Erdoğan'ın İstanbul sınavı

İstanbul 29 Mart 2009 yerel seçimlerinde 10. belediye başkanını seçecek. İstanbul'da şimdiye kadar iki defa üst üste belediye başkanı seçilen bir isim yok. Bu durum İstanbul seçimlerini daha da ilginç hale getiriyor.

İstanbul Türkiye siyasetinin turnusolu. İstanbul hangi yöne giderse Türkiye de o yöne gidiyor. İstanbul neye karar verirse Türkiye de ona karar veriyor. İstanbul bir anlamda ülkenin geleceğini ve kaderini tayin ediyor. Bu seçimlerde de İstanbul'un vereceği karar Topbaş'tan çok Tayyip Erdoğan'ın siyasi kariyerini ve partisinin alın yazısını belirlemiş olacak.

Şimdiye kadar yapılan 9 seçim içinde 1963 ve 1994 seçimleri İstanbul'un en tartışmalı seçimiydi. 27 Mayıs Askerî Darbesi'nden hemen sonra yapılan yerel seçimler askerlerin etkisinin fiilen kalktığı bir seçim oldu. Sandıkta Adalet Partisi adayı Kadri Eroğan birinci çıkarken, seçim kurulu kararıyla CHP adayı Haşim İşcan başkan oldu. 1963 yerel seçimlerinde AP'de karar kılan İstanbul, bir anlamda 1965 genel seçimlerinin ve iki yıl sonra tek başına iktidara oturacak 'Çoban Sülü'nün gelişinin haberini verdi.

1968 yerel seçimleri 1969 genel seçimleri öncesinde kamuoyu yoklamasına dönmüş seçimlerdi ve AP adayı Fahri Atabey İstanbul'da belediye başkanlığını kazandı. Doğal olarak bir yıl sonra yapılan 1969 genel seçimlerde de AP birinci parti oldu. İstanbul, bir nevi ülkenin hangi yöne gitmesine karar yeniden karar verdi. İstanbul'da ve Türkiye'de Demirel rüzgarı esiyordu.

1960'lar Türkiye siyasetinde Süleyman Demirel'li yıllardı. AP hem yerel siyasette hem de ulusal siyasette İsmet Paşa liderliğindeki CHP'ye açık bir üstünlük sağladı. CHP'nin bu dönemde içine girdiği temsil krizi Bülent Ecevit'in gelişini hızlandırdı. Düzen değişikliği söylemini daha yüksek sesle seslendirilmeye başlandı. Ecevit demokratik sol bir siyaset geliştirerek 1970'li yıllarda iktidarın kapısını araladı.

12 Mart 1971 muhtırası sonrası siyaset yeniden dizayn edilirken yarışa MSP ve MHP de giriyordu. 1970'li yıllarda Karaoğlan vardı. 1973 yerel seçimlerinde İstanbul Belediye Başkanlığı'nı CHP adayı Ahmet İsvan kazandı. Bülent Ecevit'in Robert Kolej'den sınıf arkadaşı olan İsvan, Ecevit rüzgarını arkasına alıp yarışı AP adayının açık ara önünde tamamladı. 14 Ekim 1973 genel seçimlerinden 56 gün sonra yapılan 9 Aralık 1973 yerel seçimleri genel seçimlerin sağlamasının yapıldığı seçimlerdi. CHP bu iki seçimi de hem İstanbul'da hem de Türkiye'de AP'nin önünde tamamladı.

1977 yerel seçimlerinde İstanbul henüz Ecevit'ten vazgeçmiş değildi. İstanbul vazgeçmeyince doğal olarak Türkiye de vazgeçemiyordu. Ecevit bu defa İsvan'ın yerine Aytekin Kotil'i aday yaptı ve İstanbul'u yeniden aldı. 5 Haziran 1977 genel seçimlerinin sağlamasının yapıldığı seçim olan 11 Aralık 1977 yerel seçimleri CHP'nin üstünlüğünü pekiştiren seçimler oldu. Aslında bu seçimler ülkede Ecevit isminin kasırgaya dönüştüğü ve genel başkanın kimi aday yapsa kazanacağı seçimlerdi.

1980 darbesiyle ara verilen siyasi hayat 6 Kasım 1983 genel seçimleriyle yeniden başlarken yerel seçimler 25 Mart 1984 tarihinde yapıldı. 1983'te Özal'ı tercih eden İstanbul, beş ay sonra belediyeyi de Anavatan Partisi'ne ve Bedrettin Dalan'a emanet etti. İstanbul'un haritasını ve siluetini değiştiren Dalan, Özal'ın himayesiyle İstanbul'a büyük hizmetler yaptı.

