ABD, artan hayat pahalılığı sebebiyle protestoların patlak verdiği İran'a ekonomik ablukayı daha da genişletti. Trump, Tahran ile ticaret yapan ülkelere yüzde 25 ek vergi getirdiğini duyurdu. Yeni yaptırımlar İran'ın büyük bölümü petrol ve doğal gazdan oluşan yıllık 100 milyar dolarlık dış ticaretini kısıtlamayı amaçlıyor. İran’ın ihraç ettiği petrolün yüzde 90’ını Çin alıyor.
ABD, İran’a yönelik "maksimum baskı" politikasını yeni bir boyuta taşıdı. Başkan Donald Trump, Tahran ile ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere karşı emsali görülmemiş bir ekonomik yaptırım paketi açıkladı. Yeni düzenlemeye göre İran ile iş yapan her ülke, Amerika Birleşik Devletleri ile gerçekleştirdiği ticarette yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi ödemek zorunda kalacak. Sosyal medya üzerinden kararın derhal yürürlüğe girdiğini duyuran Trump, İran ile ticaret yapan tüm devletlerin ABD ile olan işlerinde yeni vergi yükümlülüğüne tabi olacağını ve hamlenin kesin olduğunu belirtti.
29 GEMİ YAPTIRIM LİSTESİNE ALINDI
Yaptırımlar yıllardır Batı'nın ambargosu altında bulunan İran’ın yanı sıra, ülkenin en büyük ticari ortaklarını da doğrudan hedef alıyor. Uzmanlar, ek vergi kararının özellikle İran petrolünün yüzde 90'ını alan Çin ve bölgedeki diğer ticaret partnerleri üzerinde yıkıcı bir etki doğuracağını öngörüyor. Nitekim Pekin yönetimi, "tek taraflı yasa dışı yaptırımlara" karşı olduğunu ifade ederek meşru haklarını koruyacağını vurgularken; ABD Hazine Bakanlığı da İran petrolünü taşıyan "gölge filoya" ait 29 gemiyi daha yaptırım listesine ekledi.
100 MİLYAR $'LIK TİCARET TEHLİKEDE
Yaşanan son gelişmelerin ardından İran Riyali'nde değer kaybı hızlanırken ülkede enflasyonun ateşinin daha da yükselmesi bekleniyor. Artan hayat pahalılığı ve ekonomik belirsizlik nedeniyle başkent Tahran başta olmak üzere birçok kentte protestolar patlak verirken, halkın alım gücündeki sert düşüş toplumsal huzursuzluğu derinleştiriyor. Tahran’ın yıllık yaklaşık 100 milyar dolarlık dış ticaret hacmini kısıtlamayı amaçlayan ikincil yaptırım modeli, üçüncü ülkeleri yüzde 25’lik vergi yükünden kaçınmak için İran ile bağlarını koparmaya zorluyor.
İLİŞKİLER YENİDEN GÖZDEN GEÇİRİLEBİLİR
Yaptırım dalgasından en çok etkilenecek ülkelerin başında 13,3 milyar dolarlık hacimle Çin gelirken, onu 6,5 milyar dolarla Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve 5,7 milyar dolarla Türkiye izliyor. Diğer önemli ortaklar arasında Irak, Hindistan, Pakistan, Almanya, Rusya, Umman ve Afganistan yer alıyor. İran’dan kayda değer bir alım yapmayan fakat gözle görülür satışları bulunan Avrupa ülkelerinin de ek vergi kararından etkilenmesi bekleniyor. Ekonomistler, özellikle Türkiye gibi hem enerji satın alan hem de sanayi ürünü ihraç eden ülkelerin, ABD ile olan büyük ölçekli ticaretlerini korumak adına İran ile ekonomik ilişkilerini yeniden gözden geçirmek zorunda kalabileceğini dile getiriyor.
