Ekonomi 'kayıtdışı'nda

Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu'na göre,

Hesap Uzmanları Kurulu'nun hazırladığı "Türk Vergi Sistemi'' raporunda kayıt dışı ekonominin boyutları, nedenleri ve çözüm yolları da ortaya kondu. Dünyada hemen her ülkenin kayıt dışı ekonomiye sahip olduğu kaydedilen raporda, ABD, Japonya gibi ülkelerde yüzde 8 ile 15 arasında değişen kayıt dışılık oranının Yunanistan, İtalya, İspanya gibi ülkelerde ise yüzde 24-30 düzeyinde seyrettiği vurgulandı.

Kayıt dışı ekonominin GSMH'ye oranının gelişmiş ülkeler ortalamasının yüzde 15, gelişmekte olan ülkeler ortalamasının ise yüzde 30 olduğu bildirilen raporda, Türkiye'de ise bu alanda çok farklı oranlar telaffuz edildiğine ve oranın yüzde 61'lere kadar çıktığına dikkat çekildi.

Kişi başına düşen yıllık gelir çok düşük. Düşük gelir grupları için zaruri ihtiyaçlar vergiden daha önemli.

Ekonomide kurumlaşmış işletme sayısı çok az. Sermaye ve para piyasaları da yeterince gelişmedi.

Ödemelerin önemli bir kısmı banka sisteminden geçmemekte.

SSK primleri ile işsizlik ve kayıt dışı istihdamın boyutu yüksek. SSK primleri de bunu arttırıyor.

Kurallara uyma alışkanlığı zayıf

Vatandaş, ödenen verginin de gereken yere gitmediği inancında.

Bazı mükelleflerin gerçek vergilerini ödemedeki kayıtsızlıkları diğer mükellefleri de olumsuz etkiliyor.

Sınır ticaretinin kontrol altında tutulamaması, kayıt dışı üretimve ticaretin bir halkasını oluşturuyor.

Gelir idaresi, belediye, borsalar, toptancı halleri, tapu idaresi, noterler, nüfus idaresi, sosyal güvenlik kuruluşları, akaryakıt dağıtıcıları, gümrük, ve odalar gibi diğer kuruluşlarla kayıt dışılığı önlemede işbirliği içinde değil.

Vergi oranları çok yüksek, sistem adil değil, istisna ve muafiyetler de fazla. Sık sık vergi affı yapılması adaletsizliğin daha da güçlenmesine zemin hazırlıyor.

Vergideki yargı organları etkin ve hızlı çalışamıyor.

Stratejik eylem planı hazırlanmalı.

Gelir vergisi tarifesinin ilk dilimi yıllık asgari ücret tutarından ve oranı yüzde 5'ten başlamalı.

Vergilemede enflasyon sorun olmaktan çıkarılmalı.

Stopaj yeniden belirlenmeli, istisna ve muafiyetler azaltılmalı.

KDV'de en fazla 2 oran kalmalı. ÖTV sınırlandırılmalı.

Mali afların çıkarılmaması anayasal bir hüküm olmalı.

Vatandaşların belli tutarı aşan ödemeleri vergi kimlik numarası ile sağlanmalı.

Eğitim ve sağlık gibi bazı harcamalar gelirden indirilmeli.

Ücretlilere uygulanan özel gider indirimi aylığa dönüştürülmeli ve iade gözden geçirilmeli.

Hamiline yazılı çek, senet ve hisse senedi gibi menkul değerler, nama yazılı hale getirilmeli.

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------