28 yıl sonra memleketine döndü: Cudi Dağı eteklerinde başardıkları dikkat çekti, şimdi herkes onu konuşuyor

Şırnak’ta yıllarca süren göçün ardından memleketine dönerek üretime yönelen çiftçi Halil Uysal, Cudi Dağı eteklerinde gerçekleştirdiği tarımsal faaliyetlerle hem toprağa hayat verdi hem de bölgenin üretim potansiyeline dikkat çekti. 1986 yılında ailesiyle birlikte yaşanan olaylar nedeniyle memleketinden ayrılarak Iğdır’a göç eden Uysal, bir yıllığına gittikleri gurbet ellerinde 28 yıl geçirdi. Babasının vasiyeti üzerine 2014 yılında Şırnak’a dönen Uysal, yıllarca uzak kaldığı toprakları yeniden üretimle buluşturmak için kolları sıvadı. 

Avrupa Birliği Kalkınma Ajansı bünyesinde aldığı 6 yıllık eğitim ve edindiği tecrübeleri memleketine aktarmaya karar veren Uysal, Şırnak’a döndüğünde karşılaştığı tabloyu üretim için bir fırsata dönüştürdü. İlk olarak 600 badem fidanını toprakla buluşturan Uysal, ardından 500 fıstık ağacı dikerek uzun vadeli tarımsal yatırımın ilk adımlarını attı. Ancak ağaçların ekonomik anlamda verime geçmesinin yaklaşık 10 yılı bulması Uysal’ı geçimini sağlayabileceği alternatif bir üretim modeline yönlendirdi. Bu süreçte Tarım ve Orman Bakanlığının yüzde 70 hibe desteğinden yararlanmak için başvuruda bulunan Uysal, geçen yıl Cudi Dağı eteklerinde sera kurdu. Serada ilk yıl aldığı ürünün ardından bu yıl ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde de hasat yapan Uysal, böylece üçüncü mahsulünü yetiştirmeyi başardı.

"Bir yıllığına gittik, 28 yıl gurbette kaldık"

Memleketinden ayrılış ve dönüş hikayesini anlatan Halil Uysal, yıllar sonra Şırnak’a döndüğünde üretim konusunda büyük bir potansiyel gördüğünü belirterek, "1986 yıllarında babam bizi bölgemizde gelişen olaylardan dolayı alıp Iğdır’a götürdü. Bir yıllığına gittik ancak maalesef 28 yılımızı orada geçirdik. En son babamın vasiyeti üzerine memleketimize geri döndük. 2014 yılında Şırnak’a geldim. Kendi toprağımı kontrol ettim. Baktım ki bu memlekette her şey oluyor ama hiçbir şey yok. Ben de geçmişteki tecrübelerime dayanarak burada bir şeyler yapmaya karar verdim. Avrupa Birliği Kalkınma Ajansı bünyesinde 6 yıllık bir eğitim geçmişim vardı. Bu bilgi ve birikimimi kendi toprağımda üretime, istihdama ve çevreye nasıl faydalı hale getirebilirim diye düşündüm ve çalışmaya başladım" dedi.

Önce 600 badem, ardından 500 fıstık ağacı

Üretime uzun vadeli yatırımlarla başladığını anlatan Uysal, ilk etapta 600 badem fidanı diktiğini, daha sonra 500 fıstık ağacını toprakla buluşturduğunu söyledi. Ağaç yetiştiriciliğinin sabır ve emek istediğini ifade eden Uysal, "İlk önce 600 adet badem ektim. Bademden sonra fıstığa geçtim. Burada 500 tane de fıstık var. Tabii ki bu biraz meşakkatli ve zor bir iş. Çünkü bir ağacın yetişmesi ve verime geçmesi yaklaşık 10 yılı buluyor. Peki, bu 10 yıl içerisinde ne yiyeceksin, ne içeceksin, hayatını nasıl idame ettireceksin? Bunun üzerine farklı bir üretim modeline yöneldik" diye konuştu.

Yüzde 70 hibeyle kurduğu serada üçüncü hasat heyecanı

Ağaçların ürün vermesini beklerken üretimden kopmamak için seracılığa yöneldiğini belirten Uysal, Tarım ve Orman Bakanlığının yüzde 70 hibe desteğiyle geçen yıl sera kurduklarını kaydetti. Serada kısa sürede önemli bir üretim sürecine ulaştıklarını dile getiren Uysal, "Tarım ve Orman Bakanlığımızın çıkardığı yüzde 70 hibe desteğiyle sera alanına başvurduk. Seramızı geçen sene kurduk. Allah’a şükürler olsun, bu yıl üçüncü mahsulümüzü aldık. Geçen sene bir mahsul ektik, bu sene de ilkbahar ve sonbahar mahsulleriyle birlikte üçüncü üretimimizi gerçekleştirdik. Allah bereket versin. Demek ki yaptıkça oluyor, çalıştıkça oluyor" ifadelerini kullandı.

"Bu toprakları yeniden insanla, hayatla buluşturalım"

Yaptığı çalışmanın yalnızca tarımsal kazançtan ibaret olmadığını vurgulayan Uysal, asıl hedefinin Şırnak’ın gençlerine örnek olmak ve yıllarca üretimden uzak kalan toprakları yeniden canlandırmak olduğunu söyledi. Cudi Dağı eteklerinde yürüttüğü çalışmaların daha geniş kitlelere ulaşmasını isteyen Uysal, şu ifadeleri kullandı:

"Hedefimiz gençlerimize, komşularımıza ve Şırnak’ın gençlerine örnek olmak. 40-45 yıldır yaşanan bütün zorluklara rağmen Hazreti Nuh’un diyarını yeniden insanla, hayatla buluşturalım istiyoruz. Bu toprakları insansızlaştıran zihniyete inat, memleketimizi yeniden yaşama kavuşturalım. İnsanla buluşturalım, üretimle buluşturalım. Hazreti Nuh’un diyarına sahip çıkalım. Bu bereketli toprakları yeniden ekelim, biçelim. İnanıyorum ki toprak işlendikçe hayat bulacak."

"Şırnak’ın sebze ve meyvesinin yüzde 83’ü dışarıdan geliyor"

Şırnak’ta üretimin önündeki en önemli sorunlardan birinin pazar ve pazarlama sıkıntısı olduğunu belirten Uysal, buna rağmen üretim azminden vazgeçilmemesi gerektiğini dile getirdi. Kentte tüketilen sebze ve meyvenin büyük bölümünün başka illerden geldiğine dikkat çeken Uysal, yerel üretimin artırılması çağrısında bulundu. Şırnak’ın tarımsal potansiyelinin yeterince değerlendirilmediğini ifade eden Uysal, "Şırnak’ta bir pazar sıkıntımız var, bu malum. Ancak bu, üretimimizi ve şevkimizi kıracak bir durum değil. Tahminime göre Şırnak’ın sebze ve meyvesinin yüzde 83’ü dışarıdan geliyor. Sadece yüzde 13’lük kısmı bizim gibi küçük çaplı üreticiler tarafından karşılanıyor. Önemli olan bilinçli üretim yapmak, bilinçli çiftçi olmak. Dışarıdan gelen ürünlerin önemli bir bölümünü kendi toprağımızda yetiştirerek karşılayabiliriz. Bunun için üretmemiz, toprağımıza sahip çıkmamız gerekiyor" dedi.