Süresinde mal beyanı vermemenin yaptırımı

Devlet memurlarının uygulamada en fazla cezai yaptırıma maruz kaldıkları hususlardan birisi de mal beyanının verilme sürelerinde yaşanmaktadır. Aşağıda bu konuyu detaylarıyla açıklamaya çalışacağız.

657 sayılı Kanunun 125/D-j bendinde; Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamanın Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile tecziye edileceği hüküm altına alınmıştır.

Konuyla ilgili olarak Danıştay 12. Dairesinin E.No:2003/4617, K.No:2006/1902 sayılı Kararında özetle; davacının satın aldığı araçla ilgili mal beyanını süresinde vermeyen davacının kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasında hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.

Kararın içeriğinde ise; "Davacının Gaziantep İli … İlçesi …İlköğretim Okulu Müdür Yardımcılığı görevini yürüttüğü döneme ilişkin olarak yapılan soruşturma sonucunda işlemiş olduğu fiillerin 657 sayılı Yasanın 125/C-a, 125/D-c, j maddesi uyarınca tevhiden 3 yıl kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırılmasını gerektirdiği ancak davacının 1. derecenin 4. kademesinde olmasından dolayı bu cezanın brüt aylığının 1/2'si kesilmek suretiyle uygulanmasına dair işlemin iptali istemiyle açılan davanın; davacıya isnat olunan ; satın aldığı araçla ilgili mal beyanını süresinde vermeme fiilinin subuta erdiği gerekçesiyle reddi yolunda Gaziantep İdare Mahkemesince verilen 28.2.2003 günlü, E:2001/1799, K:2003/216 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilen davada Gaziantep İdare Mahkemesince verilen 28.2.2003 günlü, E:2001/1799, K:2003/216 sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep de bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar verilmiştir."ifadelerine yer verilmiştir.

Mal Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik'in Mal bildiriminin verilme zamanını düzenleyen 9'uncu maddesinde; Mal bildirimlerinin;

a) 3 üncü maddede sayılan görevlere atanmada, göreve giriş için gerekli olan belgelerle birlikte,

b) Bakanlar Kurulu üyeleri için, atamayı izleyen bir ay içinde,

c) Seçimle gelinen görevlerle, seçimin kesinleşme tarihini izleyen iki ay içinde,

d) Yönetim ve denetim kurulları ile komisyon üyeliklerine seçilen veya atananlar için, göreve başlama tarihini izleyen bir ay içinde,

e) Görevi sona erenler ayrılma tarihini izleyen bir ay içinde,

f) Gazete sahibi gerçek kişiler ile gazete sahibi şirketlerin yönetim ve denetim kurulu üyeleri için, faaliyete geçme tarihini; sorumlu müdürleri, başyazarları ve fıkra yazarları için, bu işe veya görevlerine başlama tarihini izleyen bir ay içinde,

g) Özel kanunlarına göre mal bildiriminde bulunması gerekenler için, kanunlarında öngörülen süre içinde, verilmesi zorunludur.

(a) bendinde yazılı durumlarda mal bildirimi verilmedikçe atama işlemi yapılamaz."hükmüne, Ek mal bildirimini düzenleyen 10'uncu maddesinde ise; "3 üncü maddede sayılan görevlerde bulunanlar, eşleri velayeti altındaki çocukları ve kendilerinin şahsi mal varlıklarında önemli bir değişiklik olduğunda, değişikliği izleyen bir ay içinde yeni edindikleri mal, hak, gelir, alacak ve borçlara münhasır olmak üzere ek mal bildirimi vermek zorundadırlar. 8 inci maddede gösterilen mahiyet ve miktardaki malın iktisabı ile hak, alacak veya gelir sağlanması veya borçlanılması, mal varlığında önemli değişiklik sayılır."hükmüne yer verilmiştir.

Sonuç olarak, memurların en fazla yanılgıya düştükleri hususlardan bir tanesi mal bildirimlerini süresinde vermemektir. Genel mal beyanı zamanlarında unutulma pek yaşanmamakla birlikte ek mal beyanı verilmesi gereken durumlarda unutulmanın çok sık yaşandığı görülmektedir. Kendilerine aylık ödenenler, net aylık tutarının beş katından; aylık ödenmeyenler ise Genel İdare Hizmetleri sınıfında birinci derecenin birinci kademesindeki şube müdürüne ödenen net aylığın beş katından fazla değer ve tutarındaki bir artışı değişikliği izleyen bir ay vermek zorundadırlar. Burada yer alan aylık kavramı içerisine her türlü zam ve tazminatın dahil edilmesi gerekmektedir. Memurların en fazla dikkat edeceği husus ise aldıkları net aylık tutarının 5 katı kadar mal varlığındaki artışın beyan edilmesi gerektiğidir. Bu duruma dikkat edilmemesi halinde gerekli tespit yapılırsa uyarı yapılmadan kademe ilerlemesinin durdurulması cezasıyla karşı karşıya kalınabilir.