Televizyonla yetişmek

Sevgi dolu, başkasının derdiyle dertlenen, çözüm odaklı karakterler; yerini hakkını şiddetle arayan, en doğru davranış intikam almaktır düşüncesinin peşinden giden karakterlere terk etti.

Son zamanlarda alıcısı bol şiddet yüklü intikam hikayeleri ekran başına seyirciyi toplamaya yeterken; benzer bir hikaye gerçek hayatta gerçekleştiğinde gazete sayfalarında melek mi şeytan mı başlığı kullanılıyor.

Bir kavgada ölen oğlunun organlarını bağışlayan baba, oğlunun ölümünden sorumlu tuttuğu arkadaşını öldürtmekte sakınca görmedi. Çünkü adaletin yerine getirilmediğine, oğlunun ölümüne neden olan kişinin cezalandırılmadığına inanıyordu. Belki de masumdu suçladığı, ölüm fermanını imzaladığı kişi. Filmlere bile konu olur diyordu haberin spotunda. Eğer bir dizi yapılacak olsa bu hikayeden kimin haklı kimin haksız olduğu kimin başrol olduğuna göre değişir.

İntikam hikayelerinde söylem olarak haksızlığa karşı olurken karakterler, haksızlık yapmaktan kaçınmamaları en büyük özellikleri. Edebi laflar etmeleri, yakışıklı bir görüntü vermeleri, sınırsız maddi imkanlar, insanın duygularını ayaklandıran etkileyici müzik eşliğinde sunulunca, yapılan yanlışlar alınan hatalı kararlar göze çarpmıyor; seyrine doyum olmaz bir görüntü çıkıyor ortaya.

Hukuk hiçe sayılıyormuş, hikayede basamak olarak kullanıyormuş, adalete inancı yıkarak kişisel adalet duygusunu besliyormuş hiç önemli değil! Gözlerimde yaşlarla seyrettim, çok dokunaklı bir hikaye, çok sahici olmuş yorumları havalarda uçuşuyor. Haftalarca, belki aylarca reytingin önderliğinde kazanan kötü karakterin güdümünde olacakmış hikaye önemli değil. Anlatılan hikayenin bütününe bakmayan, bütünün oluşturduğu tahribatı görmezden gelen; fragmanlara, sahnelerden sadece bir kaçına meftun olan izleyici izleme görevini başarıyla yerine getiriyordur nasıl olsa.

Şiddet eğilimi bir imaj olarak kullanılıyor dizilerde oldukça da makbul bir imaj. Gücün ve zekanın olmazsa olmazı.

Şiddet deyince sadece fiziksel şiddet algılanmakla beraber psikolojik ve sözel şiddete maruz kalındığında; güvensizlik duygusu besleniyor. Dünyanın şiddet ve tehlikelerle dolu, insanların acımasız olduğuna dair düşünce zihinde yeşermeye başlıyor. Resmi kurumların işlevsellikten uzak, adaletin kahramanlara havale edildiği dizilerde; ya kahraman kazanmak için şiddetin en şiddetlisini uygulamaktan kaçınmaz ya da haftalarca kötülerin kazandığı hikayede haklı olduğunu ispat etmeye çalışan, hakkını arayan iyi, ancak finalde kazanır. Kazandığı an hikayenin sonudur zaten.

Ekranda ciddi bir terör yaşanıyor etkilenmemenin mümkün olmadığı. Sadece çocuklar gençler değil; her yaş grubundan, her sosyal gruptan insanı etkileyen, zihinlerde tahribat yapan, gerçeklik olgunu yıkan, acımasız, korkak, şiddete meyilli, saldırgan insanlar olmamızda etken olan. Anlatılan hikayelerde yıkıcı enerji daha baskın. Uyum sağlayan, çözümü adalette arayan, sevecen, yapıcı enerji değil; tahrip edici, zarar verici, yıkıcı enerji daha baskın.

Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Hizmet Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Hasan Hüseyin Taylan, televizyon programlarındaki şiddetin gençler üzerindeki etkisini ortaya koymak için Konya''da, yaşları 14 ile 20 arasında değişen 289 kız ve 351 erkek, toplam 640 lise öğrencisi üzerine bir saha araştırması yaptı.

Doktora tezi olan, kitap olarak da yayınlanan ''Televizyonla Yetişmek: Televizyon Şiddetinin Etkileri Üzerine Bir Araştırma'' çalışması önemli bulgular içeriyor. Taylan''ın araştırmasına göre, şiddet içeren televizyon programlarını izleyen gençler, dünyayı acımasız ve tehlikeli görüyor, ötekilere karşı güvensizlik içindeler, toplumdaki şiddeti ve suçlu sayısını olduğundan fazla görüyorlar, şiddeti sorunların çözümünde önemli bir araç sayıp, herhangi bir suç veya şiddetin mağduru olma korkusu yaşıyorlar.