Akrebin zehri kanser ilacına dönüşüyor: 5 bin akreple tıbbi biyoteknoloji hamlesi

Elazığ’da faaliyet gösteren Scorpius Labs Akrep Yetiştiriciliği ve Zehir Sağım Tesisi, kuruluşunun birinci yılında bünyesindeki 5 bini aşkın akrepten elde ettiği zehrin ihracatı için çalışmalarını sürdürüyor.

Tesiste bulunan tescilli halk arasında "kara akrep" olarak bilinen, androctonus turkiyensis türü akreplerdan sağlanan zehir, işlenerek tıbbi ve biyoteknolojik alanlarda ham madde olarak değerlendiriliyor. Biyolog ve veteriner hekim denetiminde işletilen tesiste 3 bin 500 anaç ve 2 bin yavru akrep yer alıyor. 

Ortalama 15 ila 20 günde bir yapılan sağım işlemleri sonucunda elde edilen zehir, kullanım amacına göre sıvı olarak veya soğuk zincirle taşınmaya uygun liyofilize (kristalize) yöntemiyle hazırlanıyor. Üretilen zehir, kanser araştırmaları ve ilaç üretimi, MS ve epilepsi gibi nörolojik hastalıkların tedavisi, antibakteriyel, antiviral ve antifungal ilaçlar, biyoteknolojik enzim üretimi ile dermokozmetik ürünlerinin içeriğinde kullanılıyor.

Ar-Ge faaliyetlerini üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarıyla yürüten tesis yönetimi, elde edilen ham maddenin ihracatı kapsamında Almanya, Fransa ve Singapur merkezli ilaç ve biyoteknoloji firmalarıyla görüşmelerini sürdürüyor. Anlaşmaların sağlanması halinde tesisten ilk yurt dışı sevkiyatının yapılması planlanıyor.

"Tesisimizde 5 binden fazla akrep bulunuyor"

Tesisin mevcut kapasitesi ve yürütülen faaliyetler hakkında bilgi veren Scorpius Labs Yönetim Kurulu Başkanı Onur Şahin, " Elazığ’da kurmuş olduğumuz tesisimiz Scorpius Labs adı altında birinci yıl içerisinde şu anda akrep yetiştiriciliği ve zehir sağım tesisimiz bulunmaktadır. Tesisimizde 3 bin 500 anaç akrep, 2 bine yakın da yavru akrebimiz olmak üzere toplamda 5 bin ile 5 bin 500 arasında akrep yer almaktadır. Akrebimizin türü androctonus crassicauda, yeni tescilli ismi ise androctonus turkiyensis’tir. Tesisimizde şu anda ortalama 15-20 günde bir akrep sağım işlemi yapılmakta ve aynı zamanda akreplerimizin yemlemesi, sulaması yapılmaktadır. Tesisimizde bir biyoloğumuz, bir veteriner hekimimiz olarak faaliyetimizi sürdürmekteyiz" dedi.

"Yurt dışındaki firmalarla görüşme aşamasındayız"

Tesisin Elazığ’da kurulma nedenlerine ve ihracat hedeflerine değinen Başkan Şahin, "Tesisimizi Elazığ’da kurmamızın amacı, Elazığ’ımızın hem iklim hem de doğal kaynaklarının sürdürülebilir bir şekilde yapılması hem de diğer bir avantajı ise tarım ve hayvancılıktan ziyade biyoteknoloji alanında da tüm dünyaya kendisini sağlaması ve bu konuda çalışmalar yapmasıdır. Yine üniversitelerle ve sivil kuruluşlarla araştırma ve Ar-Ge çalışmalarımızı yapmaktayız. Tesisimiz sadece ham madde üretimi olarak faaliyet göstermektedir. Yine buradan, Almanya, Fransa ve Singapur’daki firmalarımızla görüşme aşamasındayız. Oradaki firmalarımızla anlaşma sağlamamız durumunda Elazığ’dan yurt dışına inşallah ihracata da başlayacağız" şeklinde konuştu.

"Kuyruk ve kıskaç yapısının farklılığıyla yeni bir tür tescillendi"

Biyolog Derya Aslan ise tesis bünyesinde çalışılan akrep türünün biyolojik özelliklerini değinerek, "Burada akrep zehrinin sağım işlemleri yapılmakta ve türümüz androctonus turkiyensis.

Bu tür, androctonus cinsinden geliyor ve bu bölgede, özellikle Doğu ve Güneydoğu bölgesinde veya Suriye, İran civarlarında üreyen, var olan bir cins. Ama kıskaç yapıları, kuyruk yapıları gereğince bu cinsin aynı zamanda Türkiye’de kuyruk ve kıskaç yapılarının farklılığından dolayı yeni bir tür tespit edildi ve şu an bizim de çalıştığımız akrep türümüz androctonus turkiyensis adı verilen bir akrep türü üzerinde çalışmalarımız devam ediyor.

Bu türün sağım işlemleri yapılıyor ve bu sağım işlemleri sırasında elde ettiğimiz venomlar yani zehirler ya sıvı formatta ya da liyofilizasyon dediğimiz kristalize formlarda elde ediliyor. Kristalize form aynı zamanda ulaşım açısından dünya genelinde birçok yere ulaştırılması açısından soğuk zincir yöntemiyle çok daha büyük avantajları olduğunu ama likit sisteminin de birçok araştırmada kullanıldığına şahit olunmuştur.

Birçok kanser araştırmalarında, kanser ilaçları kullanımında içerisinde bulunan peptitler sayesinde venomun birçok ilaç üretimi gerçekleşmiş. Bununla birlikte birçok biyoteknolojik çalışmalarda enzim üretiminde artı cilt bakım ürünlerinde özellikle dermokozmetikte çok fazla bir kullanım alanına sahip olan peptitleri içermekte. Aynı zamanda mantar, virüs, bakteri gibi hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlarda ve bununla birlikte nörolojik hastalıklar, MS, epilepsi gibi hastalıkların ilaçlarının üretimlerinde biz akrep venomlarından faydalandığını ifade edebiliyoruz" diye konuştu.