Şimdi demokrasi zamanı

Türkiye, Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin yoğun tartışmalarla dolu bir dönemi geride bırakıyor. Geçen dönem içinde Başbakan'ın aday olacağı varsayımına dayanan bazı çevrelerin haksız suçlamalarına ve ağır eleştirilerine tanık olduk. Beş yıla yakın bir süredir başbakanlık yapan bir siyaset adamına, demokrasiyle yönetilen başka ülkelerde anlatılması ve açıklanması mümkün olmayan itirazlar ileri sürüldü.

Doğrusu sayın Başbakan, zaman zaman kişisel boyutlara da varan bütün bu eleştiri, itiraz ve hatta suçlamalara sabırla karşı koydu. Son günlerde, Cumhurbaşkanı adayının adını kimseyle paylaşmadığına ilişkin itirazlar yaygınlık ve haklılık kazanıyor görünmekle birlikte, parti grubu içinde tam mutabakat sağlamak açısından geniş bir danışmaya ve bu yüzden zamanı iyi kullanmaya ihtiyacı olduğu da açıktı.

Bütün bu sürenin sonunda sayın Başbakan, kişisel olarak Cumhurbaşkanlığına aday olmamakla önemli bir tercih hakkını ve imkanını –doğal insani beklentileri geride bırakarak– ülke ve demokrasi lehine kullanmış oldu. Birçok siyaset adamı için bulunmaz ve vazgeçilmez sayılan bir 'fırsat'ı eliyle bir başkasına sunarak kendi partisi içinde olduğu kadar, ülke içinde de konumunu güçlendirdi. Sayın Erdoğan kendisi aday olmamakla bir yandan kişisel bir dayatma, ısrar ve inat içinde olmadığını göstermiş oldu. Bir anlamda, önceki hafta Almanya'da söylediği “Cumhurbaşkanı olsan, Başbakan olsan ne yazar?” sözlerini tasavvufi bir samimiyetle içselleştirdiğini kanıtladı. Bu arada, sayın Abdullah Gül'ün 2003 yılı başında hiç sorunsuz ve tam bir uyumla Başbakanlığı kendisine terk etmiş olmasını aşan bir vefa duygusuyla ve Çankaya'ya en azından kendisi kadar iddialı bir siyaset adamının çıkmasının önünü açabilecek bir özgüvenle davrandı. 80'li yıllara gelirken o günkü siyasetin önde gelenleri, AP ve CHP liderleri aynı özgüvenle davranabilmiş olsaydı, belki de bizi 12 Eylül'e getiren önemli gerekçelerden birisi ortadan kalkmış olacaktı.

Öte yandan, kendisine ve yakın çevresine çeşitli niyetlerle yapılmakta olan parlamento dışından, parti dışından, hatta ülke dışından bir geçiş dönemi adayı önerilerine ve dayatmalarına da sabır ve kararlılıkla karşı koydu. Böylece, hem siyasal ilke ve inançlarında ısrarlı oldu, hem de bu ısrarın kişisel bir fırsatçılık amacına kilitlenmediğini çarpıcı bir seçimle sergiledi. Bu davranışın geniş toplum kesimlerince doğru ve olumlu değerlendirileceğini, önümüzdeki günlerde hep birlikte göreceğiz.

Şimdi, Cumhurbaşkanı adayı olarak sayın Gül'ün adının açıklanmasıyla birlikte yeni bir döneme girdik. Kuşkusuz, sayın Gül, Türkiye siyasetinde şimdiye kadar bıraktığı izlenime uygun olarak ülkemizin ihtiyacı olan 'barışçı ve barıştırıcı' devlet adamı işlevini başarıyla üstlenecektir. Onun Cumhurbaşkanlığı döneminin AK Parti iktidarı için özel bir güçlük oluşturmamakla birlikte, öteki siyasal ve toplumsal kesimlere karşı da hakkaniyet duygusunu zedelemeyen bir dikkat, tarafsızlık ve hukuka bağlılık anlayışı içinde geçmesini beklemek hepimizin doğal hakkıdır.

Bunun da ötesinde yeni Cumhurbaşkanı, Cumhuriyetimizin son zamanlarda bazı çevrelerce gözardı edilen ve ikinci sıraya itilen öteki temel niteliklerinin hatırlanması ve bu ilkelerin gerçeklik ve geçerlik kazanmasına da öncülük etmelidir. Türkiye Cumhuriyeti, Anayasanın değişmez maddelerine göre “laik” olduğu kadar ve onunla eşit düzey ve önemde olmak üzere “demokratik ve sosyal bir hukuk devletidir”. Demokrasiye bütün kurum ve kurallarıyla sahip çıkmak, laikliği sağlıklı bir işleyişe kavuşturmanın da güvencesidir.

Öte yandan hertürlü eşitsizliğin, adaletsizliğin kol gezdiği bir dünyada ve acımasız hayat koşulları karşısında devletin yurttaşları arasında kişisel, bölgesel ve hertürlü sosyal dayanışmayı sağlamakla yükümlü olduğu da açıktır. Temelini adalet kavramında bulan bir eşitlik duygusu bizim toplumumuzun –kültürümüz ve inanç köklerimizden beslenen– en temel arayışıdır. O nedenle, bu yükümlülüğü iktidarlara anımsatmak ve gereklerini sürekli takip etmek, Anayasanın temel bir hükmü ve Cumhuriyetin korunması zorunlu bir temel değeri olarak Cumhurbaşkanının görev ve duyarlılıkları arasında olmalıdır.

