Nükleer: Macera ve real-politik arasında

Partilerin listeleri henüz belirlenmiş değil, siz bu yazıyı okuduğunuz saatlerde çoktan açıklanmış olacak. Bilmediklerim üzerinden şimdiden spor toto oynamak istemem; kaldı ki bir süredir gündemde olan ve bundan sonra da hep süreceğine inandığım bir tartışma var ve bunu önemsiyorum.

Çevreciler, Akkuyu''da yapılması planlanan nükleer santral sebebiyle genelde hükümete, özelde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve şirketlere ateş püskürüyor. Dışarıdan bakıldığında, haklı gibi gözüken ve zemini olan bir tepki bu.

Bakan Taner Yıldız ise eleştiriler karşısında lafı eğip bükmüyor: “Şu anda çevremizde, 26 tane 40 yaşını aşmış santral var. O yüzden şu soru önemli: Dünyada şu anda çalışan 442 tane santral, kapatılıyor mu?.. Kapatılmadıktan sonra, ben gelişen bir ülkeyim, değişen bir ülkeyim, büyüyen bir ülkeyim, dünya büyüyor ama ben daha hızlı büyüyorum. Ben herkes gibi davranamam, bugün Türkiye''nin % 8.9''luk büyüme rakamları pek çok ülkede yok…”

Sonuçta Bakan, Türkiye''nin enerjiye ihtiyacı olduğunu, kendine yeterli enerji üretemezse dışarıya olan bağımlılığın daha da artacağını ifade ediyor. Çevreciler buna karşılık, yenilenebilir enerji kaynaklarını, rüzgar, güneş ve jeotermal enerjiyi öneriyor, ancak Bakan''ın söylediğine göre, tek başına bu enerji kaynakları da yeterli gelmiyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız''la olan enerji, nükleer ve komplo teorileri hakkındaki geniş görüşme, bugün Yeni Şafak''ta okunabilir.

Ancak çevreciliğin geldiği nokta önemli, çünkü bundan sonra hem Greenpeace''in adını, hem de gezegenin gidişatıyla ilgili kaygıları daha çok duyacağız.

Çünkü içinde bulunduğumuz çağ kimlikler çağı. Dolayısıyla, modern olan ya da modernleşmekte olan tüm ülkelerde olduğu gibi Türkiye''de de, tıpkı feminist hareket gibi, tıpkı devletlerin küçülüp yerel cemaatlerin genişlemesi gibi çevrecilik de, kimlik politikaları kalemlerinden sadece biri.

Dünya çapında çevreci hareketin izleri 19. yüzyıl başlarına dek sürülebiliyor. Çevreci harekette bugün gelinen noktada ise, Sosyolog Manuel Castells''in Enformasyon Çağı üstbaşlıklı kitabının ikinci cildinden (Kimliğin Gücü, 219, 2008) öğrendiğimize göre, bugün ABD''lilerin yüzde 80''i, Avrupalıların ise üçte ikisi kendisini “çevreci” olarak tanımlıyor.

Modernliğin taşıyıcısı olan Batılı ülkelerde hükümetler çevre konusuyla ilgili politikalar geliştirmedikçe oy alamıyor. Yeşiller, kültürel devrimden sözeden bir parti olarak Avrupa''nın geneline çok etki edemese de Almanya''yı farklılaştıran bir işlev gördü geçtiğimiz yüzyılda. Korkunç bir çevre kirliliği yaratan şirketler bile, halkla ilişkiler gündemlerinin yanı sıra politikalarına çevreciliği de dahil etmek durumunda kalıyor. Yani bir yandan çevreyi kirletirken bir yandan da “çevreci görüntüsü vermek” rasyonel bir duruşu simgeler hale geldi, geliyor.

Nasıl oluyor bu? Şöyle oluyor: Çevreci örgütler artık çoğunlukla kurumsallaşmış ve “verimlilik, küresel piyasa ekonomisinin kuralları çerçevesinde hareket etmeleri gerektiğini kabul etmiş yapılar”. Büyük şirketlerle işbirliğine gitmek artık bir istisnai durum değil. Şirketler sık sık çevreci eylemleri finanse ediyor ve kendilerini “Yeşil” olarak sunmanın önemini de idrak etmiş bulunuyor. Öyle ki, çevreyle ilgili mesajlar artık şirket reklamlarının standart temaları haline gelmiş bulunuyor. Bunların bir kısmı manipülasyon olsa bile, bir kısım şirketler de çevrecilikten etkilenmiş durumda bulunuyor.

Türkiye''deki çevreci eylemler ise, hem yolun çok başında bulunmaları dolayısıyla, hem de hükümetin tüm eylemelerine ideolojik bir karşıtlık içinde oldukları için “çarşı her şeye karşı” modunda.

Oysa, eğer yeryüzünde hem çevreyle ilgili sorunların, hem de enerji ihtiyacının bitmeyeceğini biliyorsak, kontrolsüz kalkınma ile vahşi doğaya dönme arasında bir seçenek bulmak zorundayız. Türkiye''de çevreciler dizginlenmemiş küresel kalkınmanın doğaya ve insana zarar vereceğini düşünüyor olabilirler, bunda haklıdırlar da. Ancak karşılığında önerdikleri şey “sürdürülebilir kalkınma” değil, laf anlamaz bir muhalefet. Bu ise, enerji ihtiyacına bir çözüm üretmiyor.

Çünkü, çevre sorunlarının çözümü, üretim ve tüketim biçimlerinin yanı sıra toplumsal örgütlenmenin ve kişisel hayatların da dönüşümünü gerektirir. Sözgelimi çamaşırlarımızı elde yıkamayı, geceleri mum ışığında aydınlanmayı tercih etmiyorsanız, enerjiye ihtiyacınız var demektir.

Enerjiye ihtiyacı olan bir ülkede, siyasi iktidar sahiplerinin de, enerji üretimi için arayışlara girmesi olağandır. Sonuç, çevreciler ve enerji bakanlığı-şirketler arasında bir uzlaşma şart.

Aksi takdirde Türkiye''de çevrecilik, bir macera olmaktan öteye gidemeyecektir. Nokta.