Referandumun öznesi AK Parti değil demokrasidir

Değişim öyle bir şey ki, sizi yapmayı düşünmediğiniz adımı atmaya zorluyor. Hatta belki bir anda aklınızdan geçeni söylüyorsunuz ve sonra savunmak zorunda kalıyorsunuz.

Değişimin gücünün en somut örneğini CHP ve TSK İç Hizmet Kanunu'nun 35. maddesinde yaşıyoruz. 12 Eylül'de yapılacak anayasa değişiklik paketi referandumuna “hayır” diyecek bir partinin önereceği bir şey mi TSK İç Hizmet Kanunu'nun 35. maddesinin değişmesini önermek. Değil ama oluyor. Üstelik bu konuda AK Parti'den de yeşil ışık yanınca; CHP konuyla ilgili somut adım atmak zorunda kalıyor. Her ne kadar vazgeçme ihtimali olsa da bunu dillendirebilmek bile önemli.

CHP'yi böyle adımlar atmak zorunda bırakan şey değişimin gücü. Kurumsal olarak CHP, ideolojik açıdan ne kadar muhafazakâr olursa olsun ve değişim dalgası parti içinde kişisel çıkışları önleyememektedir. Kılıçdaroğlu'nun 35. madde konusunda çıkışını böyle okumak gerektiğini düşünüyorum. Değişim kaçınılmaz olarak en muhafazakârları bile değişime zorluyor. Bu CHP için çelişki gibi görünse de.

12 Eylül'de yapılacak referandum Türkiye'de sert bir kamplaşma fotoğrafı sunuyor. Bu kaplaşmanın iki ucu var; “değişim” ve “statüko”. Değişim ve statüko şeklinde ayrım, kaçınılmaz olarak fikirsel değil, ideolojik bir ayrılığı ima eder.

AK Parti 2002 yılında kuruluşundan 15 ay sonra tek başına iktidar olduğunda, bütün AK parti karşıtları; i) Türkiye'nin orta vadede muhafazakârlaşacağını, ii) bu olmayınca da AK Parti'nin takiye yaptığını ve gizli ajandası olduğu ileri sürüldü. Ancak aradan geçen 8 yıl, her iki varsayımın da temelsiz olduğu çok açık biçimde ortaya çıkarmıştır. Ancak aynı kesimlerin son yıllarda AK Parti ve Türkiye için kullandıkları başka argümanlar yok değildir; i) mahalle baskısı var, ii) Malezya oluyor, iii)sivil dikta gelecek, iv) Ergenekon AK Parti karşıtlarını susturma operasyonudur, v)anayasa paketi yürütmenin yargıyı ele geçirme operasyonudur vs. Ancak bunlarında gerçek olmadığını görmek için bir 8 yıl beklemek zorunda kalmayacağız.

Burada AK Parti'ye ilişkin yapılacak ilk tespit; partinin asla gizli bir ajandası olmadığıdır. Varsa bile bunun bugünün şartlarında artık bir anlamı olmadığıdır. Çünkü AK Parti 1990'lerdan sonra artan biçimde değişen Türkiye'nin hak, özgürlük, adalet, taleplerini siyaseten sahiplendi ve bu taleplerin siyasetini yaptı. Ve daha önemlisi değişen Türkiye'yi taşıyan parti oldu AK Parti. Bunun sonucu olarak da Türkiye'den daha hızlı değişti.

Bu değişim parti merkezinden il ve ilçe örgütlerine, tabanlarına kadar yayıldı. AK Parti bunu, “kuşak”lara bağlı olan “değişim” sürecini iki farklı “kuşağı” harmanlayarak başardı. Bu değişimin ne kadarı AK Parti'nin kendi iradesinde bilmiyoruz ama şunu biliyoruz ki, AK Parti bu değişimi başardı ve yönetim kadrosu olarak içselleştirme yolunda önemli mesafeler kat etti. Ve kendisi de bu değişimin dönüşü olmadığını biliyor.

