Terörle mücadeledeki eksiklerimiz

Bir yandan 14 Haziran 2011 tarihinde 13 askerin şehit olduğu duyulurken, diğer taraftan devlet yönetiminde sorumlu kişilerin olaya ilişkin açıklamaları bir biri arkasına geldi. Soru şu: 'Bu askerleri kim şehit etti?'

Bu çalışmada 'demokratik ülkelerin terörle mücadelesinden örnekler vererek, Türkiye'de ciddi bir terörle mücadele politikası var mı yok mu sorusuna cevap arayacağız, nihai cevabı da okuyucunun takdirine bırakacağız.

Demokratik ülke demek, halkın desteğini almış bir siyasal iradenin her şeyi yönettiği yer demektir. Burada siyasal irade halkın refahı, sağlığı ve güvenliğinden sorumludur. Gerekli kurumlar eliyle bu sorumluluğunu yerine getirir.

Özellikle 9/11 olarak bilinen 11 Eylül 2001 tarihinden itibaren demokratik siyasal sistemlerde terörle mücadele nasıl yapılır: O günden beri okumak, dinlemekte ve izlemekteyiz. Yapılması gerekenlerin neler olması gerektiğini yazmak yerine, yapılanlardan bazılarını sıralamak istiyorum.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) söz konusu saldırılardan sonra şunu açıkça beyan etti 'ya bizimle berabersiniz ya da teröristle'. Sonra tartışmalı da olsa 'Guantanamo Körfezinde (The Guantanamo Bay) sorgulama kampı kurdu. Yaklaşık on yıldır orada tuttuğu ve hâlâ sorgularını tamamlayamadığı 'terör şüphelileri' mevcut. Burada getirip sorguladığı ve insanlık dışı muamelelere tâbi tuttuklarının hemen hemen hiçbirisi kendi vatandaşı değil. Tabii terör şüphelisi kim olursa olsun ne kadar tutuklu kalacağına mahkemeler karar vermiyor ABD'de. Bu şüphelileri sorgulayan uzmanlar karar veri-yorlar. Bu uygulamalar her ne kadar açık birer insan hakları niteliğinde olsa bile, insan hakları ihlali olarak değil, demokratik değerlerin korunması adına meşru müdafaa olarak değerlendiriliyor.

İkinci olarak hem Afganistan hem de Irak'ı işgal etti. Özellikle Irak'a girerken ne Birleşmiş Milletler kararını aradı ne de yaptığı işin uluslararası normlara uygunluğunu. Zira Amerika ve Batı dünyasının güvenliği her şeyden önemliydi. Bu ülkelerin işgalinden sonra bu işgalin sebep olduğu insan kayıplarının çoktan bir milyonu geçtiği istatistiklerle sabit. Maddi zararın ne kadar olduğunu tespit etmek ise sadece tahmini olarak mümkün. Tabii psikoljik tahribattan söz edemiyoruz.

Terörün başı olan Üsame Bin Ladin'i ise saklandığı yerde öldürdü. Buna ek olarak, terörist olarak kabul ettiği diğerlerinin de hayatlarını güvenlik güçleriyle sonlandırdı.

Yasal düzenlemeler yaptı. Artık herkes ABD'ye kolayca vize ile giremiyor. ABD'deki bütün Müslümanlar ve Müslüman ülkelerden oraya göç etmişler de dahil 24 saat takip ediliyor. Telefonları, ticaretleri, ziyaretleri, oturup konuştukları kişiler tek tek kayıt altına alınıyor. Bu kadarla da yetinilmeyip, para transferleri, tatil ziyaretleri ayrıca sorgulandığı gibi, evleri, işyerleri de sürekli izleniyor ve aranıyor.

Terörün devam etmesi için en önemli kaynak paradır. Paranın nereden geldiği, nereye gittiği ve neden gittiği ciddi kayıt altında. Bununla ilgili yasal düzenlemeler yapıldı.

'Department of Homeland Security' adında bir birim kurdular ve hem CIA hem FBI hem de bütün ülke içindeki güvenlikten sorumlu birimlerin nasıl çalışacağında dair politikaları bu birim belirliyor.

İngiltere'de 7/7 olarak bilinen 7 Temmuz 2005 yılından sonra ciddi yasal değişiklikler yaptı. Buna göre, artık ülkede yaşayan bütün Müslümanlar potansiyel terörist olarak görülmekte, her şeyleri denetim altında devam etmektedir. Eğer terör şüphelisi bir yabancı ise, ne kadar polis gözetiminde kalacağına polis karar vermekte ve mahkemeler karışamamaktadır. Eğer İngiliz vatandaşıysa gözaltı süresi 28 gündür.

İkinci olarak mali denetimdir. Artık bankalardan 4000 sterlinden daha fazla para transfer etmek istediğinizde, banka müdürünün onayı gerekmekte ve şahıslar paranın nereden geldiği, nereye niçin gittiği gibi sorulara cevap vermek zorundadır.

Üçüncü olarak, vize alacak herkesin daha önceden teröre karışmadığı gibi terörü öven sözler söylemediğini de beyan etmesi gerekmektedir.

Sonuncu olarak, İngiltere sokak, cadde ve yollarında (şehirler arası da dahil) 2 milyon CCTV (mobese kamaraları) 24 saat kayıt yapmaktadır.

Yukarıda ABD ve İngiltere'den verilen örnekler, Batılı 'demokratik devletlerin' terörle mücadele adı altında yaptıklarının çok azını ortaya koymaya çalıştık. Bu uygulamaların bazıları 'insan hakları' ihlali olarak yer yer tartışılmakta olsa da, her iki ülkenin demokratik olduğu noktasında bir endişeyi kimsenin aklına getirmemektedir.

Şimdi Türkiye'ye dönelim ve şu soruların altını çizelim.

* Demokratik zeminde siyaset yapıyor gibi görünenler terörü destekliyorlar mı? Sorunun cevabın “evet, destekliyorlar” şeklinde ise devletin ve demokrat çevrelerin buna tepkisi ne oluyor? Ya demokrasiden ya da teröristten yanasın mantığı işliyor mu?

* Bilgi toplama yeterliliği açısından terör tutukluları gereken ölçüde ciddi bir sorgulamadan geçiriliyorlar mı? Bununla ilgli mevzuat yeterli mi?

* Önleyici güvenlik tedbirleri ve istihbarat ağı yeterli mi? Tek elden mi kontrol ediliyor ve nasıl çalışacakları devlet politikalarıyla uyumlu mu? Vizesiz giriş yapılan sınır kapılarında ve dağlık alanlarda sınır güvenliği sağlanabiliyor mu? Buna Türkiye'ye yapılan ve Türkiye'den yapılan para akışı da dahil mi?

* Türkiye'nin terörle mücadele başlığı altında değerlendirilen konuları yeniden düşünmesi için daha ne kadar can kaybı olması gerekiyor?

* İçinde bulunulan durum, demokratik bir devletin uyması zorunlu kurallar içinde terörle mücadele etmesinden ziyade ne yapacağı konusunda net olmayan, tereddüt içinde bir devlet yönetimi görüntüsüdür. Bu görüntü ivedilikle aşılacak mıdır?

Sonuç olarak, yukarıda demokratik terörle mücadelesi neleri içeriyor ifade ettik. Türkiye için ise nelerin eksik olduğu konusunu sorularla okuyucunun takdirine bıraktık. Karar karar alıcı ve uygulayıcılarındır.