Türkiye bin yıla biçim verecek

Ekonomik açıdan zayıf, siyasi açıdan istikrarsız, Avrupa Birliği tarafından şimdiye kadar reddedilen görüntüsünü değiştirmeye kararlı görünen Türkiye, diplomatik, ekonomik ve askeri gücünü sonuna kadar kullanarak AB üyeliğini kapmaya ve aynı zamanda dünyanın büyük güçlerinin gözüne girmeye çalışıyor. Ancak Türkiye, muazzam bir hızla artan enflasyona rağmen büyüyen ekonomi, 18 bin kişinin hayatına ve 20 milyar dolarlık maddi kayba malolan depremler serisi ile büyük yara aldı. Türkiye'nin bu gösterisi iç sorunlarının üstesinden gelme becerisine dayanıyor. ABD Başkanı Clinton'ın geçen hafta dediği gibi, gelecek yüzyıl Türkiye'nin kendi geleceğini ve rolünü tanımlamasına bağlantılı olarak şekillenecek. Bu sözler, dünya sahnesinde bir görünüp bir kaybolan Türkiye'de, hem de Ankara'nın en yakın müttefikinden gelmesine rağmen büyük bir şaşkınlıkla karşılandı. Pazar günü gelen Clinton'a ilaveten bugün İstanbul'da başlayacak olan AGİT zirvesine katılmak üzere 53 ülkenin devlet veya hükümet başkanları Türkiye'ye akın ediyor.

Clinton'ın "Avrupa, Ortadoğu ve Orta Asya'nın kesişme noktası" olarak tanımladığı Türkiye, bölgede yaşanan ve önümüzdeki yüzyılın ilk yarısı boyunca dünya liderlerinin zihninde ve basının manşetlerinde yer alacak büyük çatışmaların neredeyse tamamında tehlikeye düşmeye hazır bir konumda bulunuyor. Balkanlar, Kafkaslar, Kuzey Irak ve Kıbrıs'taki etnik çatışmalardan Ortadoğu barışına, Avrupa Birliği'nin genişlemesinden, en önemli boru hatları ve uyuşturucu ticaretine kadar her pastada Türkiye'nin parmağı bulunuyor.

Türk siyasilerinin 'aşağılama' olarak tanımladığı 1997 Lüksemburg kararlarının ardından Türkiye, Avrupa ile siyasi konuları görüşmeyi reddederek şahin bir dış politika izlemeyi tercih etti. Uzmanlar, Ankara'nın AB'ye girme ihtiyacıyla Avrupa'yı memnun etme çabalarından vazgeçmesi halinde, 500 bin kişilik ordusuyla NATO'nun ikinci büyük askeri gücü olmanın verdiği destekle, gerçek diplomatik ağırlığını kullanabileceğini belirtiyorlar. Türkiye, Kıbrıs Rum Kesimi'ni S-300 füzeleri konusunda savaşla tehdit edince, Rumlar, füzeleri başka bir yere konuşlandırmak zorunda kalmıştı. Türk ordusunu Suriye sınırına yığınca bir anda iki ateş arasında kalan Şam, Abdullah Öcalan'ı sınır dışı etmek zorunda kalmıştı. Kendine yeni bir sığınak arayan 'dünyanın en istenmeyen aranan adamı' Öcalan, Yunanistan'ın Kenya Büyükelçiliği'nde Türk özel kuvvetleri tarafından kıskıvrak yakalanmıştı. Hali hazırda İmralı Adası'nda ölüm cezasının onaylanıp onaylanmayacağını bekleyen Apo, PKK militanlarından silahlı mücadeleyi bırakmalarını bile istedi. Bu durum, Türkiye'nin insan hakları ihlallerinden dem vuran AB'ye karşı elini biraz olsun güçlendirmeye yarayabilir.

Türkiye ile Yunanistan'da peşpeşe meydana gelen deprem felaketleri, Kıbrıs'ta nihai bir çözüme ulaşılması konusunda anahtarları elinde tutan Ankara ile Atina arasındaki gergin ilişkilerde yumuşamaya yol açtı. Bu değişiklik Avrupa'nın Türkiye'ye karşı olan tavrını da etkiledi. Batılı bir diplomat, Avrupa'daki bir çok ülkenin, Türkiye'yi ele almanın ve aradaki havayı temizlemek için reform sürecine yönlendirmenin hem Avrupa'nın hem de Türkiye'nin çıkarına olacağını söylüyor. AB, gelecek ay Helsinki'de gerçekleşecek zirvede, 1997'de Lüksemburg'ta aldığı karadan dönebilir ve Türkiye'yi adaylığa kabul edebilir. İran, Irak ve fırtınalı Ortadoğu'ya Avrupa'dan daha meyilli olan ABD, İstanbul zirvesinde Ankara'nın tutkularını destekleyecektir. Kıbrıs, insan hakları ve Yunanistan'la ilişkilerinde gelişme göstermesi halinde Türkiye'nin istikrarlı, demokratik ve Müslüman bir millet haline gelebileceğini ifade eden Clinton, bu durumun yeni milenyumda dünyanın bu bölgesindeki hayallerini gerçekleştirme şansını vereceğini söyledi.