sevgili okuyucularım;akıllıca yaşamak eğer bir ilimse, ister tecrübe ile ister yaratılıştan gelen kabiliyetle başarılabilecek bir hadise ise, bugün sizinle o hadisenin maddeleri ve detayları üzerinde bir seyahate çıkalım.. bakalım insanoğlu bu bilgiye ve bu san''ata dair neler bulmuş, neler keşfetmiş, neler söylemiş şöyle bir gelişigüzel gözatalım:*- hürriyet ruh ve aklın yaşama sebebidir; hürriyet olmayan yerde akıl ve ruh susuz bitkiler gibi kurur..- yumuşak huyluluk ancak akıl ve dirayetle beraber
sevgili okuyucularım;
akıllıca yaşamak eğer bir ilimse, ister tecrübe ile ister yaratılıştan gelen kabiliyetle başarılabilecek bir hadise ise, bugün sizinle o hadisenin maddeleri ve detayları üzerinde bir seyahate çıkalım.. bakalım insanoğlu bu bilgiye ve bu san''ata dair neler bulmuş, neler keşfetmiş, neler söylemiş şöyle bir gelişigüzel gözatalım:
*
- hürriyet ruh ve aklın yaşama sebebidir; hürriyet olmayan yerde akıl ve ruh susuz bitkiler gibi kurur..
- yumuşak huyluluk ancak akıl ve dirayetle beraber olduğu zaman makbuldür..
- yumuşak huyluluk bazı zaman olur ki, kuvvetten daha çok iş görür..
- bir adamın suçu ne kadar büyük olursa olsun, kanun onun geçim vasıtalarını elinden alamaz..
- kuvvetle beraber bulunan yumuşak huyluluk bâkî ve daimîdir..
- insan, halkın kusurlarını söylemeye alıştıktan sonra hünerlerini göremez olur.. (demek bir doğrultuda düşünme alışkanlığı insana sonunda tabiat ve düstûr oluyor..)
- pişmanlık iyi düşünülmemiş karardan doğar.. (hüner; süratli karar vermenin gerektiği hallerle iyi düşünerek karar vermenin icabettiği ahval arasındaki ince sınırı tesbit edebilmekte olsa gerektir..)
- yükün ağırlığı bedeni yorduğu gibi, kuruntunun çokluğu da zihni yorar..
- namuslu adamlar arasında en kuvvetli sened, sözdür..
- düzenli ve tutumlu olmak, zenginliğin hiçbir zaman veremeyeceği rahat ve mutluluğa sebebolur..
- intikam, iki tarafı keskin bir kamadır ki, intikam almak isteyenin kalbiyle düşmanın kalbi arasında durur..
- kâhyanın serveti, efendisinin harabolmasına bağlıdır.. (elbette ki her kâhya için doğru olamaz)
- bir mâsumun ceza görmesindense, 10 suçlunun cezasız kalması daha hayırlıdır..
- insan- iyi olsun kötü olsun – kendi adamlarından ayrılmamalıdır.. (iyi ama kötü adamı muhafaza etmenin sebebi ne ola ki!)
- diplomatlık, söylenecek bir şey olmadığı zaman birçok şey söylemek; söylenecek çok şey olduğu zaman bir şey söylememekten ibarettir..
- insanın, yaradan''ı zihninde tasavvur etmesi imkânsızdır.. fakat bir allah''ın mevcut olup bu kâinâtı sonsuz hikmetiyle idare ettiğini hissetmesi kaçınılmazdır..
- ibadetlerin en makbulü halka iyilik etmektir..
- dünya hayatının başlıca kederleri, sıkıntı çekmek, ihtiyarlık ve ölmektir.. servet, bu dertlerin hiçbirine devâ olmadığı gibi, bunların artmasına da sebebolur.. insanın sıkıntılarını artırır, çabuk ihtiyarlatır, vakitsiz ölümüne davetiye çıkarır..(acaba öyle midir? hani halk sözüdür: zenginlikle sıcaktan zarar gelmez.. çağımızda ekonomik varlıklar, artmadığı, büyümediği takdirde geriler ve küçülür telâkkîsine ne diyecek siniz.. hayır ve bereket, üretim fazlalığında değil midir?)
- ayağıyla yürüyen bir köylü, diziyle yürüyen bir beyzadeden daha mutludur..
- kanun nazarında suç, yargılandıktan sonra ortaya çıkan suçtur.. yargı tarafından isbatlanmamış suç pekâlâ bir iftira, suizan (kötü zan) ve yanlışlık olabilir..
- kadının servetine göz dikerek yapılan evlilik bir ticarettir.. ailesinin büyüklüğüne bakarak yapılan evlilik bir esarettir.. namusuna bakarak yapılan evlilik bir tevekkül ve kanâattir.. gerçek evlilik iki tarafın seçimi ve birbirine olan meyliyle yapılan evliliktir.. (1960''lı yıllarda yaptığım bir mülakatta prof. necmeddin polvan adındaki bir sinir hekimi: ''para için evlilik olabilir; kişi parayı bu suretle bulur, daha sonra da mutlu olacağı hayatı yaşar'' demişti.. şimdi rahmetli olan hekim mi haklıdır yoksa bu hikmetli söz mü haklıdır okuyucu karar versin..)
- genel olarak kadında duygu akla hâkimdir, denir; fakat önemli bir kısmında da akıl duyguya hükmeder..
*
tanzimat devri ediblerinden şemseddin sami''nin, yaşama san''atı hakkında doğu
ve batı bilgelerinden faydalanarak te''lif
ettiği çok edibâne, hâkimane ve veciz ifadelerle dolu naklettiğim bu cümleler bizi düşünmeğe, duymağa, ve yeni fikirlere, tavırlara sevketse yeridir.. aldığımız edebî
haz da katma değer sayılır...
