İMKB nereye koşuyor?

Peşinen söyleyelim; yazının başlığına bakıp da aldanmayın. Borsanın gidişatı hakkında bir yorumda bulunmayacağım!

Ancak son bir kaç gündeki beklenmeyen hızlı yükselişe neden olan gelişmelere birkaç cümle ile değinelim. ABD öncülüğündeki bol ve ucuz para serüveni devam ediyor. Bol likidite ile sağlanan ve ne kadar süreceği belli olmayan "geçici saadet" varlık fiyatlarında alımların devamına neden oluyor. Dolar değer kaybettikçe, elinde para olanlar başta altın, petrol olmak üzere ne bulurlarsa alıyorlar.

Bize gelince; son dönemde açıklanan büyüme, enflasyon gibi temel makro ekonomik dengeler içeride seçim öncesi not artırım beklentilerini yeniden ateşledi. Bir süre önce kaçan sıcak para yeniden piyasalara girerken, faizlerde sert düşüş, borsada da sert yükselişleri beraberinde getirdi…

Şimdi gelelim başlıktaki sorumuza. İMKB bir süredir hisse senetleri piyasasının alışılmış sisteminde değişikliliğe gitmekte. Değişiklikleri borsanın yüzde 70''ine sahip yabancı yatırımcıların istediği genel kanaat. Yapılan değişiklikler bugüne kadar çokça tartışıldı. Değişiklikleri beğenenler olduğu gibi, şiddetle eleştirenler de oldu.

Bugüne kadar borsada yapılan düzenlemeler hakkındaki tartışmalara girmedim. Ancak, son yapılan değişiklik sonrasında çok yoğun bir şekilde mail aldım ve bu yazıyı kaleme alma ihtiyacı hissettim. Şimdi borsada hisse alım-satım sisteminde ne değişiklikler yapıldı onlara kısaca bir göz atalım.

I- Önce geçtiğimiz yılın ekim ayında hisse senedinde anlık olarak işlem yapan aracı kurumların üye kodları gizlendi. O günden bu yana, alan ve satan kurumun kim olduğunu yatırımcılar eskisi gibi görememekteler. Önceden özellikle büyük kurumlardan işlem yapan yabancıların peşine takılıp anlık pozisyona girmek veya yabancı kurumların kodlarını gösterip yabancı yatırımcı havası vermek bu sayede tarih oldu. Diğer bir ifade ile anlık olarak görülen alıcı-satıcı kurum kodlarını kötüye kullanmak artık mümkün değil.

II- Diğer bir değişiklik ise İMKB''de geçtiğimiz yılın kasım ayında yapılan emir iptali ve fiyatın tabandan tavana kadar değiştirilebilmesidir. Yapılan bu değişiklik sayesinde önceden mümkün olmayan emir iptalleri ve fiyat değiştirmeleriyle, borsada gerçek olmayan alım-satım kademeleri oluşmuştur. Önceki dönemlerde bir hisse senedinin alım-satım kademelerine bakarak alış ya da satış ağırlığını anlamak mümkünken, artık girilen emirlerin ne kadarının alım-satıma razı emir olduğu anlaşılamamaktadır.

Bu düzenleme piyasa oyuncuları tarafından zaman zaman kötüye kullanılabilmektedir. Özellikle geçtiğimiz mart ayındaki sert düşüşlerde olduğu gibi, bir anda tüm emirler aşağılara çekilerek ya da iptal edilerek satmak isteyenleri paniğe sürükleyebilmektedir. Kötüye kullanılan bu düzenlemeyi İMKB de fark ettiği için olsa gerek, geçtiğimiz günlerde yatırımcıları bu düzenlemeyi kötüye kullanmamaları! konusunda uyarma ihtiyacı hissetti…

III- Son yapılan düzenlemeye gelince; 1 Nisandan itibaren borsada oluşan hisse senetleri istatistiklerini görmek için ek bir ücret ödemek gerekiyor. Rakam cüzi olmasına rağmen, özellikle küçük yatırımcıları mutsuz etmeli ki son birkaç gündür mail bombardımanı yapıyorlar.

Bugüne kadar yapılan ve bundan sonra da yapılacak değişiklikler şüphesiz tartışılmaya devam edilecektir. Bizce uygulamaların ve tartışmaların ekseninde "Yatırımda Fırsat Eşitliği" ilkesi göz önüne alınmalıdır.

Küçük yatırımcıların bilgiye ulaşmada zorluk yaşamamaları gerekmektedir. 1 lirası olanla 1000 lirası olanın yatırım yaparken aynı bilgilere haiz olması gerekmektedir. Menkul kıymet fiyatlarına daima kolay ulaşıldığı ve tam bilgileri yansıttığı zaman ancak "etkin bir piyasanın" varlığından söz etmek mümkündür.

Bunlar olmazsa; ne "Etkin Piyasa Hipotezi"nden ne de sağlıklı bir piyasa yapısından bahsedilebilir…