gelsin alsın” diyoruz. İnsanın içinden iyilik yapmak geliyorsa yapar. Yoksa biz bunu popülarite olsun diye yapmıyoruz. Bu proje çok güzel. Her gün askıya ekmek asan insan var. Adam diyor: “Ben sigara kullanmıyorum, bu benim hayrım.”

  • EN ÇOK EKMEK TOPLANAN FIRIN BİZİZ
  • Eşiyle birlikte Esenler’de bulunan Huzur 4 Ekmek Unlu Mamülleri’ni işleten Halide Salman ise kendi fırınlarında uzun yıllardır yürüttükleri ‘Askıda Ekmek’ projesini şu şekilde anlatıyor:
  • Halide Salman
  • “Bize güvenen müşterilerimiz para veriyordu. ‘Tanıdığınız fakir varsa verin’ diye. 4 ekmek 3 ekmek bağışlayanlar oluyordu. Bunun üzerine belediye bize teklif sundu. Askıda ekmek projesini sundular. Biz zaten bu uygulamayı uyguladığımız için hemen kabul ettik. Belediyenin belirlediği aileler ile gerçekten ihtiyaç sahiplerine ulaştığını görüyoruz. Belediyenin belirlediği bir aile değil ama ihtiyacı var biliyoruz, onlara da veriyoruz tabii ki. Bağışlar ise özel günlerde artıyor. Kandillerde çok bağış yapanlar oluyor. Gün oluyor hiç olmuyor. Bazen 400’e kadar çıktığı bile oluyor. En çok ekmek toplanan fırın biziz.”

ARAP FIRININDAN TÜRKİYE’DE YARDIM EDİLİ

Fatih Malta Çarşı’sında bulunan Modern Lübnan Fırınları, Suriyeli Ahmed Alsayed Ali tarafından 4 sene önce açılmış. Ülkesindeki savaştan dolayı Türkiye'ye ticaret yapmaya gelen Ali, muhacir olarak sığındıkları ülkede ihtiyaç sahiplerini unutmamış.

Yaser El Fil

Arap ya da Türk fark etmeksizin ihtiyaç sahibi olanların alabilmesi için dükkanında ücretsiz bir ekmek sepeti bulunduruyor. Alışveriş yapanların çoğunluğu Araplar olmasına rağmen Türklerin de rağbet gösterdiği fırında açıldığı günden itibaren ‘Askıda Ekmek’ uygulamasının olduğunu anlatan mekan çalışanlarından Yaser El Fil,

“İsteyen kim olursa olsun hiçbir ırk ayrımcılığı yapılmaksızın ihtiyacı olan gelip alabiliyor. Bu ekmek bizim değil Allah’ın nimeti. İnsanlara verilmesi gerekiyor. Allah kabul etsin biz veriyoruz. Bazen birileri geliyor 50 liralık, 100 liralık hayır yapıyor. Bir listemiz var. Oraya yazıyoruz.

Bazen listede ekmek olmuyor. Patron diyor ki: “Al benim cebimden 500 lirayı, oraya yaz. Dağıtın, boş kalmasın millet alsın.” Günde yaklaşık 25-30 tane arası bağış oluyor. Askıdan ekmek alan kişi sayısı ise 50’ye yakın oluyor. En çok yetimleri olan aileler geliyor. Fazlasını biz karşılıyoruz. Sadece ekmek de vermiyoruz. Pide, sandviç ekmeği, tost ekmeği gibi fırında bulunan çeşitli ürünlerden de veriyoruz” diyor.

BU FIRINDAN ÜCRETSİZ EKMEK ALABİLİRSİNİZ

Bağcılar’da bulunan Altunlar Fırın ise ‘Askıda Ekmek’ uygulamasını bölgede başlatan ilk fırın. Yaklaşık 20 yıldır hizmet veren fırının bu uygulaması belediyeye de örnek olup diğer fırınlar arasında yaygınlaştırılmış.

Kerem Baydemir

Fırının girişinde bulunan askıda ekmek tabelasının amacının ihtiyaç sahiplerine ‘Bu fırından ücretsiz ekmek alabilirsiniz’ mesajını vermek olduğunu söyleyen mekan işletmecisi Kerem Baydemir,

  • “Hayırseverler bağış yapsa da yapmasa da biz geleni geri çevirmiyoruz. Şu an 20 ailemiz falan var. Ekmeğin dışında da yardımcı olduğumuz konular var. İhtiyaç sahiplerine pasta da veriyoruz poğaça da. O an canları ne çektiyse onları alabiliyorlar. İstediklerini de geri çevirmiyoruz. Her kesin bu işe el atması gerekiyor. Çünkü ihtiyaç sahibi çok insan var” şeklinde konuşuyor.

Burada para geçmez sokağı
OYNAT 04:18
Burada para geçmez sokağı
Tophane'de bulunan Beyazıd-ı Cedid Camii Derneği, 3 yıldır her cumartesi günü ihtiyaç sahibi aileler için ücretsiz sebze meyve dağıtımı yapıyor. Dernek başkanı Refik Yavuz'un halden getirdiği ürünler, mahalle sakinleri tarafından poşetlenip saat 17.00 olduğunda ayrım yapılmaksızın sırada kim varsa dağıtılıyor. Başlangıçta 30-40 aile iken bugün 170 ailenin mutfağını şenlendiren bu hareketin sloganları ise tebessüm ettiriyor: “Burada para geçmez sokağı”, “İnsanlığı iyilik kurtaracak”, “Her şey parasız, burada para geçmiyor.”

Kimsesizlerin babası oyuncu Turgay Tanülkü: Bu devlete ve millete küsülmez
HAYAT
Kimsesizlerin babası oyuncu Turgay Tanülkü: Bu devlete ve millete küsülmez

Bu pazarda para geçmiyor
HAYAT
Bu pazarda para geçmiyor

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.