Ada'da AB krizi

Kıbrıs'ta Türk ve Rum liderler arasında ara bölgede, önceki gün başlayan görüşmelerde meydana gelen ilk tıkanıklık üzerine, BM Genel Sekreteri Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto görüşmelere 24 Şubat Salı gününe kadar ara verdi. Dün 1 saat 15 dakika içinde son bulan görüşmeler, Rumların dini yortusu nedeniyle Salı gününe ertelendiği açıklanırken, görüşmelere Rum Kesimi ile AB arasında yaşanan "yazılı taahhüt" kirizi nedeniyle ara verildiği ortaya çıktı.

Edinilen bilgiye göre, taraflar arası görüşmelerin ilk gününde Ada'ya gelen AB'nin genişlemeden sorumlu üyesi Günter Verheugen, müzakerelerin ardından imzalanacak anlaşmanın AB tarafından da kabul edileceği taahhüdünde bulundu. Verheugen, bu taahhüdün AB Konseyi tarafından Haziran 2004'te yapılacak olan AB zirvesi sırasında kabul edilmesini öngören bir metni de KKTC Başbakanı Mehmet Ali Talat ile yediği yemekte okudu. Türk tarafının, AB'den hiçbir taahhüt istememesine karşın, sunulan bu yazılı metin, müzakerelerin başlaması için gerekli atmosferi oluşturmaya yetmedi.

Türk ve Rum liderler, Ada'da iki defa buluştu; ancak, iki buluşmada da görüşme yöntemi belirlenemedi. Türk tarafının, hem görüşme yöntemi hem de değişiklik önerileri sunmasına karşın, AB'nin anlaşma ile ilgili yükümlülükten kaçınması üzerine, Rum lider Papadopulos, hiçbir teklif sunmadan masadan kalktı. Rum tarafı hiçbir öneri sunmayınca, Genel Sekreter Annan'ın Kıbrıs özel temsilcisi De Soto da, müzakereler için yöntem önermedi. Görüşmelere, AB'nin net tutumu belli oluncaya kadar ara verildiği öğrenildi.

Annan Planı'nın hazırlanış aşamasında görüş bildiren AB, müzakereler sonucunda, Kıbrıs'taki taraflar arasında imzalanacak bir anlaşmayı, AB müktesebatının bir parçası kabul edeceği garantisini vermişti. Annan da bunun üzerine planın 9. ek protokolünün 6. maddesine, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Avrupa Birliği tarafından desteklenmesi ve AB üyesi ülkelerin parlementolarından geçmesi hükmünü koymuştu.

Annan Planı'nın, taraflar arasında varılacak anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi konusunda dört ayağı bulunuyor: Garantör ülkeler, BM, Avrupa Konseyi ve AB. Avrupa Birliği, 1 Mayıs'ta birliğe alacağı "Kıbrıs Cumhuriyeti"nin katılım anlaşmasını, 16 nisan 2003'te onayladı. Oysa, Annan Planı'nın kabul edilmesi halinde, AB'ye üye olacak devletin adı, "Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti" olacak. Tarafların üzerinde uzlaşacağı metnin, AB tarafından kabul edilmesi için 9. ek protokolün 6. maddesindeki "AB'ye üye ülkelerin parlementolarının onayınının gerekli olması" gibi, "Birleşik Kıbrıs Cumhuriyeti"nin AB'ye üyeliği için de diğer üye devletlerin parlementolarının onayı gerekiyor.

Annan Planı'nı referans kabul ederek görüşmeleri tekrar başlatan Türk tarafı, ara bölgedeki görüşmeler için büyük hazırlık yaptı. Daha önce batan Kıbrıs Ticaret Bankası binasının bir katı tamamen Türk diplomatlara tahsis edildi. Türkiye'den Ada'ya gelen 15 diplomatın yanı sıra, dün de çok sayı da AB hukukçusunun Lefkoşa'ya geldiği öğrenildi.

Dün Rum yönetimi lideri Tasos Papadopulos ve BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Alvaro De Soto ile ara bölgede biraraya gelen KKTC Cumhurbaşkanı Denktaş, müzakere süreciyle ilgili olarak halkı düzenli bir şekilde bilgilendireceklerini ve halkın "bilinçli" olarak referanduma gideceğini söyledi. Denktaş, Günter Verheugen'in yazılı güvence vermediğini de söyledi.

DUYGU GÜVENÇ LEFKOŞA, ANKARA

----------------- imza------------------

----------------- imza------------------