Kürsü artık iktidarın

Avrupa Konseyi İnsan Hakları ve Hukuk Komisyonu üyesi DYP'li Cevdet Akçalı, "Bir kanun tasarısının hiç konuşulmadan kabul edilmesini öngören bir içtüzük dünyada yok" dedi.

Meclis İçtüzüğü'nde yapılan değişiklikle, Meclis Genel Kurulu'nda yasa maddeleri üzerinde konuşma süreleri yarı yarıya düşürülürken, yasama faaliyetlerinde esas ağırlığın komisyonlara kaydırılmasına yönelik bir düzenleme yapılmadı.

Yeni İçtüzük'te, muhalefetin isteği üzerine, yasa maddeleri üzerinde verilen önerge sayısı 3'ten 5'e çıkarıldı, ancak hükümet, 91. madde ile bu yolu kapatma imkanını eline aldı.

TBMM'de ölümle sonuçlanan kavgaya neden olan 91. madde, eski haliyle, temel yasaların öncelikli olarak görüşülebilmesini Danışma Kurulu'nun oy birliği şartına bağlıyordu. Ancak yapılan değişiklikle Danışma Kurulu'nda bir uzlaşma sağlanamaması halinde nihai kararın Meclis Genel Kurulu'nda alınması sağlandı. Muhalefet, nihai karar için Genel Kurul'da yapılacak oylamada 367 oy aranmasını istedi. Ancak hükümet ortakları bu isteği kabul etmedi ve kendilerine ait milletvekili sayısı olan 330 oyla karar verilmesi yönünde değişiklik yaptırdı.

FP Erzurum Milletvekili Fahrettin Kukaracı, "Genel Kurul'da tek başlarına yasa çıkarmak için sayılarına denk gelen 330 oy çokluğunda ısrar ettiler. Burada hükümetin iyi niyetle düşünmediği anlaşılıyor" dedi. ANAP Grup Başkanvekili Beyhan Arslan ise "Batıda maddeler üzerinde konuşma yok. Bizde yine de 5 dakika konuşma imkanı mevcut" sözleriyle değişikliği savundu.

Hükümet kanadı, Meclis İçtüzüğü'nün, Avrupa ülkeleri parlamentolarındaki standardı yakalama amacıyla değiştirildiğini savunurken, DYP Kütahya Milletvekili ve Avrupa Konseyi İnsan Hakları ve Hukuk Komisyonu üyesi Cevdet Akçalı, hükümetin Meclis Genel Kurulu'ndan geçirdiği İçtüzük uygulamasının hiçbir Avrupa ülkesinde bulunmadığını söyledi.

Türkiye'nin bir ilke imza attığını belirten Akçalı, "Bu İçtüzüğün bir benzeri bulamazsınız. Bize mahsus bir değişiklik çıkartıldı. Avrupa'nın birçok ülkesinde bulundum. Bir kanun tasarısının hiç konuşulmadan kabul edilmesini öngören bir anlayışla karşılaşmadım" dedi. Akçalı, iç tüzüğün hukuk ve mantığa aykırı olduğunu da kaydederek, "Ceza Kanunu veya Medeni Kanun'un hepsine karşı olunmaz. Ancak içeriğinde yer alan bir şeyi kabul etmeyebilirsiniz. Bunu tartışmadan 'kabul et' demenin mantığı var mı?" diye sordu.

İçtüzük neydi, nasıl oldu?

60. madde değişikliğiyle, "Soru ve cevap süresi on dakika ile sınırlıdır" hükmü getirildi.

(Daha önce soru-cevap süresi Danışma Kurulu kararı olmadıkça sınırlanmıyordu.)

79. maddede, "Kanun tasarı ve tekliflerinin kabulüne veya reddine dair esas komisyon raporları ile araştırma, soruşturma ve diğer komisyon raporları; görüşmelerine başlanırken, Genel Kurulda okutulmaz" hükmü getirildi.

(Değişiklikten önce raporlar okunuyordu.)

81. madde değişikliğiyle; "Tasarı veya teklifin tümü hakkında görüşme açılır; soru cevap işlemi yapılır; tasarı veya teklifin benimsenip benimsenmemesi işaretle oylanır; benimsenen tasarı veya tekliflerin madde metinleri okunmaz ve görüşme açılmaz; değişiklik önergelerinin kabulü halinde madde kabul edilen önergeler doğrultusunda işaretle oylanır, diğer maddeler oylanmaz; tasarı ve teklifin tümü kesin olarak oylanır. Aksi, Danışma Kurulu'nun teklifiyle Genel Kurul'ca kararlaştırılmamışsa, kanun tasarı ve teklifleri hakkında siyasi parti grupları, komisyon ve hükümet adına yapılan konuşmalar yirmişer, üyeler tarafından yapılan konuşmalar onar dakika ile sınırlıdır. Anayasa değişiklikleri hariç, kanun tasarı ve tekliflerinin tümü oylaması; açık oylamaya tabi işlerden değilse, yirmi üyenin talebi halinde açık oyla, aksi takdirde işaretle yapılır. Benimsenmeyen veya kesin oylamasında tümü kabul edilmeyen kanun tasarı ve teklifleri Genel Kurul'ca reddedilmiş olur" hükmü getirildi.

(Tasarı ve tekliflerin maddeleri okunup üzerlerinde ayrıca görüşme açılıyordu.)

87. maddede, "Her madde için komisyon ve hükümetçe birer; milletvekillerince, Anayasa'ya aykırılık önergeleri dahil, en fazla üç önerge verilebilir" hükmü getirildi.

(Her madde için 3 önerge verilebiliyordu.)

91. madde, "Temel kanunları, İçtüzüğü ve ülkenin ekonomik ve teknolojik gelişimi ile doğrudan ilgili yeniden yapılanma kanunlarını değiştiren veya yürürlüğe koyan tasarı veya tekliflerin Genel Kurul'da görüşülmesinde uygulanacak özel görüşme ve uygulama usulü tespitine; Hükümetin, esas komisyonunun veya grupların teklifi, Danışma Kurulu'nun oy birliği ile önerisi üzerine Genel Kurul'ca karar verilebileceği gibi, siyasi parti gruplarının önerisi üzerine Genel Kurul'ca üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ile de karar verilebilir.

(Bu konuda karar alınması Danışma Kurulu'nda oybirliği sağlanması şartına bağlıydı. Yeni uygulamada, buna hükümetin 330 oyu ile karar verilebiliyor.)

Hükümet ortakları, yaklaşık 7 yıldır TRT 3 Kanalı üzerinden yayınlarını sürdüren Meclis TV'nin yayınlarında kısıntı yapmak için harekete geçti. Bu amaçla TRT Genel Müdürlüğü'ne talimat veren hükümetin, Genel Müdür Yücel Yener'den "Meclis TV ile ilgili yayın sözleşmesini feshetmesini" istedi. TRT Genel Müdürlüğü'nün Meclis Başkanlığı'na gönderdiği yazıya göre Meclis TV'nin TRT 3 üzerinden yayın yapmasının ancak banttan yapılabileceği bildiriliyor. TRT 3 Kanalı'nı kullanan Meclis TV'nin yayınları izlenme oranı daha düşük olan TRT 4 kaydırılmak isteniyor. Bir başka iddiaya göre, TRT 2'de GAP yayınlarından kalan süre Meclis'e ayrılacak.