Bu değişim sürecinin önemli bir parçası da bizatihi toplumun kendisi. Çünkü bu değişimden doğrudan etkilenmiştir. Özellikle 35 yaş altı kuşak için bu değişimden büyük ölçüde etkilenmiştir. Bu durum protestanlaşma değil, sekülerleşmesidir. Ve bu Türkiye için çok olumlu bir gelişmedir. Elebette bu değişim için kuşku yaratacak kimi özel durumlar olabilir ama bunu da daha genelde yaşanan değişim dalgasına kurban etmemek gerekiyor.

İçinden geçtiğimiz referandum süreci bu değişim sürecinin en somut test alanlarından birisi. Çünkü referandum tartışmaları gösteriyor ki, bu süreç ideolojik bir tartışmadan daha derin bir vesayet tartışmasına ima ediyor. Tartışma anayasa değişiklik paketi değil, bu paketi hazırlayan partinin siyasal geleneğinin siyaseten hazmedilememesidir.

Yenilikçilik-gelenekselcilik; değişim-statüko; yeni siyaset-eski siyaset bütün bu karşıtlıklar referandum tartışmalarının özünü oluşturuyor. Referandumda “evet” diyecekler bilmektedir ki, verdikleri oy sadece “evet” anlamına gelmiyor. Aynı şekilde “hayır” oyu verenler de verdikleri oyun sadece pakete “hayır” demek olmadığını biliyorlar.

Türkiye 12 Eylül'de tarihi bir için önemli bir tarih olacaktır. O gün sadece anayasada köklü bir reform yapmakla kalmayacak Türkiye; yeni anayasaya giden yolda büyük bir adım daha atacak. Tabi şunu da ifade etmek gerekiyor ki, bu değişim sürecini esas olarak tamamlayıcısı yeni bir anayasadır ve 12 Eylül'den sonra hedef bu olamalıdır.

Bu yüzden referandumda “evet” diyen partilere yeni dönemde daha demokrat olmak gibi bir sorumluluk düşüyor. Çünkü yeni dönemde önlerine çıkacak siyaset yelpazesinde yükselmenin ve farklılaşmanın yolu demokrat olmaktan geçiyor. Ve bunu başarabilmelerinin yolu eski siyasal alışkanlıkların terk edilmesi. Parti içi demokrasi, her düzeyde katılımcı bir seçim süreci ve daha çok özgürlük, daha katılımcı olmak zorundalar. Bu açıdan AK Parti, SP, BBP, EDP, DSİP gibi referanduma “evet” diyen partilere yeni dönemde önemli görev ve sorumluk düşmektedir. Çünkü bu partiler Türkiye'nin yapacağı devrimin parçaları olmaya adaydırlar. Bunu kullanıp kullanamamak kendi siyasal basiretlerine bağlı olacaktır.

Bunun karşısında olan “hayır”cı CHP'yi kısmen, MHP ve boykotçu BDP'yi zor günler bekliyor. Özelikle MHP ve BDP'yi referandum sonrası gerçekten zor günler beklemeketedir.

Şimdi bunu kısaca ele alalım.

CHP'nin referandumda “hayır” oyu her şeyden önce siyasi değil, ideolojik bir tavırdır. Burada temel tartışma anayasa paketinin içeriğinden çok AK Parti tarafından yapılıyor olmasından kaynaklanmaktadır. CHP'nin siyasal hedefi, hem referandum sürecinde hem de refarandum sonrasında AK Parti karşıtlığının çekim merkezi olmaktır. Bu açıdan CHP'nin pozisyonu tutarlıdır. CHP referandum sonrasında MHP'nin siyasal olarak düşeceğini hesaplayarak bu pozisyonu savunmaktadır. CHP'nin bu politikası onu orta vadede % 25 üstü bandında tutmaya yetecektir. Ama böyle bir senaryo gerçekleşse dahi, bu CHP'yi siyaseten gerçek bir parti yapmaz ancak ideolojik bir odak haline getirir. Ve odağın ortak keseni “kim olursan ol AK Parti karşıtıysan gel” düsturu olur. Bu açıdan CHP'nin önümüzdedli dönem daha laik ve daha ulusalcı olması kaçınılmazdır. Bu açıdan belki de siyaseten AK Parti'nin “sigortası”dır.

