Savcılara dokun(dur)mayın

Ergenekon Davası, Türkiye'nin yakın tarihinin en önemli davalarından biridir. Bu dava ekseninde yürütülen tartışmalar sayesinde toplumun geniş kesimleri, ordu içinde cunta faaliyeti yürüten bir grubun varlığını ve 'derin devlet' olarak tesmiye edilen karanlık ilişkiler ağını yakından tanıma olanağı buldu. Dava ile bazı silahlandırılmış bürokratların, siyasetçilerle, gazetecilerle, akademisyenlerle ve bazı mafyatik örgütlenmelerle yaptıkları ve amacı demokratik süreci ortadan kaldırmak olan işbirliği deşifre edildi ve bugüne kadar dokunulmaz addedilen bu kişilere dokunuldu. Yine bu davada toplumsal kutuplaşmayı keskinleştirmeye dönük bazı eylemlerin -Cumhuriyet Gazetesi'nin bombalanması, Danıştay baskını- gerçek yüzüne ulaşıldı ve bu eylemlerin topluma lanse edildiği gibi 'dinci meczuplar' tarafından değil, gerçekte kendilerini bu olayların mağduru olarak gösteren 'ulusalcılar' tarafından yapıldığı ortaya çıktı.

Ergenekon davası sadece ülkenin Batısı ile sınırlı kalmadı ve zamanla ülkenin Doğusunda yaşananların da mercek altına alınmasını sağladı. Bu bağlamda faili meçhul cinayetler için dosyalar raftan indirildi, ölüm kuyuları açıldı, medyaya peşisıra kan donduran itirafçı beyanları yansımaya başladı. Bölgede yaşayanlar için meçhul değildi tüm bunlar ama dava ili birlikte ülkenin bütününde bilinir ve üzerinde konuşulur hale geldi. Bu kapsamda muvazzaf bir subay görevi başında ve görevi esnasında işlediği suçlardan dolayı tutuklandı. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, eski Kayseri Jandarma alay Komutanı Albay Cemal Temizöz hakkında 'çete kurmak' ve 'adam öldürmek'ten dokuz kez müebbet istemiyle iddianame hazırladı.

Dolayısıya Ergenekon davasıyla -hem Doğuda hem Batıda- kirli ilişkilerin gün yüzüne çıkarılmasında önemli mesafe alındı. Başlangıçta ana akım medya tarafından küçümsenen ve 'heryerekon' denilerek alay edilen bu dava da böylesine önemli bilgilere ulaşılmasında, soruşturmayı yürüten savcı ekibinin büyük bir katkısı var. Savcılar, haklarında öne sürdürülen türlü tezviratlara soruşturmayı derinleştirdiler? Rütbesi ve makamı ne olursa olsun haklarında işlem yapılması gerekenler hakkında gerekli yasal işlemleri yapmaktan imtina etmediler.

Hukuktan yana taraf olan bu savcıların boy hedefine gelmesi kaçınılmazdı. Nitekim öyle oldu. Savcılar aleyhine bir taraftan basını da arkasına alan yıpratma kampanyası yürütüldü/yürütülüyor, diğer taraftan ise bizzat yargı organı içerisinde savcılara karşı cephe alınıyor. Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nda son günlere yaşananlar bunun bir teyidi niteliğinde.

Medya'da yer alan haberlere göre, HSYK üyelerinden Ali Suat Ertosun'un son dakikada gündeme getirdiği “Ergenekon ve Diyarbakır savcıları ile İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı'nın görev yerinin değiştirilmesine” dair önerge kurulda kabul edildi. Böylece kurul toplantısı kilitlendi ve 1400 hakim ve savcının beklediği yaz kararnamesinin çıkmadı.

Peki neden Ergenekon ve Diyarbakır savcılarının değiştirilmek isteniyor? Bu soruya yanıtlanmasında Ali Suat Ertosun'un ilişkileri aydınlatıcı olabilir. Ertosun'un kararname hazırlıkları yapıldığı sırada, Ergenekon davası sanıklarından Engin Aydın'la çekilmiş fotoğrafları basına yansıdı. (Yeni Şafak, 17.07.2009)

Savcıları değiştirmek için yoğun çaba harcayan bir HSYK üyesinin davanın sanıklarından biriyle kritik bir zamanda bir araya gelmesi aslında murat edilenin ne olduğunu gösteriyor: Şöyle ki: Ergenekon davası binlerce sayfalık iddianamesi ve yüzbinlerce sayfayı bulan belgeleriyle uzmanlık gerektiren bir dava. Dava kapsamında yer alanların kişileri ilişkileri, bu ilişkiler arasında kurulan bağlantıların çözümlenmesi büyük bir emek gerektiriyor. Davanın tamamına vakıf olmak bir uzmanlık işi. Başından beri soruşturmayı yürüten savcılar ekibi, olayı derinlemesine el aldılar, iddiaların üzerine ciddiyetle gittiler ve nihayetinde büyük bir birikime ve deneyime sahip oldular. Şimdi bu savcıların görev yerlerinin değiştirildiğinde onların yerlerini alacak savcıların davaya ilişkin delilleri incelemesi ve olayın inceliklerini öğrenmesi uzun zaman alacak. Dahası yeni savcıların, eski savcılar kadar, davanın tümüne hakim hale gelebilmesi mümkün olamayacak. Dolayısıyla Ergenekon savcılarında yapılacak değişiklik, maddi gerçeğin ortaya çıkmasına hizmete etmeyecek, aksine gerçeğin tüm yönleriyle öğrenilmesini imkansız kılacak. Kısacası savcıları değiştirmenin, davayı ve dava kapsamında yürütülen soruşturmalara sekte vurmaktan başka bir işlevi olmayacak.

GÖZDAĞI VERMEK İSTİYORLAR

Böyle bir değişiklik, aynı zamanda, diğer savcılara da bir gözdağı verme anlamına da gelecek. Şimdiye kadar, sistemin korunaklı alanlarındaki gizli kapaklı ve kirli faaliyetlere parmak basan savcıların akibeti iyi olması. En yakın örnek, Şemdinli Davası'nın savcısı olan Ferhat Sarıkaya. Sarıkya, Şemdinli'de meydana gelen olaylar üzerine hazırladığı iddianamede, olayların yaşandığı sırada Kara Kuvvetleri olan Yaşar Büyükanıt hakkında da değerlendirmelerde bulunmuştu. İddianamenin ana fikri, Şemdinli'deki yaşananların basit hadiseler olmadığı, bölgede zaman içinde meydana gelen hukuk-dışı örgütlenmelerle ilgili olduğu, örgütlenmelerin oluşumunda üst rütbeli yetkililerin bulunduğu ve bu nedenle hukuki olarak meselenin u çerçeve incelenmesi gerektiği şeklindeydi.

Van Ağır Ceza Mahkemesi, bu iddianameyi kabul etti. Yani Savcı'nın görevini layıkıyla yerine getirdiğini teyit etti. Ancak iddianamede Büyükanıt'ın adının geçirilmiş olması büyük bir günahtı. Savcı hakkında cadı kazanı kaynatılmaya başlandı ve sonunda Sarıkaya meslekten men edildi. Bu ceza ile verilen mesaj açıktı: Cumhuriyet savcısı olabilirsiniz ama bu her şeyi inceleyebileceğiniz anlamına gelmez. Bugün eğer Ergenekon savcılarını değiştirilecek olursa bu mesaj yeniden ve daha güçlü bir şekilde verilmiş olacak. Savcıların bundan sonra adımlarını daha dikkatli atmaları ve devletin mayınladığı alanlara girmemeleri sağlanacak.

* Dr.; Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi