Piyasalar prim vermedi

Türkiye, geçen hafta nihayet 2006''daki dalgalanmadan çıkış aşamasına gelmişti. Borsada hızlı yükseliş, faiz piyasasında ise sert düşüşler yaşanmıştı. Ancak Hrant Dink suikasti beklenen bahar havasına gölge düşürdü.

Piyasaların seyrine yönelik analizlerimizde ortaya çıkan sonuçlar olumlu işaretlerin ağır bastığını gösteriyor. Makro ekonomiden destek alan olumlu hava için uzun vadeli olumlu bakışımıza sadece Dünya piyasalarından gelen satışla ara verilmişti.

Geçen hafta satışların bittiğine işaret ederken endeksin 38.500 seviyesini aşmakta zorlanacağını belirttik.

Aynı günlerde yazılı ve görsel basının da etkisinde kalınarak yapılan risk analizlerinin ve belirlenen dirençlerin hiç de etkili olmadığı görüldü.

Borsada 37.300''den başlayan hızlı yükseliş 40.800''de bulunan kritik eşiğe kadar sürdü. Bizleri şaşırtan gelişme, hızlı yükselişte yabancıların sorunlarına yönelik çözümlemelerin etkili olmasıydı.

Endeksin gücünü kullananlar çözümlerini de aldılar.

Geçen hafta yükselişin gücünde yanılma sonucu 40 bin seviyelerini kimse öngöremedi. Fakat piyasaların öngöremediği bir diğer gelişme de haftanın son günü işlenen cinayet olayıydı.

Bu cinayetin zamanlamasına bakıldığında piyasalardaki yeni bir bahar havasının başlangıç aşamasında bulunmamız ilginç tesadüftü.

IMKB-100 endeksi geçen yıldan gelen kriz dalgasını 40.800''ün üzerinde kalarak aşma noktasındaydı. Benzer hareket de faiz piyasasında yaşanıyor ve yüzde 21''in altına düşen oranlar görülüyordu. Piyasaların tam kırılma noktasında işlenen cinayet aynı zamanda istikrarın vurulması anlamına da geliyor. Borsanın gösterdiği tepki önümüzdeki hafta tüm piyasalarda kendini gösterebilir. Türkiye geçen hafta dünyada en hızlı yükselen piyasalar arasında yer aldı.

İyimserlik noktasında istikrarı yara almış ülke olarak daha temkinli günler başlayabilir. Türkiye öncü iyimserlik liderliğinden yara alarak bir adım geriye düşebilir. Faiz düşüşünün durması dahi milyonlarca YTL maliyete yol açabilir. Bir vurgun ile ekonomik baharın ertelenmesi kaç kişinin iş bulmasını engelleyecek kim bilir!

Geçen haftaya damgasını vuran gelişme Japonya''nın faizlerini değiştirmeme kararı oldu. Finans piyasalarını fonlayan en düşük faizli likiditeyi sağlayan ülke olması nedeniyle Japonya''nın faiz politikasının değişmemesi piyasaları olumlu etkiledi.

ABD''den gelen işaretler ise karmaşıklığını koruyor. Bir yandan yeni faiz yükselişi bekleyenler diğer yandan ise düşüş bekleyenler bulunuyor.

ABD faizlerine yönelik analizlerimizi bazı haftalarda veriyoruz. ABD faizlerinin %4.50''nin altında olduğu Aralık ayında analiz etmiş ve %4.84''e dikkat çekmiştik.

Grafikten görüldüğü gibi yükseliş beklentisini de içeren 10 yıllık tahvil faizlerinde beklediğimiz seviyeye çok az kaldı. Bu tablo ABD faizlerinde

yükseliş beklentisinin kırılmaya başlayacağını ve düşüş beklentilerinin daha öne çıkacağını gösteriyor. ABD faizlerinde %4.831 seviyesinin üzerine çıkılması halinde işlerin çok daha zor olacağı ise aşikardır.

Gelişmiş ülkelerde tasarruf sahipleri, birikimlerini mevduat bankaları yerine her geçen yıl artan oranda sermaye piyasalarında değerlendiriyor.

Tasarruf sahiplerinin tercih alanını genişleten sermaye piyasası sistemi, geniş denetim ve düzenleme ağını da beraberinde getirdi.

Bu sayede bankacılık sektörü denetiminden hariç daha geniş bir alanı ifade eden sermaye piyasalarının denetimi ön

plana çıktı.

Ekonomi yönetiminde uzmanlık gerektiren üst kurul oluşumu her geçen yıl yeni bir kurulun oluşturulması ile devam ediyor.

İlk bağımsız üst kurul olan SPK 25. yılına girdi.

SPK 25.yılında duyurduğu gibi; şirketlerin finansman ihtiyaçları ile yatırımcı menfaatlerinin korunması arasında dengeyi sağlıyor.

Sermaye Piyasası Kurulu piyasa değeri 250 milyar dolara ulaşan şirketleri ve yine 175 milyar dolara ulaşan iç borçlanma senetleri piyasasını kontrol ediyor.

Türkiye''nin önde gelen sanayi, mali ve hizmet sektörü şirketleri bu sayede SPK denetiminde ortaklık faaliyetlerini sürdürüyor.

Sermaye piyasası milli gelirden daha büyük bir pazar haline gelerek SPK''nın denetim ve düzenlemelerine tâbidir.

Ülkemizde kurulu şirketler yakın zamana kadar ''aile şirketleri'' olarak yoğunluk gösteriyordu. Bu yoğunluk KOBİ denilen küçük ve orta ölçekli şirketlerde halen devam ediyor. Kurumsal sistemin kuruluşu ve uzun ömürlü şirket kültürünün oturması açısından ''çok ortaklı şirket'' yapılarının oluşması ekonominin devamı açısından zaruri duruma gelmiştir.

Miras bölünmesi veya yeni ortaklıklar vasıtası ile artan ortak sayılarına bir de düzenli piyasa olan İMKB''de halka açılma sistemi eklendiğinde ''çok ortaklı şirket'' yapısı ülkemizde de yerleşmeye başladı.

Çok ortaklı şirket kültürü kendine has düzenleme ve denetimleri beraberinde getirmiş ve Sermaye Piyasası Kurulu(SPK)''nun oluşumuna yol açmıştır.

İMKB''den Şİrketlere ucuz kaynak

Çok ortaklı şirket kültürü açısından İMKB Türkiye''de organize pazar şeklinde faaliyetlerini sürdürüyor. Şirketler İMKB vasıtası ile kendilerine yeni ortaklar ediniyor.

Şirketler belirli oranlarını İMKB''de satışa sunarak ucuz kaynak temini ile faaliyetlerini genişletebiliyor. Bu sayede ekonomik büyümenin şirketler kısmında yeni iş fırsatları yaratılarak büyüme sağlanıyor.

Küçük tasarruf sahipleri ise büyük şirketlerin kâr imkanlarından yararlanabilmekte ve yüksek getiri imkanı elde edebilmektedir.

Tasarrufların değerlendirilmesinde mevduat bankalarında yaşanan gelişmeler kısa mali tarihimizde yerini aldı bile.

Bankalarda hakim ortaklar küçük tasarruf sahiplerinin paralarını kendi sermayeleri gibi görerek hortumladılar. Mevduat devlet garantisi altında olduğundan dolayı tasarruf sahipleri belki parasını kurtardı ama bu paraları ülke olarak hep beraber ödedik. Sonraki adımda ise hakim ortaklardan hortumladıkları paraların tahsili için TMSF aracılığı ile tahsilata gidildi.

Oysa yukarıda da verildiği gibi tasarruf sahiplerinin önemli bir birikimleri sermaye piyasalarında değerlendiriliyor. Bankacılık sisteminde olduğu gibi bu pazarda da hakim ortaklar küçük tasarruf sahiplerinin paralarını kullanmaktadır. Ve bu paraların da bir kısmının hortumlanma durumu oluşabilmektedir.

Türkiye bankacılık krizinin farkına vardığında mevduat piyasasını TMSF ile tazmin etmeye çalıştı. Güvenilir tasarruf alanlarının yaratılmasında sermaye piyasalarının düzenlenmesi açısından sıra SPK''ya geldi.

Sermaye piyasasında yerli yatırımcı, endekslerin rekor kırışlarına rağmen azalmaya devam ediyor. Yerli yatırımcının uzaklaştığı hisse senedi piyasasında Türkiye''nin ekonomik başarının getirisi de yabancılara bırakıldı.

Kendi insanına hizmet edemeyen hisse senedi piyasası orta ve uzun vadede arz tarafında da sorunlar oluşturacak.

Sermaye piyasasının Türkiye ve Türk insanına hizmet etmesi açısından SPK 25. yılında önemli işaretler veriyor. Şirketlerin finansman ihtiyaçları ile yatırımcı menfaatleri arasında hassas denge gözetileceği belirtiliyor.

Şirketlerin halka açılmalarında henüz öne çıkan bir sorun gözlenmiyor. Ama hızla büyüyen Türkiye''de yatırımcı borsadan kaçıyor.

Sorunun bir kaynağı açıkça kendini gösteriyor.