Referandum sonrasında en zor duruma düşecek partilerden biridir MHP. Çünkü seçmen tabanları olan ülkücülerin 12 Eylül'de gördüğü işkencelere rağmen referanduma hayır oyu vermek, bir anlamda darbeyi savunmak olacaktır. Ülkücüler bunun farkındadır ve bunun rahatsızlığını duymaktadırlar. Bu yüzden MHP yönetimin “hayır” çağrısının tabanda ne kadar bağlayıcılığı olacağı konusu tartışmalıdır. Yüzeydeki bu tartışma aslında MHP'nin bugüne kadar “milliyetçilik” olarak savunduğu değerlerin ne kadar kadük olduğunu göstermektedir. Evet Bahçeli MHP'yi sokaktan çekmiştir ama bu tek başına siyaset değildir. Ve yeni dönemde ayakta kalmak için MHP'nin daha fazlasını yapmasını gerekli kılmakatadır ama partide bu vizyon malesef yoktur. Bu yüzden MHP için ilk kehanet, 2011seçimde baraj altında kalacağıdır. Çünkü tabandan referanduma “evet” oyu, sadece bu süreci başlatmakla kalmaz, MHP'yi ideolojik bir tercihle de karşı karşıya bırakır. Doğal olarak her ülkede “milliyetçi” partiler vardır ama. Bu eğer toplumsal bir paranoya yaşanmıyorsa ortalama milliyetçi bir partinin oyu yüzde 15'ler değil, olsa olsa yüzde 4-6'lardır. Yani bugün MHP'nin sahip olduğu oy, özellikle Kürt sorununun bağlamında toplumsal paranoyadan kaynaklanmaktadır.

Referandumun ikinci mağduru olmaya aday partidir. BDP Öcalan'ın fenerliğinde referandumu” boykot edeceğini söylemektedir. Bu boykotun özü, seçmeni sandığa yollamamaktır. Çünkü referanduma gidecek Kürtlerin oyunun rengi belli olmuş demektir. Ve şu anda özellikle Doğu ve Güneydoğu'da parti tabanı ile yönetimi arasında hatta parti yöneticileri içinde bir farklılaşmanın olduğu gözlenmektedir.Aslında referandum sonrası Türkiye için BDP'nin varlığı iki türlü gerçeklik kazanaır. İlki mevcut şart ve konumda kalmaya mahkum milliyetçi bir Kürt partisi ya da Türkiye'nin sorunlarının paraçası olan bir Türkiyeli siyasal hareketine eklenmelenme. Bu açıdan BDP damarına dahil Kürt siyasiler belki kendi sahip oldukları konumau korumayı başarı sayabilirler ama bu Kürt sorununun çözümüne bir katkı sağlamaz. Bu açıdan referandum sonrası Kürt siyasallaşmasını ciddi bir iç tartışma bekliyor. Bu tartışma sağlıklı yapılabilirse Kürtler gerçek siyasetle taşınabilir. Bölgede hem tabanda hem de sivil toplum kuruluşlarından gelen çağrılar artık şiddetle bastırılamayacak bir siyasallaşmayı ima ediyor. Bu siyasallaşmanın, yeni dönemde siyaseten özgürlük, eşitlik ve adalet tarafında duran partilerle eklemlenmesi ve siyasete taşınması önem kazanır.

Şunu unutmamak gerekiyor; referandumun öznesi AK Parti değil, demokrasinin kendisidir. Ve “evet” oyu demokrasinin biraz daha derinleşmesi için son adım değil ama büyük bir adımdır.