Yeni bir çağın başlangıcı

Tüm dünyanın merakla beklediği "Büyük Çarpışma", aylardır süren aksiliklerin ardından en sonunda gerçekleşti. Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN), yerin 100 metre altındaki 27 km'lik oval tünelde yapılan deneyde, 2 proton huzmesi, her iki yöne doğru harekete geçirildi ve 3,5 Tera elektron volt enerjiyle, ışık hızına çok yakın bir hızla çarpıştırıldı.

Rekor hıza ulaşan çarpışmada bugüne kadarki en büyük enerji açığa çıkarıldı. Patlama sonrası dünyaya zarar verecek "kara delikler" açılmasından endişe ediliyordu ancak korkulan olmadı. Bilimadamları, bu deneyle, 13,7 milyar yıl önce evrenin oluşmasını tetikleyen Big Bang sonrasında oluşan enerjiye ulaşmayı ve evrenin doğasını kavramaya yarayacak yeni parçacıklar görmeyi umuyor.

Başta CERN çalışanları ve madde üzerine çalışan tüm fizikçiler, 18 ila 24 ay sürmesi planlanan bu çarpışmalardan elde edilecek analizlerin sonuçlarını dört gözle bekliyor. “Yıldızların ve gezegenlerin kökeni, kara enerjinin ne olduğu, evrenin yüzde 25'ini oluşturduğu sanılan kara maddenin yapısı” gibi sırlara erişilmeye çalışılacak.

Yüzyılın deneyi, İsviçre-Fransa sınırında bulunan CERN'in yeraltı tünelinde yapıldı. Deneyde açığa çıkan enerji, Avrupa ve ABD'deki çarpıştırıcılarda kaydedilen en yüksek enerji düzeyi oldu.

CERN'in kontrol odasındaki bilim adamları, ilk çarpışmaları alkışlarla karşıladı. CERN sözcüsü Paola Catapano, tarihi anı, "Bu, yeni bir çağın başlangıcıdır" sözleriyle tanımladı.

Yıllar içerisinde çarpıştırma enerjisi 2 katına, yani 7 TeV'e kadar çıkarılacak. Her iki yönden parçacıkların çarpışmasından ötürü 14 TeV gücünde olacak bu çarpışmaya 2013'de ulaşılması planlanıyor. Bu güçte bir çarpışma da başka keşiflerin kapısını açabilir.

2009 Kasım ayında Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, bir kuşun düşürdüğü ekmek parçası yüzünden durdurulmuştu. Aylardır süren ertelemelerin ardından deney dün erken saatlerde başladı. Bu kez akım jeneratöründe arıza belirdi. Bu sorun çözülmüştü ki LHC güvenlik sistemi, makinenin bir kısmında önemli seviyede sıcaklık artışı tespit etti. Ancak yaşanan aksiliklerin ardından beklenen çarpışma gerçekleşti.

Adana-Çukurova CMS Merkezi'nden 'büyük patlama' deneyinin yapıldığı CERN'e video konferansla bağlantı yapıldı. Çukurova Üniversitesi'nden öğretim görevlileri ve öğrenciler deneyi video konferans aracılığıyla izledi. Dünya genelinde 30 farklı noktada CMS merkezi var. Türkiye'de ise sadece Çukurova Üniversitesi'nde. Üniversiteden CERN'de 2 öğretim üyesi ile 2 öğrenci bulunuyor. 7 doktora öğrencisinin daha deneye katılması bekleniyor.