Yeni başlayanlar için 'Ergenekon'a giriş

Son zamanlarda “Ergenekon”un “marka bilinirliği” tavan yaptı. Hele geçtiğimiz Çarşamba günü, tüm ulusal gazetelerin manşetleri “Ergenekon”a ayrılmıştı. Halâ da bu ilgi sürüyor. Biz ise işin; antidemokratik, kriminal ve benzeri karanlık taraflarını “Ortada Ergenekon var, yandan geç” deyip, “birinci” ve “devam” sayfalarına bırakırken, “Soft Ergenekon”a dair malumatfuruşluk yapmakla iktifa edeceğiz…

Aslında Türk tarihinde iki önemli destan var. İlki Bozkurt.. Belirtmeli ki, Bozkurt'u biz bugün; Çin'li Chou ve Sui hanedanlarının tarihçileri kaydettikleri için bilebiliyoruz. Bu tarihçilerin yazdıklarına göre, Linler, Türkleri bir çocuk kalıncaya kadar yok ettiler. O çocuğu ise bir bozkurt büyüttü, sonra da onunla “evlendi”. Bu birliktelikten de önce 10 çocuk, sonra da hemen her tarafı ele geçirecek kadar kalabalıklaşan Türkler meydana geldi. İkinci efsane ise Ergenekon. Ergene, “sarp, yüce”; kon ise “dağ, beli, geçit” diye tesmiye oluyor. Bu adın verildiği destanın hikâyesi ise şöyle: “Düşmanın yenilgiye uğrattığı Türkler'in, Ergenekon'da çoğalıp tekrar eski yurtlarına dönerek düşmanlarıyla çarpışmalarını konu alır. Türkler'den yalnızca hanın oğlu ile eşi kurtulmuştur. Türk soyu, bu çiftle yeniden kalabalıklaşır. Ancak ortama sığamaz olunca, ateş yakıp, dağı eriterek çıkış yolu açarlar. Efsaneye göre çıkışta bir bozkurt, Türkler'e önderlik eder.” Yaygın görüşe göre Ergenekon, Bozkurt'un “devam efsanesi”. M.S. 6 yy'dan itibaren 200 yıl hakimiyet süren Göktürkler'in destanı Ergenekon, bir metne geçirilmek için 13'üncü yüzyıla kadar yaklaşık 700 yıl beklemişti. Onu kayıt altına alan da, safkan bir Türk değil, Moğol tarihçisi Reşidüddin'di. Üstelik, ona göre Ergenekon, bir Moğol efsanesiydi. “Irkî asabiyet” deyip geçebiliriz. Ergenekon'la ilgili bir başka detay da, onun “biricik” olmadığına ilişkin. Tarihte kimi kavimler de meğer, Kaf Dağı'nın demirden olduğunu ve onu eritip kurtuluşa erdiklerini hayal ederlermiş; meselâ Ruslar; mesela Fin-Uğru kavimleri. Buradaki bir başka “bilgi” ise Kürtlerin Kawa efsanesinin de, -doğaldır ki “kurt” figürü hariç- yine bir demir dağı yarıp geçme menşeli olduğuna dair.

Her iki efsanede de, baskın bir kurt figürü olgusu var elbette. Bu da, “Türk'ün simgesi kurttur” görüşünün tekrarına ve yaygınlaşmasına yol açmış. Zaten pek çok milletin / devletin “hayvanlı bir simgesi” mevcut. Meselâ, İngilizler'inki aslan, Ruslar'ınki ayı, Çinliler'inki ejder, Íranlılar'ınki pars, Ítalyanlar'ınki de Romüs ve Romülüsü kurt ikizleri. Hattâ “taze devlet” ABD'nin armasında da kartal var. Bu “simge meselesi” zaman zaman sert tartışmalara da yol açmıyor değil. Örneğin, Zaman'dan Mümtazer Türköne, iki yıl önce, “kurt figürü”nün aslının olmadığını, bunun Yakup Kadri tarafından Cumhuriyet'in ilk yıllarında “icat edildiği” görüşünü savunmuştu: “Kurt, milletimize yabancı bir figürdür, Türkler'in millî sembolü de değildir. Kurt, 1910'larda icat edilmiş ve akabinde Türk Ocakları'nın, çok sonraları da Ülkü Ocakları'nın sembolü olmuştur. Kurt, olsa olsa bir siyasî görüşün simgesidir.” Türköne, üstelik bu kadarla da yetinmemiş, Anadolu'ya ille de bir simge gerekecekse bunun için Kangal köpeğinin çok uygun olacağını savunmuştu. Ona göre; asil, vefalı Kangal buna fazlasıyla layıktı. Yazıdan sonra ortalık karışmıştı. Pek çok yayın organında, milliyetçi kalemler tarafından Türköne'ye yönelik sert yazılar kaleme alınmış; ikisi de hayvan olmasına rağmen, kurda olan sevgi devam ettirilirken, köpek için ise büyük tepkiler sergilenmişti.

