Demokrasinin kara lekesi: 12 Eylül

04:00, 12/09/2025, Cuma

Yeni Şafak

Yeni Şafak Haberlerini Daha Sık Gör: Tıkla ve Google'da Favorilere Ekle!

Türkiye, 12 Eylül 1980 sabahı, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren'in radyodan okuduğu bildiriyle karanlık bir döneme uyandı.

Türkiye demokrasi tarihinin kara lekesi 12 Eylül 1980 darbesinin üzerinden 45 yıl geçti. Dönemin Genelkurmay Başkanı Kenan Evren idaresindeki darbeciler, siyasi ve sosyal yapıyı kökten değiştirdi. Anayasa'yı yürürlükten kaldırdı, Türkiye Büyük Millet Meclisi lağvedildi, siyasiler ise sürgüne gönderildi. Darbe sonrası kurulan mahkemelerde yargılanan 230 bin kişiden 50’si idam cezasına çarptırıldı.

Türkiye demokrasi tarihinin kara lekesi 12 Eylül 1980 darbesinin üzerinden 45 yıl geçti. "Bayrak Harekatı" kod adıyla hazırlanan darbe planı, yaklaşık dört ay süren gizli çalışmaların ardından uygulamaya konuldu. Tarihler 12 Eylül'ü gösterdiğinde, Türk demokrasisine darbe vuracak plan, sabaha karşı uygulandı. 12 Eylül sabahı, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren'in radyodan okuduğu bildiriyle Türkiye, karanlık bir döneme uyandı. Kenan Evren öncülüğündeki Milli Güvenlik Konseyi, tüm yetkileri gasbederek antidemokratik faaliyetlerine başladı.

650 BİN KİŞİ GÖZALTINA ALINDI

Anayasa yürürlükten kaldırıldı, Türkiye Büyük Millet Meclisi lağvedildi, siyasi partilerin faaliyetleri durduruldu.Demokrasinin askıya alındığı süreçte 650 bin kişi gözaltına alındı, 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı, 7 binden fazla kişi hakkında idam talep edildi. 517 kişi ölüm cezasına çarptırıldı ve 50 kişi hakkında idam kararı yerine getirildi. 12 Eylül darbesi, sadece siyasi hayata müdahale etmekle kalmadı, toplumsal ve anayasal yapıyı da dönüştürdü. Darbeci generallerin belirlediği Danışma Meclisi'nin hazırladığı Anayasa, 1982'de "güdümlü" referandumla yüzde 92'lik "evet" oyu aldı. Böylece Evren ve diğer darbeciler ömür boyu dokunulmazlık hakkı kazandı. Ancak bu dokunulmazlık perdesi 12 Eylül 2010'daki referandumla kaldırıldı. Referandumdan

bir gün sonra darbeciler hakkında suç duyurusunda bulunuldu.

YARGILANIRKEN ÖLDÜ

Bunun üzerine o dönem hayatta olan Milli Güvenlik Konseyi üyelerinden Kenan Evren ile Tahsin Şahinkaya hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’nca soruşturma açıldı. Haklarındaki iddianame, Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi’nce 10 Ocak 2012'de kabul edilen iki darbeci, "Anayasa ve TBMM'yi ortadan kaldırmaya veya görevini yapmasına engel olmaya cebren teşebbüs etmek" ile suçlandı. Dosya Yargıtay'dayken Evren, 9 Mayıs 2015'te 98 yaşında, Şahinkaya ise 9 Temmuz 2015'te 90 yaşında öldü.

Yargıtay temyiz incelemesinde, sanıkların ölümleri nedeniyle davanın düşürülmesine karar verdi.