Böylece, laikliğe olduğu kadar demokrasiye ve sosyal devlete de kararlılıkla sahip çıkan bir yaklaşım Çankaya'yı devlet hiyerarşisinin en üstünde ulaşılmaz bir 'tepe' olmaktan çıkaracak, milletin hayatı içinde önemli, anlamlı ve ulaşılabilir bir noktaya taşımaya yardımcı olacaktır. Böyle yeni bir yaklaşıma ülkemizin ihtiyacı açıktır. Devletle milleti kaynaştıracak, toplumu bütün kesimleriyle barıştıracak ve herkesin geleceğe dönük iyi beklentilerini, umutlarını geliştirip güçlendirecek böyle bir önderliğe toplumumuzun ihtiyacı susamışlık derecesindedir.

Yeni Cumhurbaşkanı'nın Anayasal görev ve sorumluklarının ötesinde, önümüzdeki dönemde siyasal iktidarın önemle sahiplenmesi gereken bir başka konu da 'hukuk devleti' alanındaki eksiklerin giderilmesi ve aşınmaların onarılmasıdır. Bu alanda uygulamada yaşanan ve geçen dönemde –ne yazık ki– aşılamayan sorunların yanında, doğrudan hukuk sistemimizden kaynaklanan sıkıntılarımızın olduğu bilinmektedir. En başta 1982 Anayasası birçok hüküm ve düzenlemesiyle çoğulcu, özgürlükçü bir toplum düzeninin ve çağdaş bir hukuk devletinin önünde engeldir.

Türkiye'nin bir askeri darbeden çeyrek yüzyıl sonra geniş bir toplumsal katılım ve uzlaşmayla hala bu metnin yenisini yazamamış olması bir demokrasi ayıbıdır. Öte yandan, onyıllardır bu anayasanın tümüyle değişmesi gerektiğini söyleyen bazı partilerin bugünkü temsilcilerinin, şimdi bu anayasanın satır aralarında kaçış yolları aramaları ve neredeyse her sözcüğünün muhafızı kesilmeleri, ülkemizin siyaseti açısından gerçekten bir talihsizliktir.

Bu alanda, başta Cumhurbaşkanlarının darbe dönemi zihniyetiyle düzenlenmiş yetkilerinden başlayarak bir çok konuda demokratikleşmeyi hedefleyen bir girişimin bu yeni dönemde gerçekleştirilmesi şarttır. İki hafta kadar önce bu sütunlarda yayınlanan bir başka yazıda belirttiğim gibi: “devletin başına geçmekle demokratik süreç içinde hizmete devam etmek arasında zor seçimi” ikincisi lehine tercih etmiş görünen sayın Erdoğan, şimdi yeni ve köklü bir demokratikleşme hamlesine öncülük ederek, bu tercihini anlamlı ve daha değerli kılabilir (13 Nisan 2007, Zor Seçim: Devlet mi, Demokrasi mi?).

Sayın Başbakan'ın adaylığının kesin olduğu varsayımıyla keskinleştirilen itiraz ve eleştiriler, onun sabır ve özveriyle yönettiği bir sürecin sonunda gelinen bu yeni noktada şimdi kaçınılmaz olarak bir hararet düşüşü yaşayacak görünmektedir. Bu alanda, ana(nevi) muhalefet partisinin lideri dışında bir direnişi yeminle sürdürmekte herhalde kimse ısrarlı olmayacaktır. Siyasetin aklı başında bütün tarafları milletin yapay gerginliklerden, mevkiler makamlar üzerinde odaklaşan tartışmalardan hoşnut olmadığını bilmekte ve sorunları krize dönüştürmeden çözmenin herkese iyi sonuçlar kazandıracağını görmelidirler.

Bu bakımdan sayın Gül'ün adaylığının TBMM'de birinci ya da ikinci turda sonuca ulaşması artık kimse için sürpriz olmayacaktır. Çünkü böyle bir sonucun oluşmasına katkı yapanlar, tartışmanın bir krize dönüşmesine ve hele hukuku siyasallaştırma gayretlerine fırsat vermedikleri için toplum önünde yıpranmayacak, tam tersine saygınlık kazanacaktır.

Parlamentoda üçte ikiye yakın bir çoğunluğa sahip olan bir siyasal partiye yapay yöntem ve tartışmalarla (üstelik bu temsile olanak veren adaletsiz seçim sistemine en küçük bir itiraz da ileri sürmeden) Anayasal bir hakkı kullandırmamaya kalkışmak kimseye bir yarar sağlamaz, sağlamadığı görülecektir. Siyasal partiler için başarılı sonuç almanın yolu sürekli kavga ve gerginlik üretmekten değil, milletin derdiyle hemdert olmaktan, ona çare aramak ve çözüm üretmekten geçer. Demokrasilerde yol budur.

Şimdi herkesin demokrasiye katkı yapma zamanıdır.

* Hukukçu, Eski Milletvekili