Bu “simge” işinde rivayet muhtelif gerçekten de. Literatürde şöyle hızlıca bir gezintide bile ilginç değerlendirmeler görülmüyor değil. Pek çok tartışma sitelerinde yazan ya da “Türkçü bloglar”a “sızan” kimi “zıpır” katılımcılar, “kaosa mütevazı bir katkı” bağlamında neler neler yazmıyor, sormuyorlar ki! “Türk'ün sembolü kurtsa o zaman Akkoyunlular, Karakoyunlular devletleri ne oluyor?” diyen de var; “Neden 'yüzde 100 Türk' Selçuklular'ın devlet arması kurt değil de kartal?” diye soran da. Aklını, “at” ya da koyun”a takanlar bile görülüyor. “Tezler”ine göre, Türkler'e en yararlı hayvan at olmuştur. Tamam, demir dağdan kurdun rehberliğinde çıkılmıştır ama Viyana kapılarına da kurtlarla değil atlarla gidilmiştir. Koyun ise etinden, sütünden, derisinden yararlandığımız gayet faydalı bir hayvandır. Bu arada belirtmeli ki, isim üzerinden gitmek de her zaman çözüm olmuyor. Zira, adlarında “koyun” geçmesine rağmen Akkoyunlular'ın simgesi, koyun değil yırtıcı bir kuş olan Sungur'du.

Bozkurt ilgisi Atatürk döneminde oldukça artmıştı. Bozkurt isimli gemimize 2 Ağustos 1926 gecesi Fransız Lotus gemisi çarpmış, kazada Bozkurt batmış, konuyu Lahey Sürekli Adalet Divanı'na taşıyan Türkiye, mahkemece haklı bulunmuştu. Hatta heyet, Türkler'in gönlünü almak için “Geminin adı ve Türk milletinin milli simgesi, Türk bağımsızlığının timsali olmasından ötürü” Atatürk'e bir de tunçtan bozkurt heykeli hediye etmişti. Heykeli Türkiye'ye getiren dönemin Adalet Bakanı Mahmut Esat'a, Atatürk de “Bozkurt” soyadını vermişti. Öte yandan heykelin başına da az iş gelmemişti. Önce Anıtkabir'de sergilenen heykel, bilahare Samsun'a gönderilmiş, 1978 yılında CHP'li Bayındırlık Bakanı Ali Topuz'un baskıları sonucu müzenin bodrumuna indirilmişti. Yıllar sonra heykelin peşine düşen Türkiye gazetesi muhabiri Kemal Çapraz, bozkurtun yeniden gün yüzüne çıkmasını sağlamıştı. Atatürk döneminde ayrıca; bozkurtlu paralar, pullar bastırılmış, Bozkurt adıyla sigara bile imal edilmişti. Hattâ, “devlet arması” için düzenlenen yarışmada Namık İsmail'in bozkurtlu çalışması birinci seçilmiş, fakat “fazla görkemli” bulunmadığı için kullanılmamıştı. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Ocakları, Millî Türk Talebe Birliği, Yavrukurt Teşkilatı, ilk millî petrol şirketi Petrol Ofisi ise bozkurtu simge olarak seçen kurumlardan bazılarıydı. Bu arada, 27 Mayıs darbecileri de bozkurta sıcak davranmış, 40 kuruşluk posta pullarının üzerine “bozkurt figürlü Ergenekon'dan çıkış” tasviri koydurmuşlardı.