1989 yerel seçimleri İstanbul'un en ilginç seçimlerinden biriydi. Bir yanda popülaritesi partisini gölgede bırakan Dalan diğer tarafta ise öteki partiler ve Nurettin Sözen Hoca vardı. İstanbul Sözen'de karar kılarken bir anlamda Özal dönemine resmen olmasa da fiilen son verdi. İstanbul yeni bir tarih yazdı.

İstanbul'u kaybeden Anavatan Partisi 1991 genel seçimleriyle bütün Türkiye'yi DYP-SHP koalisyonuna teslim etti. İstanbul yine yapacağını yapmış SHP'nin gelişini hem de iki yıl önceden haber vermişti.

1994 yerel seçimleri ise Türkiye'ye yeni bir lider kazandıran ve ülkenin siyasi tarihini değiştiren seçimler olarak tarihe geçti. Bir yanda Anavatan Partisi adayı İlhan Kesici (% 22.1), diğer yandan DYP adayı Bedrettin Dalan (% 15.4), öbür tarafta SHP adayı Zülfü Livaneli(% 20.3) yarışırken, RP adayı Recep Tayyip Erdoğan (% 25.1) küçük bir farkla da olsa yarışı birinci tamamladı.

Erdoğan, Sözen'den sorunlarla devir aldığı İstanbul'u kısa sürede yaşadığı kaostan çekip aldı. Bu aynı zamanda Erdoğan'a ulusal ölçekte iktidar yolunu açan önemli hamleydi. Kısa sürede İstanbul'un yapısal sorunlarına neşter vuran Erdoğan, buradan ülkeye güçlü mesajlar vermeye başladı.

İstanbul sürekli yaptığı gibi 1994 yerel seçimlerinde bir yıl sonra yapılacak genel seçimlerin ve RP iktidarının haberini veriyordu. 'İstanbul hangi kararı alırsa Türkiye o karara uyar' sözü yeniden doğrulandı.

Genel seçimlerle aynı anda yapıldığı ve daha çok genel seçimler konuşulduğu için “gölgede kalan seçimler” olarak da nitelendirilen 18 Nisan 1999 yerel seçimlerine Anavatan Partisi Ali Talip Özdemir, CHP Adnan Polat, DSP Zekeriya Temizel, MHP Ahmet Vefik Alp'le girerken RP'nin yerine kurulan Fazilet Partisinin adayı Ali Müfit Gürtüna'ydı. Aslında seçim diğer adaylarla Erdoğan'ın varisi konumunda olan Ali Müfit Gürtuna arasındaydı. Erdoğan'ın gölgesi İstanbul'un üzerindeydi ve sonucu Erdoğan'ın işareti belirledi.

2004 seçimleri 2002 seçimleri sonrasında yapılması, AK Parti iktidarının pekişmesi veya iktidarının sonlanması noktasında simgesel bir anlam taşıyordu. İstanbul tercihini AK Parti'den yana kullandı ve Kadir Topbaş Büyükşehir Belediye başkanı oldu. Kadir Topbaş'ın rakibi ise İzmit'ten İstanbul'a getirilen CHP adayı Sefa Sirmen'di.

Bu seçimde, AK Parti'nin adayı her ne kadar Kadir Topbaş olsa da aslında diğer partiler ve adaylar perde gerisinde duran Tayyip Erdoğan ismiyle yarışmak durumunda kaldılar. Esen Erdoğan fırtınası karşısında seçimin sonucu önceden belliydi.

29 Mart 2009 seçimlerinin favorisinin 1994, 1999 ve 2004 seçimlerinde olduğu gibi yine Tayyip Erdoğan olduğu görülüyor. Eğer İstanbul ve Türkiye Erdoğan'dan vazgeçerse CHP adayı Kemal Kılıçdaroğlu seçimi kazanabilir.

İstanbul'da mücadele, Topbaş ile Kılıçdaroğlu arasında görünse de asıl yarış Erdoğan'la İstanbul arasında yaşanıyor. Erdoğan bu yarışı da kazanabilecek mi henüz bilmiyoruz. Ancak Erdoğan'ın bu yarışta önde olduğu muhakkak.