Türkiye'nin F-35 dönüşünde kritik viraj: Gözler yeni Kongre'de

F-35 için Kongre engeli

Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi almasının ardından 2019'da F-35 programından çıkarılması ve 2020'de CAATSA kapsamında yaptırımlara maruz kalması, Ankara ile Washington arasındaki en önemli savunma anlaşmazlıklarından biri olmayı sürdürüyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Temmuz 2026'da Kongre'ye gönderdiği yazıda Türkiye'nin F-35 programına dönmesi için ABD yasalarında öngörülen şartların henüz karşılanmadığını bildirdi.

Buna karşın Trump yönetimi Türkiye'nin F-35 programına dönüşüne daha olumlu bir yaklaşım sergiledi. Trump, Temmuz 2026'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından Türkiye'nin F-35 alımına izin verilmesini değerlendireceğini ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılmasını istediğini belirtmişti. Aynı dönemde bazı ABD'li senatörler de Türkiye'nin programa dönüşünün NATO'nun savunma kapasitesi açısından olumlu olabileceğini ifade etti.

Ancak yeni Kongre'nin tavrı, özellikle savunma satışları ve yaptırımlara ilişkin yasal süreçlerde önem taşıyacak. Nitekim Temmuz ayında 18 Demokrat Kongre üyesi, Trump yönetiminin Türkiye'yi F-35 programına yeniden dahil etmesini engellemek için Kongre'deki mevcut yasal araçların kullanılmasına hazır olunması çağrısında bulunmuştu.

F-16 tedariki ve modernizasyon süreci

Türkiye açısından bir diğer önemli başlık F-16'lar. ABD Dışişleri Bakanlığı 2024'te Türkiye'ye 40 yeni F-16 ile 79 mevcut F-16'nın modernizasyonunu kapsayan ve tahmini değeri 23 milyar dolar olan olası satış için Kongre'ye bildirimde bulunmuştu. Paket kapsamında yeni uçakların yanı sıra AESA radarları, görev bilgisayarları ve elektronik harp sistemleri gibi modernizasyon unsurları da yer alıyor.

Türkiye'nin hava kuvvetlerinin mevcut kapasitesini koruması ve yeni nesil savaş uçaklarına geçiş sürecini yönetmesi açısından F-16 tedariki ve modernizasyonu önemini koruyor. Lockheed Martin de Türkiye'nin F-16V modernizasyonunda AESA radar, yeni görev bilgisayarları ve aviyonik geliştirmelerinin yer aldığını belirtiyor.

KAAN için ABD'den motor tedariki

Savunma gündeminin bir diğer başlığını Türkiye'nin milli savaş uçağı KAAN için ihtiyaç duyulan motorlar oluşturuyor. Trump yönetimi Haziran 2026'da KAAN'da kullanılacak General Electric üretimi F110 motorlarının Türkiye'ye satışına ilişkin Kongre'ye bildirimde bulundu. 700 milyon doların üzerindeki satışa ilişkin Kongre'deki 15 günlük inceleme sürecinde anlaşmayı engelleyen bir karar alınmadı ve satış sürecinin ilerlemesinin önü açıldı.

Söz konusu satış yalnızca motor tedarikini değil, motorların entegrasyonu, montajı, sertifikasyonu, testleri ve teknik veri transferine ilişkin hizmetleri de kapsıyor. Bu gelişme, KAAN'ın ilk aşamadaki motor ihtiyacının karşılanması açısından önem taşırken Türkiye'nin yerli motor geliştirme çalışmaları da devam ediyor.

Yeni Kongre Türkiye-ABD savunma ilişkilerini nasıl etkileyebilir?

3 Kasım seçimlerinin ardından Demokratların kontrolüne geçen 120. Kongre, Ocak 2027'de göreve başlayacak. Washington'daki yeni siyasi dengeler, Türkiye'nin F-35'e dönüşü, F-16 tedariki ve diğer savunma sanayisi dosyalarında Kongre'nin yaklaşımını daha önemli hale getirecek.

Özellikle F-35 konusunda Trump yönetiminin olumlu yaklaşımı tek başına yeterli olmayacak. Türkiye'nin programa dönüşü için S-400 meselesinin yanı sıra ABD yasalarında yer alan şartların karşılanması ve Kongre'deki siyasi desteğin sağlanması gerekiyor. Dolayısıyla Ankara'nın önündeki süreç, Washington yönetimiyle yürütülecek görüşmelerin yanı sıra yeni Kongre'deki siyasi dengelerle de şekillenecek.