Emeklilik planı yapan milyonlarca çalışan için kritik bir detay daha gündeme geldi. Uzman değerlendirmelerine göre, emeklilikte hangi statüden aylık bağlanacağını belirleyen en önemli kriter, son 7 yıldaki prim ödeme dağılımı oluyor. Özellikle son 1.260 gün, yani 3,5 yıllık süreç, emeklilik statüsünü doğrudan etkileyen belirleyici unsur olarak öne çıkıyor.
SSK, Bağ-Kur ya da Emekli Sandığı… Emeklilikte hangi statüden maaş alınacağı sanıldığından çok daha kritik bir hesaba dayanıyor. Yapılan değerlendirmelere göre son 7 yıl içindeki prim günleri dağılımı, bağlanacak aylığın statüsünü belirliyor. Özellikle son 3,5 yılın ağırlığı, emeklilik hesaplamalarında kilit rol oynuyor.
EMEKLİLİKTE STATÜ BELİRLEYEN KRİTİK KURAL: SON 7 YIL
Sosyal güvenlik mevzuatına göre bir kişi çalışma hayatı boyunca birden fazla sigortalılık statüsünde prim ödeyebiliyor. Ancak emeklilik aşamasında hangi statüden aylık bağlanacağı, son 7 yıl içinde ödenen primlerin ağırlığına göre belirleniyor. Bu çerçevede, son 1.261 gün hangi sigorta kolunda geçtiyse, emeklilik işlemleri o statünün şartlarına göre yapılıyor. Uygulama, özellikle Bağ-Kur kapsamında bulunan sigortalıların emeklilik öncesinde statü değişikliğine yönelmesine neden oluyor.
BAĞ-KUR VE SSK ARASINDAKİ 1.800 GÜNLÜK FARK DİKKAT ÇEKİYOR
1 Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar açısından SSK ile Bağ-Kur arasındaki prim günü farkı öne çıkıyor. Bu tarihten sonra sigortalı olan SSK’lılar için 7.200 prim günü emeklilik için yeterli olurken, Bağ-Kur’luların 9.000 gün prim ödemesi gerekiyor. Yaklaşık 5 yıla karşılık gelen 1.800 günlük fark, Bağ-Kur’luların emeklilikten önce SSK’lı bir işe geçme eğilimini artıran temel unsur olarak gösteriliyor. 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için ise SSK’da 7.000 gün şartı uygulanıyor.
BAĞ-KUR’DA BORÇ ŞARTI EMEKLİLİĞİ ETKİLİYOR
Bağ-Kur kapsamındaki sigortalılar açısından yalnızca prim gününün dolması yeterli sayılmıyor. Prim borçlarının fiilen ödenmiş olması emeklilik için zorunlu tutuluyor. Aynı şekilde sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek için de borçsuzluk şartı aranıyor.
SSK’lı çalışanlarda ise primlerin işveren tarafından yatırılması, sistemin daha düzenli işlemesini sağlıyor. Bu durum, özellikle ileri yaşta istihdam sorunu yaşayan kişiler için daha düşük prim günüyle emekliliği öne çıkarıyor.
YASAL DÜZENLEMELERLE PRİM ŞARTLARI DEĞİŞTİ
4447 sayılı Kanun öncesinde Bağ-Kur’lular kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl prim ödeyerek emekli olabiliyordu. Aynı dönemde SSK’lılar için 5.000 prim günü yeterliydi.
4447 sayılı Kanun’la birlikte Bağ-Kur’da prim şartı 9.000 güne çıkarıldı ve yaş kriteri getirildi. SSK’da ise prim günleri kademeli olarak 7.000’e yükseltildi.
2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun’la SSK için prim şartı 7.200 gün olurken, Bağ-Kur’da 9.000 gün uygulaması korundu.
EYT SONRASI FARK DAHA BELİRGİN HALE GELDİ
EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi SSK’lılar, yaş şartı aranmaksızın en fazla 5.975 prim günüyle emekli olabiliyor. Buna karşın Bağ-Kur’lular açısından 9.000 gün şartında bir değişiklik yapılmadı. Bu durum, iki statü arasındaki farkın EYT sonrasında daha görünür hale gelmesine neden oldu.
